Hội thảo cũng đã tập trung giới thiệu cách tiếp cận từ-Nguồn-tới-Biển (S2S) và lợi ích việc áp dụng cách tiếp cận này để giải quyết các vấn đề cấp bách trong quản lý giữa lưu vực sông và vùng biển, tìm ra biện pháp giảm ô nhiễm rác thải nhựa do quản lý chưa hiệu quả tại khu vực này.
Theo đó, khung quản lý S2S nhằm giảm rác thải trên biển sẽ tập trung vào tính kết nối và liên quan lẫn nhau giữa các lưu vực sông và vùng ven biển với mục đích giải quyết một cách tổng thể vấn đề quản lý đất, nước ngọt và hệ sinh thái để kiểm soát và hạn chế rác thải nhựa từ các nguồn khác nhau đổ ra biển và hệ thống nước ngọt.
Đồng thời cũng đề cập đến các nội dung như : Hoạt động của ban điều phối chung; Kết quả đánh giá ban đầu về dòng chảy rác thải rắn tại Vu Gia - Thu Bồn; Việc phân loại rác thải tại hộ gia đình...
Quang cảnh hội thảo.
Ô nhiễm nhựa đang là một vấn đề báo động đối với nhiều lưu vực sông trên thế giới, bao gồm cả Việt Nam.
Vu Gia – Thu Bồn là lưu vực sông lớn thứ chín tại Việt Nam và được xem là hệ thống sông lớn duy nhất tại khu vực miền Trung Việt Nam đổ ra biển Đông từ khu vực Hội An. Việc sử dụng đất và nước ở thượng nguồn sẽ có tác động không cân bằng lên môi trường ở vùng cửa sông và ven biển Quảng Nam, Đà Nẵng.
Theo số liệu đưa ra tại hội thảo, mỗi ngày, lượng rác thải ra môi trường của hai địa phương Đà Nẵng và Quảng Nam ước lượng hơn 1 ngàn tấn. Trong đó điều đáng quan ngại chính là rác thải nhựa và chất thải nhựa sử dụng một lần xả ra môi trường rất cao. Đây cũng là 2 địa phương đón lượng lớn khách du lịch, cũng là địa phương có hệ thống sông biển, đảo nhiều, nơi có những vùng san hô sinh thái nơi đấy biển cần được bảo vệ tốt.
Bà Vũ Thu Hà- Chuyên gia tư vấn chất thải và nguồn của IUCN dẫn chứng: Kết quả nghiên cứu thực địa trong thời gian 10 ngày (từ 21-31/10/2019) cho thấy, tổng lượng chất thải nhựa phát sinh ở lưu vực sông Vu Gia – Thu Bồn là 281 tấn/ngày, trong đó lượng chất thải nhựa không được thu gom là 36,5 tấn/ngày. Giả định, khoảng 10% đến 25% lượng chất thải không được kiểm soát sẽ đi vào các nguồn nước. Kết quả là sẽ có khoảng từ 3,7 - 9,1 tấn chất thải nhựa có khả năng rò rỉ hàng ngày vào các nguồn nước, tương đương với 1.332 – 2.6.682 tấn chất thải nhựa trung bình mỗi năm.
Du khách tham gia hoạt động vớt rác thải trên sông Hoài-Hội An
Các đại biểu cũng thảo luận, chia sẻ các biện pháp đang áp dụng, kinh nghiệm liên quan cũng như các sáng kiến, đề xuất giải pháp quản lý bền vững trong thời gian tới để giải quyết các vấn đề cấp bách trong quản lý giữa lưu vực sông và vùng biển thuộc địa bàn Quảng Nam, Đà Nẵng.
Bên cạnh đó, nhiều chuyên gia đề nghị sớm áp dụng nhiều sáng tạo cho công nghệ tái chế, và nhà máy xử rác tại các vùng. Đại đa số ý kiến cũng đề cập đến vấn đề trách nhiệm của các địa phương khi chỉ tập trung quy hoạch phát triển đô thị, nông thôn, phát triển các ngành liên quan đến kinh tế như; công nghiệp, du lịch và cả y tế… Tuy nhiên ít khi quan tâm đến vấn đề môi trường liên quan đến bùng phát rác thải, biện pháp hữu hiệu để xử lý rác thải, khi xảy ra quá tải về môi trường mới mang ra bàn tính nhưng hầu hết cũng chỉ mang giải pháp tình thế, chưa có biện pháp bền vững,…
Các chuyên gia chia sẻ ý kiến tại hội thảo
Phát biểu tại hội thảo, Ông Lê Trí Thanh-Phó Bí thư tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam nhấn mạnh, phương pháp xử lý chất thải rắn từ nguồn đến biển là cách tiếp cận mới trong xử lý chất thải rắn tại các địa phương. Tỉnh Quảng Nam cũng đang xem việc giải quyết chất thải rắn là mục tiêu trong phát triển bền vững.
Quảng Nam và Đà Nẵng là hai địa phương có sự gắn kết với nhau bởi hệ thống sông, suối biển, do đó, Ban điều phối Quản lý tổng hợp lưu vực sông Vu Gia – Thu Bồn cũng tích cực phối hợp với nhau quản lý theo hướng tiếp cận từ nguồn tới biển, bởi rác thải ở một địa phương này có thể ảnh hưởng đến địa phương khác thông qua hệ thống sông suối, các dòng chảy ven biển. Trước hết phải nâng cao nhận thức của người dân từ vùng núi đến ven biển, ven sông hiểu được rằng mỗi hành động của mình đều tác động đến cộng đồng, nhất là những địa phương ở khu vực đầu nguồn.
Để thúc đẩy mạnh cho sự giảm thiểu ô nhiễm đang đe dọa môi trường, tháng 12/2016, với sự hỗ trợ kỹ thuật và thúc đẩy của IUCN, UBND TP.Đà Nẵng và tỉnh Quảng Nam đã ký thỏa thuận hợp tác trong ba năm (2017 – 2020) thí điểm thực hiện “Quản lý Tổng hợp lưu vực sông Vu Gia – Thu Bồn và khu vực ven biển Quảng Nam – Đà Nẵng” sử dụng cách tiếp cận từ đỉnh núi xuống Rạn san hô (R2R). Ban điều phối chung của 2 bên (JCC) đã quyết định lựa chọn rác thải rắn là dòng chảy ưu tiên tại lưu vực sông Vu Gia – Thu Bồn. Việc xác định dòng chảy chính về rác thải rắn cũng phù hợp với những cam kết và đồng thuận cao từ tỉnh Quảng Nam, TP. Đà Nẵng và Chính phủ Việt Nam liên quan đến cuộc chiến chống ô nhiễm rác thải nhựa.
KHÁNH CHI