Cảnh trong vở Hoa cúc xanh trên đầm lầy
Một bạn nữ sinh viên ĐH Khoa học xã hội nhân văn Hà Nội chia sẻ: “Em rất ngạc nhiên khi xem kịch Hoa cúc xanh trên đầm lầy. Cố tác giả Lưu Quang Vũ đã chứng tỏ nhãn quan vượt thời đại của ông khi viết kịch giả tưởng với những yếu tố giả tưởng hết sức mới mẻ về khoa học hiện đại ngay trong cuộc sống hiện đại. Bi kịch của các nhân vật trong kịch cũng rất gần gũi với lớp trẻ chúng em, sau khi ra trường, đi làm phải đối diện với bài toán lập nghiệp. Nhiều người trẻ đã đánh mất lý tưởng và con người của mình khi cuốn theo những toan tính cơ hội, cuốn theo đồng tiền. Khi chứng kiến sự ra đi vĩnh viễn của hai nhân vật chính trong vở với những điều tốt đẹp trong trẻo, trong tim mỗi người trẻ, em cảm thấy như tan chảy vì đồng cảm”.
Nội dung vở diễn xoay quanh ba nhân vật Hoàng, Liên và Vân - những người bạn từ thuở ấu thơ. Ngày Hoàng cầu hôn Liên cũng là ngày Liên gửi đến Hoàng tấm thiệp cưới của cô với Vân. Vốn là một kỹ sư có khát vọng sáng tạo, khát khao về sự hoàn hảo, Hoàng đã chế tạo ra hai robot mang vóc dáng và có những đặc điểm tính cách của Liên và Vân, nhưng là những khía cạnh đẹp nhất, lý tưởng nhất. Những người máy này bước chân vào cuộc đời thực gây ra nhiều mâu thuẫn và những tình huống dở khóc dở cười xảy ra. Kỹ sư Hoàng tài năng nhưng trong lòng chứa đựng nhiều ẩn ức, luôn tự dằn vặt bản thân và bất mãn với xã hội. Liên và Vân của đời thực dù yêu nhau nhưng không vượt thoát được những toan tính đời thường, họ sống bên nhau nhưng ngày càng nảy sinh những buồn bực, thất vọng... Hai người máy (với trái tim và khối óc được lập trình toàn thiện, toàn mĩ ở mức lý tưởng nhất) đã không thể chấp nhận được những điều ngang trái của đời sống xung quanh. Họ nhận ra họ không có hiện tại, chỉ có quá khứ trong veo, tương lai rực rỡ, nhưng hiện tại thì không, không ai cần họ, họ xa lạ với tất cả, họ lạc lõng giữa mọi người.
Trước đạo diễn Sĩ Tiến đã có hai đạo diễn dàn dựng kịch bản này, trong đó có cố đạo diễn, NSND Nguyễn Đình Nghi. Sĩ Tiến đã vượt qua được áp lực đối với những tên tuổi đàn anh đã từng dựng kịch bản này bằng tình yêu, niềm đam mê và cả một lối dàn dựng rất riêng, mặc dù đây là vở diễn đầu tiên anh đứng tên dàn dựng một mình. Biên tập viên Nguyễn Mỹ Linh, con gái NSND Đình Quang, người quen thân với gia đình cố tác giả Lưu Quang Vũ đã cùng đạo diễn biên tập lại phần lời thoại, không đặt câu chuyện trong bối cảnh thời bao cấp nữa mà khéo léo đưa các yếu tố đương đại vào tác phẩm mà vẫn giữ được những giá trị từ kịch bản. Nhiều yếu tố đương đại được đưa vào vở diễn từ cách trang trí sân khấu là những đường nét ngang dọc, tạo cảm giác khô cứng và các nhân vật trong khung cảnh ấy trở nên như những cỗ máy thực sự. Cách dựng của đạo diễn đã giúp cho nghệ sĩ có cơ hội toả sáng trên sân khấu khi đảm đương hai vai diễn một lúc, diễn viên Thanh Sơn (thủ vai Vân) và Thu Quỳnh (vai Liên) phải liên tục thay đổi phục trang linh hoạt cũng như cách diễn xuất cho phù hợp với tính cách trái ngược nhau. Phải rất bản lĩnh mới có thể tạo nên sự khác biệt giữa hai nhân vật.
Điều thú vị là đạo diễn giải mã một vở kịch nặng về triết lý xã hội rất nhẹ nhàng, đâu đó bên cái xấu, cái ác vẫn còn tồn tại cái đẹp trong sâu thẳm của từng con người, bên những tình huống căng thẳng thì lại là những màn pha trò dí dỏm, sâu cay. Bên sự khắc nghiệt mang tính luận đề ấy thì bản diễn lần này làm nổi trội chất thơ, lãng mạn, chính điều này cũng là một yếu tố tạo sức hút đối với lớp khán giả trẻ. Cái chết của hai nhân vật người máy bị chìm trong đầm lầy để tìm hoa cúc xanh được xử lý không bi lụy và không đưa ra sân khấu chỉ là những tiếng vọng từ xa như muốn nhấn sự nối dài mãi của ước mơ và niềm tin vào phần tốt đẹp nhất của con người.
NSƯT Lê Chức, Phó Chủ tịch Hội Nghệ sĩ sân khấu VN, người đã xem tất cả các lần dựng vở kịch này nhận định: “Hoa cúc xanh trên đầm lầy của đạo diễn Sĩ Tiến có rất nhiều yếu tố mới và tôi cho rằng nó rất phù hợp với công chúng khán giả hôm nay. Là đạo diễn mới nhưng đạo diễn Sĩ Tiến rất bản lĩnh, có nghề. Lớp diễn viên trẻ hôm nay của Nhà hát Tuổi Trẻ có điều kiện để bộc lộ tài năng qua từng vai diễn chính và cả vai phụ ở vở kịch này. Không thể ngờ rằng một kịch bản mang tính chính luận và suy tưởng đã được đạo diễn Sĩ Tiến trình bày lại một cách trẻ trung, lãng mạn mà vẫn làm nổi bật chủ đề tư tưởng của kịch Lưu Quang Vũ”.
Có mặt trong đêm diễn ra mắt vở, NSƯT Tố Uyên, người vợ đầu của nhà thơ, nhà viết kịch Lưu Quang Vũ chia sẻ: “Tôi rất xúc động khi xem kịch Hoa cúc xanh trên đầm lầy của Nhà hát Tuổi Trẻ. Vở kịch làm tôi bồi hồi nhớ lại những kí ức và kỷ niệm với anh Vũ. Xuất xứ những bông hoa cúc xanh là từ một lần tôi và anh Vũ cùng đi ngắt những cánh hoa bèo trên đầm để trở về nó trở thành những bông hoa cúc xanh với ý nghĩa sâu sắc. Kịch đã nói lên thông điệp tư tưởng của kịch bản, đó là con người hãy giữ lại bản chất tốt đẹp đừng để cuộc đời xô đẩy”.
Từ ngày 4.3, Hoa cúc xanh trên đầm lầy sẽ được công diễn liên tục tại rạp Tuổi Trẻ. Đây là cơ hội để thưởng thức tài năng của cố tác giả Lưu Quang Vũ, đồng thời để cảm nhận được những vấn đề đầy sâu sắc qua cách dàn dựng và diễn xuất đầy trẻ trung, hiện đại của các nghệ sĩ Nhà hát Tuổi Trẻ.
Thúy Hiền