Đầu năm vãn cảnh Di tích Quốc gia đặc biệt tháp Bà Ponagar

VHO - Ngày 17.2 (ngày Mùng 1 Tết Nguyên Đán), hàng vạn người dân và du khách đổ về Tháp Bà Ponagar - Di tích Quốc gia đặc biệt để tham quan, vãn cảnh và dâng lễ đầu năm.

Đây là nét đẹp văn hóa tâm linh đã được người dân phố biển duy trì bao đời nay. Nét văn hóa này không chỉ được duy trì qua các thế hệ mà thực sự đã trở thành sản phẩm du lịch đặc sắc thu hút và hấp dẫn du khách, nhất là các du khách quốc tế.

Đến đây, du khách không chỉ vãn cảnh, dâng hương tưởng nhớ người mẹ Xứ sở - Nữ thần Ponagar, mà còn được thỏa sức trải nghiệm các các nét văn hóa đặc sắc của người Việt, Chăm như nghệ thuật khắc chữ, viết thư pháp, soi trầm, dệt thổ cẩm, làm gốm và thưởng thức những làn điệu Chăm uyển chuyển, sôi động với trống Ginăng, trống Baranưng, kèn Saranai paghinang…

Chị Trần Thi Phương Lan - người dân phường Bắc Nha Trang chia sẻ: "Nhà tôi ở gần Tháp Bà Ponagar nên đã thành thông lệ, ngày mồng 1 Tết là cả gia đình tới dâng hương, vãn cảnh, vui chơi. Tới đây thấy tâm hồn mình thư thái, nhẹ nhàng. Các cháu được vui chơi và tìm hiểu những nét văn hóa của người Việt, người Chăm nên rất thích".

Không chỉ là địa điểm tâm linh, tín ngưỡng đối với người dân địa phương hay đồng bào Chăm, Tháp Bà Ponagar từ lâu đã trở thành điểm tham quan, du lịch hấp dẫn đới với du khách trong và ngoài nước. Hàng năm, nơi đây thu hút hàng chục vạn du khách tới tham quan, tìm hiểu về kiến trúc độc đáo này…

Tháp Bà Ponagar tọa lạc tại phường Bắc Nha Trang, Khánh Hòa. Năm 1979 được xếp hạng Di tích Quốc gia và tới tháng 1.2025 được xếp hạng Di tích Quốc gia Đặc biệt.

Di tích Tháp Bà Ponagar được người Chăm xây dựng từ thế kỷ VIII đến thế kỷ XIII, trên đồi Cù Lao để thờ Nữ thần Ponagar - Mẹ Xứ sở của người Chăm, nên tên thường gọi là Tháp Bà Ponagar.

Khu di tích Tháp Bà Ponagar là một quần thể kiến trúc gồm có tháp cổng, Mandapa và khu đền tháp. Tuy nhiên, do biến động của thời gian, nên hiện nay khu di tích còn lại 5 công trình kiến trúc ở hai mặt bằng là Mandapa và khu đền tháp.

Khu vực Mandapa, có bốn hàng cột lớn hình bát giác, xây bằng gạch nung, bao gồm 10 cột lớn và 12 cột nhỏ.

Khu đền tháp, hiện còn 4 tháp là: Tháp Đông Bắc hay còn được gọi là Tháp chính, cao 23m, được xây dựng lần đầu vào thế kỷ VIII và được xây dựng lại vào thế kỷ XI, bên trong tháp đặt tượng thờ Nữ thần Ponagar.

Tháp Nam cao 18m, có niên đại xây dựng vào thế kỷ XIII, đây là nơi thờ thần Shiva, còn theo truyền thuyết của người Việt thì tháp thờ chồng của Thiên Y A Na Thánh Mẫu nên gọi là tháp Ông.

Tháp Đông Nam, ngôi tháp có quy mô nhỏ nhất chỉ cao 7,1m, có niên đại khoảng thế kỷ XI đến thế kỷ XII, thờ thần Skandha - con thần Shiva, còn theo truyền thuyết của người Việt, tháp thờ ông bà Tiều là cha mẹ nuôi của Thiên Y A Na Thánh Mẫu.

Tháp Tây Bắc, cao 9m, là ngôi tháp duy nhất còn khá nguyên vẹn về kiến trúc và trang trí, tháp thờ thần Ganesha, còn theo truyền thuyết của người Việt thì tháp thờ Cô, Cậu - con của Thiên Y A Na Thánh Mẫu.

Di tích Tháp Bà Ponagar có kỹ thuật xây dựng và phương pháp chế tạo ra những viên gạch để xây các đền tháp hết sức độc đáo, cho đến nay vẫn còn có nhiều câu hỏi chưa tìm được lời giải đáp.

Ngoài ra, di tích Tháp Bà Ponagar còn có các bia ký được dựng từ thời phong kiến để giới thiệu về di tích.

Di tích Tháp Bà Ponagar vốn được người Chăm xây dựng để thờ Nữ thần Ponagar, nhưng từ năm 1653, từ sự cộng cư, hòa cư của người Việt và người Chăm đã đánh dấu sự hình thành và phát triển một cách mạnh mẽ tín ngưỡng thờ Mẹ Xứ sở của người Chăm với tín ngưỡng thờ Thiên Y A Na Thánh Mẫu của người Việt.

Hàng năm, từ ngày 20 đến 23.3 âm lịch, tại di tích Tháp Bà Ponagar diễn ra Lễ hội Tháp Bà Ponagar - Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Từ nhiều năm nay, di tích Tháp Bà Ponagar là một địa điểm du lịch nổi tiếng ở Nha Trang, Khánh Hòa thu hút số lượng lớn ngườ dân và khách đến tham quan dâng hương và vãn cảnh.