Ban hành Quy chế quản lý Khu bảo tồn Thiên nhiên Cù Lao Chàm

VHO - UBND thành phố Đà Nẵng vừa ban hành Quy chế quản lý Khu bảo tồn Thiên nhiên (BTTN) Cù Lao Chàm, quy định các hoạt động, quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan; nội dung quản lý nhà nước đối với Khu bảo tồn nhằm bảo tồn đa dạng sinh học, bảo vệ và sử dụng hợp lý các hệ sinh thái, tài nguyên thiên nhiên, môi trường, phục vụ phát triển bền vững tại xã Tân Hiệp, thành phố Đà Nẵng.

Đây là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; bảo tồn đa dạng sinh học; bảo vệ tài nguyên rừng, biển và môi trường; đồng thời định hướng sử dụng hợp lý các hệ sinh thái tự nhiên tại Khu bảo tồn.

Khu BTTN Cù Lao Chàm bao gồm 7 đảo: Hòn Lao, Hòn Khô Lớn, Hòn Khô con, Hòn Lá, Hòn Dài, Hòn Mồ, Hòn Tai và toàn bộ vùng biển xung quanh, với tổng diện tích 23.530ha (bao gồm cả vùng đệm). Đây là khu vực có giá trị đặc biệt về đa dạng sinh học rừng – biển, cảnh quan sinh thái, nguồn lợi thủy sản, văn hóa bản địa và sinh kế cộng đồng, đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển xanh, bền vững của thành phố.

Khu bảo tồn được phân thành các phân khu, vùng sau: Phân khu bảo vệ nghiêm ngặt có tổng diện tích 566,81ha, là khu vực được xác định để bảo toàn nguyên vẹn, giữ nguyên hiện trạng và theo dõi diễn biến tự nhiên của các loài động vật, thực vật, các loài thủy sinh và các hệ sinh thái tự nhiên.

Phân khu phục hồi sinh thái có tổng diện tích 1.120,41ha, là khu vực được xác định để triển khai hoạt động phục hồi, tái tạo các loài động vật, thực vật và phục hồi các hệ sinh thái tự nhiên đã bị suy giảm.

Phân khu dịch vụ hành chính, là khu vực được xác định để triển khai hoạt động dịch vụ, du lịch, hành chính, hoạt động thủy sản, khai thác lâm sản ngoài gỗ và các hoạt động khác có kiểm soát, xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật.

Vùng khai thác thủy sản có thời hạn có tổng diện tích 13,01 ha, là vùng biển được xác định để tổ chức hoạt động khai thác thủy sản theo mùa vụ, bảo đảm hài hòa giữa khai thác thủy sản, hoạt động du lịch và mục tiêu bảo tồn.

Vùng đệm được xác định nhằm ngăn chặn, giảm nhẹ tác động tiêu cực từ bên ngoài đối với Khu bảo tồn, bao gồm vùng đệm ngoài có tổng diện tích 11.290ha và vùng đệm trong có tổng diện tích 270,04ha.

Quy chế cũng quy đinh quản lý các hoạt động trong Khu bảo tồn, cụ thể các hoạt động được thực hiện trong từng phân khu như: Phân khu bảo vệ nghiêm ngặt; Phân khu phục hồi sinh thái;  Phân khu dịch vụ - hành chính; Vùng khai thác thuỷ sản có thời hạn; Vùng đệm,…

Khuyến khích các tổ chức, cá nhân tham gia các hoạt động nhằm phục hồi hệ sinh thái, tái tạo nguồn lợi, bảo vệ và tăng cường tính đa dạng sinh học của Khu bảo tồn. Các hoạt động này phải tuân thủ theo quy định của pháp luật.

Đối với hoạt động du lịch trong Khu bảo tồn phải tuân thủ các quy định sau: Có ký và thực hiện cam kết bảo vệ môi trường với Ban quản lý (BQL) Khu bảo tồn; hướng dẫn viên phải được bồi dưỡng kiến thức về bảo tồn đa dạng sinh học và môi trường theo kế hoạch hằng năm của BQL. Phương tiện hoạt động du lịch phải đón, trả khách, đậu, đỗ đúng nơi quy định; nghiêm cấm các hoạt động thả neo trên rạn san hô, thảm cỏ biển;…

Quy chế cũng quy định cụ thể việc quản lý khai thác tài nguyên truyền thống như lá rừng và loài cua đá. Theo đó, hoạt động khai thác lá rừng được ưu tiên cho người dân có thường trú tại xã Tân Hiệp, được tổ chức theo nhóm cộng đồng và thực hiện theo phương án được Ban quản lý Khu bảo tồn hướng dẫn, giám sát.

Việc khai thác cua đá phải gắn với mục tiêu bảo tồn và phát triển bền vững: chỉ khai thác cá thể có kích thước mai từ 7cm trở lên, trong thời gian từ ngày 1.3 đến 31.7 hằng năm và không được khai thác tại các phân khu bảo vệ nghiêm ngặt và phục hồi sinh thái.

Một điểm đáng chú ý là Quy chế tiếp tục khẳng định mô hình đồng quản lý trong bảo vệ nguồn lợi thủy sản tại Tiểu khu bảo tồn biển thôn Bãi Hương, xã Tân Hiệp. Cơ chế này phát huy vai trò cộng đồng thông qua hương ước, phân vùng khai thác và quản lý đội tàu, góp phần nâng cao hiệu quả bảo tồn gắn với sinh kế địa phương.

Khuyến khích các hoạt động nghiên cứu khoa học, ứng dụng và chuyển giao công nghệ tiên tiến nhằm bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển kinh tế - xã hội cho cộng đồng dân cư trong, xung quanh Khu bảo tồn.

Hoạt động thăm dò tài nguyên; khảo sát, khảo cổ dưới nước và xây dựng công trình trong Khu bảo tồn thực hiện theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền; phải phù hợp với Phương án quản lý rừng bền vững, Đề án du lịch sinh thái được phê duyệt; tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường, tiêu chuẩn kỹ thuật xây dựng quy định pháp luật có liên quan.

Việc xây dựng các công trình trong Khu bảo tồn chỉ được thực hiện đối với các mục đích phục vụ công tác quản lý, bảo tồn, nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường, du lịch sinh thái và các mục đích thiết yếu khác theo quy định của pháp luật.

UBND TP Đà Nẵng giao Sở Nông nghiệp và Môi trường giữ vai trò chủ trì, phối hợp triển khai, kiểm tra và xử lý vi phạm; BQL Khu BTTN Cù Lao Chàm trực tiếp tổ chức thực hiện, giám sát và tuyên truyền; UBND xã Tân Hiệp cùng các đơn vị liên quan phối hợp thực hiện theo chức năng, nhiệm vụ được giao.

Việc ban hành Quy chế quản lý Khu BTTN Cù Lao Chàm không chỉ hoàn thiện hành lang pháp lý cho công tác bảo tồn, mà còn tạo nền tảng thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng, doanh nghiệp và du khách trong bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, phát triển sinh kế bền vững và du lịch có trách nhiệm trong giai đoạn mới.