Làm mới cải lương: Tưởng dễ mà khó

 NS Kim Tử Long và Thoại Mỹ trong vở “Chiếc áo Thiên Nga”

 Làm mới để tồn tại

Cải lương hiện không còn sôi động như thời hoàng kim của những thập niên 50, 60. Tiết tấu chậm, thời gian của vở khá dài, kịch bản ngày càng kém hấp dẫn là một trong những nguyên nhân làm cho cải lương mất đi sức hút.

Để tìm lại nhịp thở vốn có của đời sống cải lương, nhiều tác giả, đạo diễn đã không ngần ngại phá cách để cải lương đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là công chúng trẻ, lớp khán giả nền của tương lai.

Đạo diễn Hoa Hạ đã từng táo bạo kết hợp cả dàn nhạc giao hưởng trong tác phẩm “Kim Vân Kiều”, trên 500 diễn viên được huy động, thu hút đến 8.000 khán giả chỉ trong vài suất diễn. Tiếp theo, năm 2008 cũng với hình thức này kết hợp thêm xiếc, nhạc nhẹ, tác phẩm “Chiếc áo thiên nga” với 3 đêm diễn kín sân vận động Quân khu 7. Sau đó, đạo diễn Hoa Hạ tiếp tục chiêu đãi công chúng yêu cải lương với nhiều phá cách mới lạ như đưa cả dàn nhạc nước vào vở “Sám hối” tại Liên hoan cải lương chuyên nghiệp toàn quốc 2012…

Đạo diễn, NSƯT Hoa Hạ cho rằng: “Bản thân tôi nghĩ nếu chúng ta không làm đúng thì chúng ta sẽ bị phản ứng ngay. Chúng ta phải có vốn sống, tính chân thật phải sát với thực tế, có kiến thức để làm đúng trước khi làm hay và phải làm bằng tất cả tâm huyết. Sẽ được sự đón nhận của công chúng, đó chính là chức năng của người nghệ sĩ”.

Đạo diễn, Th.S Lê Nguyên Đạt cũng từng tạo nên cơn “sốt” khi thể nghiệm vở cải lương “Cơn hồng thủy” vào năm 2012. 100 phút trên sân khấu chỉ có đúng 3 nhân vật và một cảnh, hoàn toàn ước lệ nhưng khán giả đông đến chật cả rạp. Thời điểm đó, anh nhận được nhiều phản ánh trái chiều trước khi công diễn nhưng rồi kết quả đã cho thấy sự liều lĩnh của anh là cần thiết. Thời gian sau đó là hàng loạt các thể nghiệm khác của anh như: Cải lương với xiếc, với ba lê, với nhạc dân gian đương đại và tất cả đều để lại nhiều dấu ấn đẹp trong lòng công chúng.

Sự quyết liệt, dám nghĩ dám làm mà các đạo diễn, các nghệ sĩ đã mang đến nhiều sự tươi mới, hấp dẫn hơn cho cải lương.

Vẫn cần lắm sự tử tế…

Câu chuyện “làm mới” cải lương của Trấn Thành với vở cải lương kinh điển “Tô Ánh Nguyệt” đã từng nhận nhiều chỉ trích của khán giả lẫn người trong nghề khi có những phá cách làm sai lệch giá trị và ý nghĩa vốn có của 1 kịch bản cải lương kinh điển. Điều đáng nói nhất là phần lớn khán giả trẻ ngay thời điểm lúc bấy giờ đã phản ứng dữ dội và nhiều người tỏ ra thất vọng với cách sáng tạo quá lố của nghệ sĩ này. Điều này cho thấy khán giả ngày nay rất tinh ý và kỹ tính, họ thích cái mới nhưng là cái hay, cái văn minh chứ không phải những kiểu chọc cười vô bổ.

Đạo diễn NSƯT Trần Minh Ngọc - Trưởng ban lý luận phê bình Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam chia sẻ: Cải lương vốn dĩ là 1 loại hình nghệ thuật tổng hòa của nhiều thể thức nên rất dễ tiếp nhận cho mình nhiều thể loại khác nhau, nhưng như vậy không có nghĩa là muốn làm gì thì làm, không được đánh tráo khái niệm giữa cái gọi là “sáng tạo” và sự “ nhố nhăng” trong nghệ thuật.

Đối với NSƯT Lê Tứ thì “Nghệ thuật phải luôn luôn sáng tạo để bắt nhịp với cuộc sống. Có những đề tài mình có thể đưa những cái mới vô được, nhưng có những vở mình không thể nào đưa vô được. Chúng ta có quyền thử nghiệm, ví dụ như nhạc bolero mà đưa vô cải lương thì nó quá ăn đó chứ. Có một thời cải lương hoàng kim là những vở tâm lí xã hội đều có đưa bolero vô, thời điểm đó nghe rất hay. Nhưng mà bây giờ có những cái bắt buộc mình phải chỉnh lại. Ví như khi người ta diễn rất chân thật, rất đời mà mình lại đưa 1 ca khúc bolero quá bay bổng, lãng mạn thì nó lại không ăn. Cho nên phải làm hết sức kỹ lưỡng”.

Đổi mới cải lương để tiếp cận công chúng là công việc phải làm và nhất định sẽ làm cho đến nơi đến chốn chứ không thể hô hào suông. Và việc này không chỉ ngày một ngày hai mà cần phải có thời gian và sự sẻ chia từ nhiều phía, quan trọng nhất là phải làm đúng, làm hay, làm bằng nhiệt huyết, danh dự, cái tâm và quan trọng là cả sự tử tế của người nghệ sĩ. 

 NGỌC MAI