Khoa học công nghệ đồng hành cùng các đội tuyển
Trở lại vai trò đăng cai chính Đại hội Thể thao toàn quốc sau hai thập kỷ, TP.HCM đứng trước nhiệm vụ kép: Tổ chức thành công đại hội thể thao lớn nhất đất nước, đồng thời khẳng định vị thế của một trong những trung tâm thể thao thành tích cao hàng đầu Việt Nam.
Theo kế hoạch, Đoàn Thể thao TP.HCM dự kiến tham dự Đại hội với 1.885 thành viên, trong đó có 1.453 VĐV và 432 huấn luyện viên (HLV), đăng ký tranh tài 777 nội dung thuộc 46 môn, 63 phân môn. Thành phố đặt mục tiêu phấn đấu giữ vững vị trí trong hai đoàn dẫn đầu toàn Đại hội. Để hiện thực hóa mục tiêu, bên cạnh việc tổ chức tập huấn trong nước và nước ngoài cho các môn trọng điểm, ngành Thể thao TP.HCM đặc biệt chú trọng ứng dụng khoa học công nghệ, y học thể thao vào quá trình đào tạo, huấn luyện.
nâng cao thành tích thi đấu mà còn giúp kéo dài tuổi nghề, tăng cường sức khỏe
Theo TS Lý Đại Nghĩa, Giám đốc Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu Thể dục thể thao TP.HCM, thời gian qua, dưới sự quan tâm của lãnh đạo Sở VHTT TP.HCM, Phòng Khoa học và Y học thể thao thuộc Trung tâm đã tích cực đồng hành cùng các đội tuyển, trực tiếp hỗ trợ công tác huấn luyện và chăm sóc sức khỏe VĐV.
Đội ngũ này tham gia nhiều nhiệm vụ như đánh giá thể lực, xây dựng phương án huấn luyện phù hợp, phòng ngừa và điều trị chấn thương, hỗ trợ phục hồi sau tập luyện, tư vấn dinh dưỡng và theo dõi sức khỏe, giúp VĐV duy trì thể trạng tốt và đạt phong độ cao khi bước vào thi đấu.
TS Lý Đại Nghĩa cho rằng, trong bối cảnh khoa học công nghệ, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo ngày càng phát triển, thể thao thành tích cao cần chủ động ứng dụng những thành tựu mới vào thực tiễn huấn luyện.
“Quan điểm của thể thao TP.HCM là đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và y học thể thao nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả huấn luyện, tối ưu hóa thành tích thi đấu. Thành tích tại Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X và những giải đấu quan trọng tiếp theo sẽ là một trong những thước đo hiệu quả của quá trình này”, TS Lý Đại Nghĩa chia sẻ.
Theo ông Nghĩa, điều quan trọng là từng bước chuyển từ phương thức huấn luyện dựa chủ yếu vào kinh nghiệm sang kết hợp kinh nghiệm của HLV với các căn cứ khoa học và dữ liệu thực tế. Mỗi VĐV có đặc điểm thể chất, khả năng thích nghi và nhu cầu phục hồi khác nhau, vì vậy cần được theo dõi, đánh giá và hỗ trợ phù hợp.
Thông qua các phương pháp đánh giá thể lực, sức bền, tốc độ và khả năng phục hồi, đội ngũ chuyên môn có thể nhận diện những thay đổi về thể trạng, từ đó điều chỉnh giáo án, khối lượng và cường độ tập luyện. Việc ứng dụng khoa học cũng góp phần phát hiện sớm nguy cơ quá tải, hạn chế chấn thương và nâng cao hiệu quả chuẩn bị chuyên môn.
Đáng chú ý, Phòng Khoa học và Y học thể thao không chỉ thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu mà còn trực tiếp tham gia huấn luyện thể lực, kiểm tra thể trạng, hỗ trợ xây dựng và điều chỉnh chương trình tập luyện theo đặc điểm từng môn, từng VĐV.
Chuẩn bị cho Đại hội lần này, Trung tâm đã huy động 16 bác sĩ, nghiên cứu viên, đồng thời tăng cường khoảng 10 - 12 bác sĩ, chuyên gia từ Chi hội Y học Thể thao TP.HCM trên cơ sở hợp tác chuyên môn. Sự phối hợp này giúp mở rộng khả năng chăm sóc, tư vấn và hỗ trợ các đội tuyển trong giai đoạn tập luyện có cường độ cao.
Theo TS Lý Đại Nghĩa, mục tiêu cuối cùng của việc ứng dụng khoa học không chỉ là nâng cao thành tích tại một kỳ Đại hội mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe, kéo dài tuổi nghề và giúp VĐV duy trì phong độ ổn định, tạo nền tảng để thể thao TP.HCM hướng tới những đấu trường lớn.
Chăm sóc giấc ngủ, nâng cao hiệu quả phục hồi và thi đấu.
Một điểm mới đáng chú ý trong công tác chuẩn bị lực lượng của thể thao TP.HCM là việc ứng dụng y học giấc ngủ để nâng cao chất lượng chăm sóc VĐV và HLV.
