Vốn ưu đãi nhà ở xã hội cạn room, người mua chờ bổ sung

VHO - Nhu cầu vay mua nhà ở xã hội tăng cao khiến nguồn vốn được giao cho Ngân hàng Chính sách xã hội trong năm 2026 đã phân bổ hết. Ngân hàng đang đề xuất bổ sung vốn, trong khi một số người đã đặt cọc, ký hợp đồng mua nhà phải chờ nguồn vay để thanh toán.

Theo phản ánh của một số người mua nhà ở xã hội, họ chưa thể nộp hồ sơ vay ưu đãi tại chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội do nguồn vốn chương trình đã được phân bổ hết hoặc chưa được bổ sung. Điều này khiến những người đã đặt cọc, ký hợp đồng mua nhà đứng trước áp lực thanh toán trong thời gian chờ vốn.

Trao đổi với VnExpress, ông Vương Văn Minh, Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng Chính sách xã hội, cho biết nhu cầu vay vốn mua nhà ở xã hội qua ngân hàng năm nay “tăng cao đột biến”, trong khi nguồn vốn Trung ương giao đã được phân bổ hết.

Năm 2026, Ngân hàng Chính sách xã hội được giao 6.305 tỉ đồng vốn cho chương trình cho vay nhà ở xã hội trên toàn quốc. Đến ngày 25.9, dư nợ từ nguồn vốn này đạt 5.104 tỉ đồng, tương đương 81% kế hoạch. Khoảng 1.201 tỉ đồng còn lại đã được dành để giải ngân theo tiến độ các hợp đồng đã ký.

Ngoài nguồn vốn Trung ương, các chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội còn phối hợp với địa phương huy động ngân sách ủy thác cho chương trình. Dư nợ từ nguồn này đến gần cuối tháng 9 đạt khoảng 1.849 tỉ đồng.

Theo ông Minh, ngân hàng đã hoàn thành 100% kế hoạch cho vay nhà ở xã hội được giao trong năm nay. Vì vậy, khi nhu cầu phát sinh vượt số vốn được phân bổ, các chi nhánh chỉ tiếp nhận hồ sơ khi được giao thêm chỉ tiêu, thay vì nhận trước rồi chờ nguồn vốn để giải ngân.

Việc này cũng nhằm tránh để người dân chờ đợi trong khi có thể tìm kiếm nguồn vay tại tổ chức tín dụng khác. Trong thời gian chờ bổ sung vốn, Ngân hàng Chính sách xã hội khuyến nghị người có nhu cầu tìm hiểu các khoản vay ưu đãi tại những tổ chức tín dụng tham gia chương trình tín dụng 120.000 tỉ đồng, được triển khai đến năm 2030.

Trường hợp nhu cầu vượt nguồn vốn, Ngân hàng Chính sách xã hội ưu tiên một số nhóm như người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ, người khuyết tật, người được bố trí tái định cư theo hình thức mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội và nữ giới. Sau khi xét các nhóm này, những trường hợp còn lại được bốc thăm công khai để xác định người được vay.

Ngân hàng đã đề xuất phương án bổ sung vốn, đồng thời các chi nhánh làm việc với chính quyền địa phương để tìm thêm nguồn ngân sách ủy thác.

“Nếu được bố trí thêm vốn từ nay đến cuối năm, Ngân hàng Chính sách xã hội sẽ tiếp tục tiếp nhận hồ sơ trong phạm vi được giao”, ông Vương Văn Minh nói với VnExpress. Theo ông, nguồn vốn bổ sung sẽ được phân bổ theo nhu cầu từng địa phương, ưu tiên các hợp đồng đã ký nhưng còn thiếu vốn cho đợt giải ngân tiếp theo.

Đến ngày 25.9, tổng nguồn vốn cho vay nhà ở xã hội tại Ngân hàng Chính sách xã hội đạt 20.637 tỉ đồng, tăng từ mức 14.104 tỉ đồng cuối năm 2025. Tổng dư nợ đạt 19.436 tỉ đồng, với 14.165 khách hàng đang vay; mức vay bình quân khoảng 567 triệu đồng/người.

Trong khi nguồn tín dụng ưu đãi đang chịu sức ép từ nhu cầu thực tế, Chính phủ vừa tiếp tục nâng quy mô mục tiêu phát triển nhà ở xã hội. Theo Nghị quyết số 303/NQ-CP ngày 30.9.2026, Chính phủ giao tổng chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê giai đoạn 2026-2030 cho các địa phương là 899.857 căn, gồm 708.834 căn để bán, cho thuê mua và 191.023 căn nhà ở cho thuê.

Chính phủ đặt mục tiêu đến năm 2030 hoàn thành hoặc vượt chỉ tiêu đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê cho người thu nhập thấp và công nhân khu công nghiệp. Các địa phương được yêu cầu đưa chỉ tiêu này vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng năm, đồng thời đẩy nhanh thủ tục đầu tư, đất đai, quy hoạch và xây dựng để sớm đưa dự án vào triển khai.

Như vậy, nghịch lý của chương trình nhà ở xã hội hiện nay là nhu cầu tiếp cận nhà ở đang được mở rộng, mục tiêu nguồn cung cũng tăng lên, nhưng dòng vốn ưu đãi dành cho người mua lại đang chịu áp lực lớn. Việc bổ sung vốn trong những tháng cuối năm sẽ có ý nghĩa trực tiếp với những người đã ký hợp đồng, đặt cọc và đang chờ khoản vay để hoàn tất việc mua nhà.