Những phim có cảnh hút thuốc lá sẽ được phân loại và tự động chuyển thành phim 18+. Ở Thái Lan, cấm hoàn toàn các hình ảnh hút thuốc lá trên truyền hình từ năm 2000. Bất kì hình ảnh nào có sử dụng thuốc lá đều bị làm mờ hoặc cắt đi. Úc, Canada, Mexico cấm hoàn toàn…”, ở ta thì sao?
Sau một thời gian 2 Thông tư của Bộ VHTTDL quy định về hạn chế sử dụng thuốc lá trong tác phẩm sân khấu, điện ảnh… đi vào cuộc sống, việc sử dụng thuốc lá trong các tác phẩm sân khấu điện ảnh đã giảm đi rõ rệt. Tuy nhiên, theo ý kiến những người làm nghề đạo diễn, nhà sản xuất thì nghệ thuật có đặc thù riêng, nên tạo cửa cho sáng tạo của nghệ sĩ. Những bất cập trong Thông tư cần được điều chỉnh cho phù hợp với thực tế và sự sáng tạo của nghệ sĩ. Nội dung này vừa được thảo luận trong hội thảo “Tăng cường thực thi quy định hạn chế sử dụng thuốc lá trong tác phẩm sân khấu, điện ảnh” do Vụ Pháp chế, Bộ VHTTDL tổ chức tại TP.HCM.
Ở Việt Nam, Bộ VHTTDL đã ra 2 Thông tư: Thông tư 02/2014/TT-BVHTTDL quy định hạn chế sử dụng thuốc lá trong tác phẩm sân khấu, điện ảnh và Thông tư 12/2015/TT-BVHTTDL sửa đổi, bổ sung một số điều Quy chế thẩm định và cấp giấy phép phổ biến phim. Tiêu chí phân loại phim theo lứa tuổi gồm 4 nhóm: Phim được phép phổ biến rộng rãi đến mọi đối tượng (P); Phim cấm phổ biến đến khán giả ở lứa tuổi 13 (C13); Phim cấm phố biến đến khán giả ở lứa tuổi dưới 16 (C16); Phim cấm khán giả ở lứa tuổi dưới 18 (C18). Cả 4 nhóm phim được phân loại đều áp dụng quy định về hạn chế sử dụng thuốc lá trong tác phẩm điện ảnh là tiêu chí để đánh giá đối với việc sử dụng chất gây nghiện trong phim.
Người mẫu Thanh Hằng đã bị xử phạt vì sử dụng thuốc lá trên sân khấu thời trang
Sau thời gian triển khai thi hành, đối với lĩnh vực điện ảnh đã hạn chế cho diễn viên sử dụng thuốc lá trong phim. Tuy nhiên, việc hạn chế theo quy định của thông tư mới chỉ dừng lại ở quy định đối với phim do các cơ sở sản xuất phim trong nước. Còn phim nhập khẩu, nhất là phim châu Á, cổ trang thì hiện tượng hút thuốc lá trên phim vẫn còn.
Theo PGS.TS Trần Luân Kim: Đối với quy định chung về hạn chế sử dụng thuốc lá thì được. Nhưng khi đi vào thực hiện không hề đơn giản. Sau một thời gian thực hiện thông tư việc sử dụng thuốc trên phim ảnh đã giảm dần. Nhưng chúng ta nên hiểu giữa đời sống con người và đời sống tác phẩm nghệ thuật là hai cái khác nhau. Nếu xem tác phẩm như đời sống và đối xử với nó như tác phẩm thì chúng ta đang hủy hoại tác phẩm, chúng ta không thể thực hiện một cách máy móc. Hiện nay quy định chỉ sân khấu và điện ảnh là chưa đầy đủ. Truyền hình và các hình thức biểu diễn khác phải cấm mới có hiệu quả. Văn hóa có vai trò quan trọng, Bộ VHTTDL nên bao quát tất cả…
Ông Lê Văn Thi - Tổng GĐ Công ty Bách Việt: Hiện nay, vẫn còn nhiều kẽ hở: các đài truyền hình (hơn 60 đài), phim nhập khẩu chỉ một kênh duyệt. Đài trung ương còn kiểm duyệt kĩ, các đài địa phương dễ hơn. Việc kiểm soát hình ảnh thuốc lá trên phim rất sơ hở…”.
Ông Thi cũng chỉ ra: Những người làm phim nên chú ý tác động xã hội. Hành vi hút thuốc NSX nên lồng ghép đưa vào trong phim với mục đích lên án.
Đạo diễn Từ Phương - Hội đồng kiểm duyệt phim TFS cho rằng: Đôi khi điều luật chưa chắc được ứng dụng hết trong cuộc sống. Làm sao khơi gợi sự chân thật trong sáng tạo. Hiện thực sáng tạo làm cho người ta yêu thích hay ghét là trách nhiệm của người nghệ sĩ. Sử dụng thuốc lá thì phải nhận thức được điều đó…
Đồng quan điểm này, bà Thúy Nga - Trung tâm lưu trữ điện ảnh chia sẻ: Khuyến cáo là cần thiết, giáo dục cộng đồng, chủ động trong sáng tác và cả hưởng thụ sản phẩm. Ví dụ trên kênh truyền hình cáp, nhiều phim nước ngoài có nội dung người lớn khuyến cáo khán giả cân nhắc khi xem.
Theo đạo diễn Xuân Phước: Xu hướng cấm hoàn toàn việc sử dụng thuốc lá trong sân khấu và điện ảnh là chung trên toàn thế giới. Nhưng nếu sử dụng thuốc lá trong trường hợp làm cho người ta ghét thuốc là thì nên sử dụng. Cân nhắc khi ra văn bản: nghệ thuật thường cảm tính nhiều hơn. Nên việc quy định cấm nên linh hoạt trong sáng tạo của người nghệ sĩ…
Ông Hoàng Minh Thái - Vụ trưởng Vụ Pháp chế cho biết: Năm 2018 sẽ tiếp tục đề xuất điều chỉnh Thông tư cho phù hợp hơn với thực tế. Vừa tăng cường hiệu quả thực thi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá trong các tác phẩm điện ảnh, sân khấu, vừa tạo thuận lợi cho nghệ sĩ có thêm không gian sáng tạo nghệ thuật.
Mai Linh