Định hình không gian phát triển mới bằng khoa học công nghệ và chuyển đổi số
Tại diễn đàn, ông Nguyễn Minh Quang, Phó Giám đốc phụ trách Sở Khoa học và Công nghệ TP Đồng Nai, đã trình bày định hướng phát triển thành phố trong bối cảnh mới, với trọng tâm là xây dựng đô thị thông minh và đô thị sân bay.
Theo đó, sau sắp xếp đơn vị hành chính, TP Đồng Nai có diện tích hơn 12.737 km², dân số trên 5 triệu người, gồm 95 đơn vị hành chính cấp xã. Cùng với hệ thống khu công nghiệp quy mô lớn, Cảng hàng không quốc tế Long Thành được xác định là động lực quan trọng, mở ra không gian phát triển mới cho thành phố.
Định hướng đến năm 2035, Đồng Nai phấn đấu trở thành đô thị sân bay, đô thị ven sông, đa trung tâm, xanh và thông minh; hướng đến năm 2045 là trung tâm hàng không của khu vực châu Á - Thái Bình Dương, phát triển dựa trên kinh tế tri thức. Thành phố đặt mục tiêu kinh tế số chiếm 15-17% GRDP vào năm 2026, ít nhất 30% vào năm 2030 và 40-45% vào năm 2035.
Để hiện thực hóa các mục tiêu này, chuyển đổi số cần được triển khai đồng bộ trong quản trị đô thị, hoạt động sản xuất, kinh doanh và cung cấp dịch vụ công. Theo ông Nguyễn Minh Quang, đô thị thông minh không đơn thuần là đầu tư thiết bị hay ứng dụng công nghệ riêng lẻ, mà phải hình thành phương thức quản trị dựa trên dữ liệu, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.
Một trong những nền tảng quan trọng là xây dựng hệ thống dữ liệu dùng chung, kết nối các cơ sở dữ liệu chuyên ngành với dữ liệu quốc gia; phát triển Trung tâm điều hành thông minh (IOC), nền tảng trí tuệ nhân tạo và mô hình bản sao số (Digital Twin) phục vụ quản lý, điều hành. Các lĩnh vực như giao thông, môi trường, cảnh báo ngập, hạ tầng kỹ thuật và dịch vụ công được xác định là những bài toán cần ưu tiên giải quyết.
Cùng với đó, thành phố định hướng khai thác lợi thế từ Cảng hàng không quốc tế Long Thành để phát triển logistics, công nghiệp hàng không, dịch vụ bảo dưỡng, sửa chữa máy bay và đào tạo nhân lực chuyên ngành. Các lĩnh vực công nghệ cao như bán dẫn, kinh tế dữ liệu, sản xuất thông minh cũng được đặt trong chiến lược phát triển, gắn với yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng và xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Những định hướng trên cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong chiến lược phát triển Đồng Nai. Tuy nhiên, để các mục tiêu trở thành kết quả thực chất, thành phố cần giải quyết đồng thời những vấn đề về thể chế, chất lượng dữ liệu, nguồn nhân lực, hạ tầng và khả năng kết nối giữa các hệ thống.
Nhận diện điểm nghẽn, xác định nhiệm vụ ưu tiên
Tại phiên thảo luận, câu hỏi đâu là điểm nghẽn lớn nhất khiến Đồng Nai chưa thể chuyển hóa đầy đủ tiềm năng thành động lực tăng trưởng đã nhận được nhiều góc nhìn từ các diễn giả. Các ý kiến tập trung vào những vấn đề có mối liên hệ chặt chẽ với nhau, trong đó dữ liệu, thể chế và nguồn nhân lực được nhấn mạnh.
Từ góc độ doanh nghiệp, ông Huỳnh Văn Pháp, Phó Tổng Giám đốc Thành Thành Công - Biên Hòa, cho rằng dữ liệu phải bảo đảm các yêu cầu “đúng, đủ, sạch, sống”, được cập nhật và khai thác hiệu quả. Dữ liệu không chỉ phục vụ công tác quản lý mà còn là cơ sở để doanh nghiệp đưa ra quyết định, tối ưu hoạt động sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, để dữ liệu phát huy giá trị, cần có sự cam kết từ lãnh đạo và phối hợp đồng bộ giữa các đơn vị trong quá trình triển khai.