Nếu như trước đây, công tác huấn luyện thường tập trung nhiều vào thể lực, kỹ thuật và chiến thuật, thì hiện nay những yếu tố liên quan đến dinh dưỡng, tâm lý và khả năng phục hồi ngày càng được quan tâm. Trong đó, giấc ngủ được nhìn nhận là một thành tố quan trọng, có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và hiệu suất vận động.
Phân tích vấn đề này, TS Lý Đại Nghĩa cho rằng, với mỗi người bình thường, giấc ngủ đã có vai trò thiết yếu, đối với VĐV thể thao thành tích cao ý nghĩa ấy càng đặc biệt quan trọng. Giấc ngủ chất lượng giúp cơ thể phục hồi sau những buổi tập nặng, duy trì sự tập trung, ổn định tâm lý và góp phần hạn chế nguy cơ chấn thương.
Đặc biệt, trước những giải đấu lớn như Đại hội Thể thao toàn quốc, áp lực thành tích, tâm lý thi đấu và cường độ tập luyện có thể ảnh hưởng đến chất lượng nghỉ ngơi của VĐV. Không chỉ người trực tiếp thi đấu, các HLV cũng phải chịu áp lực trong quá trình xây dựng chiến thuật và chuẩn bị lực lượng.
Từ thực tế đó, Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu Thể dục thể thao TP.HCM đã triển khai nghiên cứu, ứng dụng các giải pháp chăm sóc giấc ngủ cho VĐV, HLV, hướng tới nâng cao hiệu quả phục hồi và bảo đảm trạng thái thể chất, tinh thần tốt nhất trước những cuộc tranh tài.
Theo TS Lý Đại Nghĩa, chương trình được xây dựng theo ba giai đoạn. Giai đoạn đầu tập trung tầm soát, đánh giá chất lượng giấc ngủ của VĐV, HLV. Trên cơ sở kết quả thu thập, những trường hợp có dấu hiệu bất thường sẽ được tư vấn, thăm khám chuyên sâu. Giai đoạn tiếp theo là hướng dẫn các biện pháp vệ sinh, chăm sóc giấc ngủ phù hợp, giúp từng cá nhân chủ động điều chỉnh thói quen nghỉ ngơi và phục hồi.
“Không chỉ VĐV mà các HLV cũng có thể gặp tình trạng căng thẳng trước những giải đấu lớn. Vì vậy, chúng tôi triển khai nghiên cứu, chăm sóc giấc ngủ cho cả hai lực lượng, từ tầm soát, đánh giá đến tư vấn chuyên sâu và hướng dẫn thực hành, nhằm phục vụ tốt hơn cho sức khỏe, tập luyện và thi đấu”, TS Lý Đại Nghĩa cho biết.
Để triển khai hướng đi này, Trung tâm đã ký kết hợp tác với Hội Y học Giấc ngủ Việt Nam, hướng tới ứng dụng các kết quả nghiên cứu và phương pháp chuyên môn vào công tác đào tạo, huấn luyện thể thao thành tích cao. Song song với chăm sóc giấc ngủ, công tác phòng ngừa, điều trị và phục hồi chấn thương tiếp tục được đặc biệt quan tâm.
Đối với VĐV đỉnh cao, chấn thương không chỉ ảnh hưởng đến kết quả của một giải đấu mà còn có thể làm gián đoạn quá trình huấn luyện, tác động lâu dài đến sự nghiệp thi đấu.
Vì vậy, y học thể thao không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ điều trị khi VĐV gặp chấn thương, mà còn hướng đến phát hiện sớm nguy cơ, xây dựng phương án phục hồi phù hợp và hạn chế khả năng tái chấn thương.
Việc kết hợp giữa huấn luyện thể lực, theo dõi sức khỏe, dinh dưỡng, tâm lý và giấc ngủ cho thấy cách tiếp cận ngày càng toàn diện trong công tác chuẩn bị lực lượng của thể thao TP.HCM. Thay vì chỉ chú trọng nâng cao cường độ tập luyện, ngành Thể thao thành phố hướng đến tối ưu hóa hiệu quả huấn luyện trên cơ sở cân bằng giữa vận động, nghỉ ngơi và phục hồi.
Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X là cơ hội để thể thao TP.HCM đánh giá hiệu quả công tác đào tạo, huấn luyện và ứng dụng khoa học công nghệ trong thực tiễn. Với sự chuẩn bị chu đáo về lực lượng, sự đồng hành của đội ngũ chuyên gia cùng định hướng lấy VĐV làm trung tâm, thành phố đang hướng tới những thành tích tốt tại Đại hội.
Quan trọng hơn, những kinh nghiệm và kết quả tích lũy được sẽ góp phần tạo dựng nền tảng phát triển lâu dài, để khoa học công nghệ thực sự trở thành động lực nâng cao chất lượng thể thao thành tích cao, tiếp sức cho các thế hệ VĐV tự tin chinh phục những đỉnh cao mới.
