Điều tuyệt vời nhất là trong lúc khốn khó của sân khấu cải lương thì vẫn có một lực lượng hùng hậu những diễn viên trẻ ca hay, sắc vóc đẹp xuất hiện. Có thể thấy có đến 2/3 diễn viên tham gia liên hoan lần này là những nghệ sĩ trẻ, có người mới hoặc đang độ chín với nghề. Những tài năng trẻ có đủ sắc, giọng và bản lĩnh sân khấu.
Rạng ngọc Côn Sơn”, vở xã hội hóa được đánh giá cao
Măng đã mọc...
Nỗi lo về thế hệ kế thừa của sân khấu cải lương khi “măng” đã già mà “tre chưa mọc” phần nào đã được giải tỏa. Ít nhất ở liên hoan lần này, những gương mặt trẻ đã có sự trưởng thành, ca diễn tự tin và làm chủ sân khấu. Điều mà mấy năm nay những người làm nghề lo lắng.
Trong đó có thể kể đến những gương mặt trẻ phía Nam như Nguyễn Minh Trường; Trịnh Thị Ngọc Huyền (Rạng ngọc Côn Sơn); Hồ Ngọc Trinh (Cuộc đời của mẹ); Thanh Nhường (Phù Sa đỏ); Nguyễn Thành Phê (Lối về); Nguyễn Thị Luận; Võ Minh Lâm; Hoàng Oanh... Hay lực lượng trẻ ở các đoàn phía Bắc như Thương Huyền; Hồng Nhung; Nhật Linh; Lê Tuấn... Nhìn cách diễn, nghe ca có thể cảm nhận được sự tự tin ngày một tăng...
Bên cạnh những nghệ sĩ gạo cội của sân khấu cải lương đã bắt đầu xuất hiện “lứa” những gương mặt trẻ có khả năng bản lĩnh và làm chủ sân khấu. Một Hồ Ngọc Trinh bản lĩnh, tự tin trong ca diễn với Cuộc đời của mẹ. Từ bệ đỡ của Chuông vàng vọng cổ, Hồ Ngọc Trinh đầu quân cho đoàn hát Long An và đã trở thành một trong những diễn viên chủ chốt của đoàn. Vai diễn người mẹ trong Cuộc đời của mẹ, Ngọc Trinh đã khiến người xem phải thổn thức, xúc động vì không chỉ ca tự tin mà diễn cũng rất cảm xúc. Một Thanh Nhường của Đoàn văn công Quân khu 9 tự tin với giọng ca khỏe, trưởng thành hơn trong diễn xuất... Hay một số đoàn tỉnh như Quảng Ninh, Đồng Tháp... được trẻ hóa gần như toàn bộ.
Chỉ có điều vẫn còn thiếu ở những diễn viên trẻ này là diễn xuất chưa được tốt. Ca hay, giọng tốt, sắc vóc đẹp, sáng sân khấu nhưng rõ ràng các em vẫn thiếu kinh nghiệm để đẩy cảm xúc nhân vật.
Tác giả Đăng Minh, người vẫn đều đặn xem các suất diễn ở liên hoan cho rằng, “lực lượng nghệ sĩ trẻ ở liên hoan lần này rất dồi dào. Không những tự tin, bản lĩnh và họ còn có sắc vóc sáng sân khấu. Điều quan trọng bây giờ là làm thế nào để lực lượng này phát triển với độ đang chín của tuổi nghề. Những gương mặt nghệ sĩ gạo cội rất ít, bù lại là một lực lượng lớn các gương mặt trẻ xuất hiện, báo hiệu lực lượng kế thừa tốt, ca được. Ngày trước, sở dĩ nghệ sĩ ca hay, diễn giỏi một phần nhờ vào việc biểu diễn thường xuyên, nhiều kinh nghiệm. Còn các em trẻ ngày nay rõ ràng bị thiệt thòi khi không có cơ hội đứng trên sân khấu, không có đất diễn...”.
Vở “Thành phố buổi bình minh” của nhà hát Trần Hữu Trang
| Một tác phẩm nghệ thuật thành công ở chính sự sáng tạo cái mới. Nhưng hiện nay sáng tạo mới rất ít. Những vở diễn cũ, lịch sử, giã sử... từ rất lâu rồi nhưng vẫn mang đi dàn dựng. Tất nhiên, đạo diễn muốn làm cải lương bằng những sáng tạo riêng, nhưng lại không làm thỏa mãn bằng những tác phẩm đã xem từ trước. Mới thấy rằng, cần phải đầu tư cho tác giả. Sân khấu phải bám sát đời sống xã hội, miêu tả hành động nhân vật, tính hiện đại phải được mỹ lệ hóa, hình tượng hóa... (NSND Lê Tiến Thọ) |
Trăn trở còn đó...
Liên hoan năm nay tổ chức đúng vào dịp 100 năm sân khấu cải lương. Những trăn trở băn khoăn về sức sống của cải lương trong đời sống hiện đại lại luôn là vấn đề đau đáu. Chính nhờ sự mở rộng, không giới hạn đề tài của BTC mà chúng ta có cơ hội kiểm tra nhìn lại những cải cách hiện có của sân khấu cải lương.
Điều may mắn nhất mà theo NSND Lê Tiến Thọ, Chủ tịch Hội Sân khấu Việt Nam là vẫn có một đội ngũ làm nghề hùng hậu tạo không khí học hỏi lẫn nhau. Tuy nhiên, những băn khoăn vẫn còn đó, như mỗi kỳ liên hoan, nỗi lo về kịch bản hay, mới đủ sức hấp dẫn người xem nhưng vẫn truyền tải thông điệp nhân văn, giá trị... đang thiếu vắng. “Một tác phẩm nghệ thuật thành công ở chính sự sáng tạo cái mới. Nhưng hiện nay sáng tạo mới rất ít. Những vở diễn cũ, lịch sử, giã sử... từ rất lâu rồi nhưng vẫn mang đi dàn dựng. Tất nhiên, đạo diễn muốn làm cải lương bằng những sáng tạo riêng, nhưng lại không làm thỏa mãn bằng những tác phẩm đã xem từ trước. Mới thấy rằng, cần phải đầu tư cho tác giả. Sân khấu phải bám sát đời sống xã hội, miêu tả hành động nhân vật, tính hiện đại phải được mỹ lệ hóa, hình tượng hóa...”, NSND Lê Tiến Thọ nhìn nhận.
Điều này thấy rõ ở nhiều vở diễn trong liên hoan, người xem cảm giác nhiều chỗ vô lý, không theo diễn biến tâm lý nhân vật, nội dung câu chuyện. “Sân khấu phải được mỹ lệ hóa, nếu anh cứ đưa nghị quyết lên sân khấu thì sao khán giả cảm nhận được. Nó giống như tác giả ấn ý định của mình vào miệng nhân vật. Giá trị tư tưởng và chất lượng nghệ thuật phải đi đôi người xem mới thẩm thấu...”, một thành viên BTC cho biết.
Một kỳ liên hoan vẫn ít kịch bản hay, thiếu cái mới khi các đơn vị vẫn chọn những kịch bản an toàn, mượn xưa nói chuyện nay. Rõ ràng, mảng đề tài mang hơi thở của cuộc sống hiện đại đang bị các tác giả bỏ dở một cách đáng tiếc, ngậm ngùi... n
Bài, ảnh: MAI LINH