Trong khi đó, ông Lê Xuân Sơn, Phó Tổng Giám đốc VNPT-IT, nhìn nhận thể chế và cơ chế phối hợp có vai trò quan trọng đối với khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu và triển khai các nền tảng số. Nếu thiếu khung kiến trúc và quy chuẩn thống nhất, các hệ thống dễ phát triển rời rạc, gây khó khăn trong tích hợp, đồng thời làm phát sinh chi phí đầu tư. Vì vậy, cần rà soát hạ tầng, nền tảng hiện có, xác định khả năng kết nối và tận dụng hiệu quả các nguồn lực đã đầu tư.
Ở góc độ quản lý nhà nước, ông Nguyễn Minh Quang cho rằng nguồn nhân lực là một trong những yếu tố quyết định hiệu quả chuyển đổi số. Công nghệ và hạ tầng chỉ phát huy tác dụng khi đội ngũ cán bộ có năng lực sử dụng, vận hành và khai thác dữ liệu; đồng thời người dân, doanh nghiệp có đủ điều kiện tiếp cận, sử dụng các dịch vụ số.
Các ý kiến tại diễn đàn cũng nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ đầu tư công nghệ đơn lẻ sang giải quyết những bài toán cụ thể. Việc số hóa dữ liệu đất đai, kết nối với cơ sở dữ liệu dân cư để hỗ trợ quy trình quản lý thuế đất phi nông nghiệp là một ví dụ về khả năng ứng dụng dữ liệu liên thông trong cải cách thủ tục hành chính, góp phần giảm thời gian và công sức đi lại của người dân.
Từ những vấn đề được nhận diện, yêu cầu đặt ra là không triển khai dàn trải mà cần lựa chọn những nhiệm vụ có tính cấp thiết, xác định rõ đơn vị chủ trì, đơn vị phối hợp, nguồn lực, tiến độ và tiêu chí đánh giá. Những kết quả bước đầu phải có khả năng kiểm chứng, tạo cơ sở để tiếp tục hoàn thiện và mở rộng.
Bốn nhóm nhiệm vụ được đặt ra tại diễn đàn gồm hoàn thiện dữ liệu, tăng cường kết nối, xây dựng cơ chế đo lường và đánh giá hiệu quả, đồng thời lựa chọn các giải pháp có khả năng nhân rộng. Đây cũng là những điều kiện để các nền tảng số không chỉ dừng ở khâu đầu tư mà thực sự đi vào hoạt động quản lý, sản xuất và đời sống.
Phát biểu tổng kết diễn đàn, Phó Chủ tịch UBND TP Đồng Nai Lê Trường Sơn, đánh giá các báo cáo, tham luận và ý kiến trao đổi đã tập trung vào những vấn đề có ý nghĩa chiến lược đối với thành phố trong giai đoạn mới, từ phát triển đô thị thông minh, đô thị sân bay, xây dựng nền tảng dữ liệu phục vụ quản trị đến thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong sản xuất, kinh doanh và đưa chuyển đổi số đến cấp xã, phường.
Theo ông Lê Trường Sơn, chuyển đổi số không chỉ dừng ở ứng dụng công nghệ mà phải gắn với đổi mới phương thức quản trị, cải cách quy trình và nâng cao chất lượng phục vụ. Trong đó, dữ liệu cần trở thành nền tảng cho việc ra quyết định; hạ tầng số phải được kết nối, chia sẻ và đo lường hiệu quả; các giải pháp công nghệ cần hướng đến giảm chi phí, nâng cao năng suất, tạo thêm giá trị cho người dân và doanh nghiệp.
Trên cơ sở kết quả diễn đàn, thành phố sẽ cụ thể hóa các định hướng, nghị quyết và quy định liên quan thành chương trình, kế hoạch phù hợp với chức năng, thẩm quyền của từng cơ quan, đơn vị; lựa chọn những vấn đề thực tiễn cấp thiết để ưu tiên giải quyết, xác định rõ mục tiêu, đơn vị chịu trách nhiệm, nguồn lực, tiến độ và tiêu chí đánh giá.
Thành phố cũng sẽ tăng cường hợp tác giữa cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và đối tác quốc tế; phát huy vai trò của cấp xã, phường trong triển khai chuyển đổi số, phát triển kinh tế số và nâng cao chất lượng dịch vụ công.
Nhấn mạnh tinh thần “bài toán thật, giải pháp thật và hiệu quả thật”, ông Lê Trường Sơn bày tỏ tin tưởng sự đồng hành của các cơ quan Trung ương, chuyên gia, doanh nghiệp và đối tác sẽ góp phần giúp Đồng Nai phát huy tiềm năng, lợi thế, thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng, xây dựng đô thị hiện đại, thông minh và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.
