Bài cuối - Mở Không gian mới cho Mạng lưới Du lịch không rác

VHO - Sau khi Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng và Quảng Nam hợp nhất, Hiệp hội Du lịch TP. Đà Nẵng phối hợp với Tổ chức Môi trường Thái Bình Dương Việt Nam (PE-VN) ra mắt Mạng lưới Du lịch Việt Nam không rác, hướng tới thúc đẩy quản lý rác thải hiệu quả và phát triển du lịch bền vững.

Hành trình giảm rác thải trong du lịch từ điểm đến Hội An

Hành trình giảm rác thải trong du lịch tại Quảng Nam (trước đây) chính thức khởi động từ năm 2019 với Hội thảo “Phát triển du lịch bền vững Quảng Nam - Du lịch không rác thải nhựa” do Hiệp hội Du lịch Quảng Nam phối hợp UNESCO tại Việt Nam tổ chức.

Nhưng từ trước đó, tại TP. Hội An (nay là các phường Hội An, Hội An Đông, Hội An Tây và xã Tân Hiệp, TP. Đà Nẵng), chính quyền địa phương và nhiều doanh nghiệp đã tiên phong thực hành những bước khởi đầu của du lịch không rác thải.

Năm 2009, tại Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm - Hội An, chính quyền và người dân đã đồng lòng thực hiện thành công cuộc vận động “Nói không với túi ni lông”, tiếp đó là “Nói không với ống hút nhựa” và tiến tới “Nói không với rác thải nhựa”.

Bài 2 - Tiếp tục định vị, phát triển du lịch xanh bền vững

VHO - Xu hướng du lịch xanh, du lịch có trách nhiệm ngày càng phổ biến, trở thành định hướng chiến lược gắn phát triển kinh tế với bảo tồn văn hóa, môi trường. Sau sắp xếp, sáp nhập, Đà Nẵng mở rộng không gian văn hóa và tài nguyên, tạo dư địa phát triển sản phẩm du lịch xanh, trải nghiệm đặc sắc, thu hút phân khúc khách chất lượng cao.

Năm 2024, nhà hàng The Field Hội An ở xã Cẩm Thanh (nay thuộc phường Hội An Tây, TP. Đà Nẵng) là đơn vị du lịch đầu tiên ở Việt Nam đạt chuẩn Gold Platinum Low - Carbon Tourism Standard (tiêu chuẩn vàng bạch kim về giảm khí thải carbon trong du lịch) do Công ty Magnus International Thailand cấp chứng nhận.

Công ty Du lịch Emic Travel Hội An - đơn vị vận hành The Field Hội An cũng phối hợp với Green Youth Collective, các doanh nghiệp xã hội trên địa bàn tổ chức tour du lịch “Phục hồi tài nguyên” cho các du khách tham quan du lịch, trải nghiệm thực tế về quản lý và giảm thiểu rác thải nhựa tại Hội An.

Cùng phối hợp xây dựng một số tour du lịch liên quan đến môi trường và trách nhiệm với cộng đồng như tour “Xà phòng hy vọng”, “Vải cho cuộc sống”, “Ủ phân compost”, “Trồng sậy và ống hút sậy”, “Ươm cây thảo dược”.

Mô hình “Đặt cọc - Hoàn trả” đang được một số doanh nghiệp, nhà hàng, quán café trong khu phố cổ Hội An thực hiện. Khi mua một mặt hàng tại các điểm này, người mua sẽ đặt cọc khoản nhất định, đã cộng vào giá sản phẩm. Khi trả lại vỏ sản phẩm tại nơi đã mua sản phẩm, người mua sẽ được trả lại tiền đặt cọc hoặc phiếu mua hàng (voucher) tương ứng với giá trị đặt cọc ban đầu.

Mô hình “Trạm đong đầy” mua sắm không phát sinh bao bì, gia tăng vòng đời của rác thải nhựa ra mắt tại chợ Hội An, ở Cù Lao Chàm đã thu hút sự tham gia các tiểu thương, người tiêu dùng.

Theo đó, người mua mang chai nhựa sạch đến đong đầy sản phẩm nước rửa chén được sản xuất hữu cơ; đổi rác lấy quà tặng là những vật dụng tái chế, tham gia chuỗi cung cầu các sản phẩm có chất lượng và giảm thiểu tác động tới môi trường sống.

Các mô hình khác như xử lý rác hữu cơ thành phân compost, một số cơ sở lưu trú để đồ dùng vệ sinh (amenity) tại lễ tân để khách cần mới lấy, giảm lãng phí,… cũng góp phần vào các giải pháp cộng đồng về rác hữu cơ và tái sử dụng, cho thấy hướng đi đa dạng trong quản lý tài nguyên rác.

Đồng hành để mở rộng Mạng lưới du lịch không rác thải

Với sự đồng hành của chính quyền và các tổ chức phi chính phủ, Hiệp hội Du lịch Quảng Nam trước đây cũng đã triển khai các hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp giảm thiểu rác thải nhựa, ký kết doanh nghiệp Hội An cam kết giảm thiểu rác thải và nhựa dùng một lần, ra mắt “Bộ tiêu chí Du lịch Xanh Quảng Nam”,… Đến trước thời điểm sáp nhập, đã có 33 cơ sở du lịch tại Quảng Nam đã đạt chứng nhận xanh.

Chia sẻ về hành trình phát triển bền vững và thực hành du lịch xanh để đạt danh hiệu “Khách sạn không rác thải nhựa đầu tiên tại Việt Nam”, bà Hà Thị Diệu Viên, Tổng quản lý Silk Sense Hội An River Resort cho biết, ban đầu gặp nhiều khó khăn trong việc tìm kiếm các giải pháp thay thế thích hợp, tìm các sản phẩm thay thế và tìm đối tác cung cấp sản phẩm thân thiện với môi trường,…

Đến năm 2020, khu nghỉ dưỡng 5 sao này đã tự đầu tư, tự cung tự cấp để chủ động được những công nghệ và phương pháp giảm rác thải, quản lý phân loại và tái chế rác để hướng tới vừa đạt kinh doanh hiệu quả, vừa bảo vệ môi trường.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng đối diện những thách thức trong việc thay đổi thói quen tiêu dùng của khách hàng và nhân viên trong khách sạn. Phải tìm kiếm, tạo niềm tin và sự đồng thuận từ đối tác, nhà cung cấp, khách hàng để sẵn sàng tham gia và hỗ trợ chính sách không rác thải nhựa của khách sạn,…

Theo các doanh nghiệp tiên phong thực hành du lịch xanh, hành trình “không rác thải” trong du lịch vẫn đối mặt nhiều thách thức. Vấn đề không chỉ ở bản thân các doanh nghiệp du lịch mà còn ở “mạng lưới” xung quanh, đòi hỏi sự đồng bộ toàn hệ sinh thái từ các nhà cung cấp, đối tác đến cộng đồng và du khách. Mô hình “du lịch không rác thải” không thể phát triển nếu thiếu hệ sinh thái từ nhà cung cấp, đối tác đến cộng đồng và du khách.

Theo bà Vũ Mỹ Hạnh, chuyên gia quản lý rác thải, “du lịch không rác thải” là cách tiếp cận nhằm hạn chế tối đa phát sinh rác, tối đa hóa tái sử dụng, tái chế, phân loại để chuyển hướng rác khỏi bãi chôn lấp và môi trường.

Để hiện thực hóa, bà Hạnh gợi ý mô hình “8T”: Tổ chức thực hiện; Từ chối; Tiết giảm; Tái sử dụng; Thay thế; Tái chế; Truyền thông - tập huấn - tham gia mạng lưới hành động; Tạo sản phẩm/dịch vụ du lịch bền vững, tuần hoàn tài nguyên.

Khi hiểu đúng khái niệm “du lịch không rác thải”, và sẵn sàng “thiết kế lại vận hành, thu chi” của các mô hình kinh doanh để đạt được mô hình trên là cách giải quyết cho các vấn đề nói trên.

Các ví dụ thực tế về quản lý rác hữu cơ và tái sử dụng từ các doanh nghiệp xã hội, doanh nghiệp kinh doanh đã thực hành việc xử lý rác diễn ra tại các điểm phát sinh, thay vì tập trung về một nơi duy nhất cho thấy việc tạo ra một hệ thống quản lý rác thải phi tập trung, với nhiều điểm đến của rác là một giải pháp.

Bà Quách Thị Xuân, Giám đốc Quốc gia Tổ chức Môi trường Thái Bình Dương Việt Nam, đồng sáng lập Mạng lưới Du lịch Việt Nam không rác, cho hay: Nhựa dùng một lần đang làm xấu đi hình ảnh của những điểm đến du lịch vốn nổi tiếng là thân thiện với môi trường và giàu bản sắc tại Việt Nam. Nếu mọi người không hành động kịp thời, những bãi biển, di sản hay danh thắng thiên nhiên sẽ trở thành điểm dừng chân của các bãi rác nhựa tự phát - điều mà không một du khách nào mong muốn trải nghiệm.

Sự ra đời của Mạng lưới Du lịch Việt Nam không rác mà Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng phát động là một bước tiến nhằm ngăn ngừa rác thải nhựa, xây dựng và giữ gìn thương hiệu “điểm đến xanh”, đảm bảo phát triển du lịch một cách bền vững.

Xu hướng phát triển du lịch xanh, dựa vào cộng đồng, du dịch không rác thải là xu hướng được nhiều doanh nghiệp, công ty lữ hành nắm bắt và hướng tới. Đây không chỉ là nội dung, hoạt động lâu nay rất nổi bật của Hội An mà còn là sự quan tâm chung của Đà Nẵng, của Việt Nam, của cộng đồng.

Với những thành viên nòng cốt là các doanh nghiệp du lịch tại Đà Nẵng, Mạng lưới Du lịch Việt Nam không rác đặt mục tiêu ươm tạo ít nhất 100 hạt nhân doanh nghiệp tiên phong thực hành quản lý hiệu quả tài nguyên rác trên cả nước vào năm 2030.

Những doanh nghiệp này cam kết thiết lập lộ trình giảm thiểu và xử lý gần như toàn bộ lượng rác phát sinh trong kinh doanh đến mức "không rác", đồng thời hướng tới mục tiêu phát thải ròng khí nhà kính bằng 0 vào năm 2050.