Điện ảnh Việt: Cần có chính sách phù hợp với đặc thù

Thứ trưởng Vương Duy Biên làm việc với Ban soạn thảo

Vướng mắc ngay từ Luật...

Đánh giá về thực trạng sản xuất phim, Cục trưởng Cục Điện ảnh Ngô Phương Lan thẳng thắn: “Luật Điện ảnh quy định sản xuất phim đặt hàng phải tuân thủ Luật Đấu thầu, trong khi đặc thù của sản xuất phim không thể áp dụng máy móc các quy định của Luật Đấu thầu. Do đó, việc bố trí ngân sách đặt hàng sản xuất phim bị ngưng trệ dẫn tới trong 3 năm 2015, 2016, 2017 không có phim nào do Nhà nước đặt hàng được sản xuất, phát hành và phổ biến. Quý III năm 2017, ngành điện ảnh mới được Bộ Tài chính phân bổ ngân sách đặt hàng sản xuất phim cho các năm 2015, 2016, 2017. Việc không có phim truyện mới do Nhà nước đặt hàng sản xuất gây khó khăn cho việc tổ chức các sự kiện, hoạt động điện ảnh phục vụ nhiệm vụ chính trị, ngoại giao, tuyên truyền văn hóa”.

Một loạt những bất cập về việc thực hiện chính sách khiến việc đặt hàng sản xuất phim từ ngân sách nhà nước chưa có kế hoạch, không phân bổ theo giai đoạn phát triển gây khó khăn cho việc đầu tư, định hướng sáng tác, chưa tận dụng, phát huy năng lực sáng tạo của các thế hệ nghệ sĩ. Ngay như việc áp thuế nói chung và thuế đất nói riêng cũng gây khó khăn cho các doanh nghiệp điện ảnh, đặc biệt là các doanh nghiệp mới cổ phần hóa. Doanh nghiệp điện ảnh không có lợi thế về kinh doanh như các doanh nghiệp sản xuất hàng hóa khác, do vậy áp thuế cào bằng là thiếu công bằng đối với doanh nghiệp điện ảnh.

Theo quy định của Luật Điện ảnh, doanh nghiệp phát hành phim, doanh nghiệp đăng ký kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu phim phải có rạp chiếu phim để tham gia phổ biến phim. Bà Ngô Phương Lan, Cục trưởng Cục Điện ảnh cho biết, việc cấp phép đầu tư xây dựng rạp chiếu phim dễ dàng tại các Sở Kế hoạch đầu tư địa phương dẫn tới các doanh nghiệp nước ngoài ồ ạt xây dựng các phòng chiếu phim với trang thiết bị công nghệ số hiện đại. Trong khi đó hệ thống rạp chiếu phim Nhà nước của các Trung tâm điện ảnh các tỉnh xuống cấp, trang thiết bị lạc hậu, không có kinh phí để nâng cấp, cải tạo hoặc xây dựng mới, một số Trung tâm điện ảnh bị giải thể hoặc sáp nhập với các cơ sở văn hóa khác. Tình trạng này dẫn tới phim VN khó đưa vào được hệ thống các rạp chiếu phim nước ngoài, phim nước ngoài chiếm lĩnh thị phần chiếu phim tại thị trường VN với 70% số lượng phim phát hành hằng năm. Đơn cử hệ thống rạp CGV năm 2017 đã xây dựng thêm 14 cụm rạp tại VN. Nắm thị phần lớn về nhập khẩu phim và hệ thống rạp chiếu phim, CGV đã thực hiện chiến lược khuyến mãi bằng cách đơn phương giảm giá vé xem phim. Việc làm này đã gây tâm lý bất an cho các doanh nghiệp có thị phần nhỏ hơn.

 Bộ phim “Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh” do Nhà nước đặt hàng năm 2014 đạt doanh thu trên 85 tỉ đồng sau ngày công chiếu là một phim điển hình về mô hình Nhà nước đầu tư, Hãng phim tư nhân sản xuất hiệu quả.

Cần những chính sách phù hợp với đặc thù

Các thành viên trong Ban soạn thảo đã chỉ ra nhiều bất cập từ văn bản pháp lý đến chính sách trong Luật Điện ảnh hiện hành như: Một số quy định đã trở nên quá lạc hậu, chưa theo kịp những tiến độ khoa học và công nghệ trong sản xuất, phát hành và phổ biến phim; Một số quy định chưa thể hiện đầy đủ tính chất đặc thù của hoạt động điện ảnh; Một số chính sách của Nhà nước về phát triển điện ảnh quy định chưa phù hợp và không có tính khả thi; Luật Điện ảnh chưa quy định cơ chế nhằm ưu đãi, miễn giảm thuế trong thu hút đầu tư vào điện ảnh...

Từ thực tế này, Dự thảo xây dựng cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển điện ảnh đề xuất giải pháp: Xây dựng các quy định và cơ chế phối hợp kiểm tra, giám sát nhằm đảm bảo tính công bằng trong hoạt động kinh doanh giữa các doanh nghiệp trong và ngoài nước trong lĩnh vực sản xuất, phát hành và phổ biến phim; Xem xét cơ chế hỗ trợ việc thành lập Quỹ Hỗ trợ phát triển điện ảnh giúp duy trì hoạt động của Quỹ từ nguồn thu trích từ tỷ lệ phần trăm doanh thu vé xem phim; Xây dựng các quy định nhằm tạo cơ chế ưu đãi, miễn, giảm thuế, các loại phí phù hợp với thực tiễn và có tính khả thi nhằm thu hút đầu tư vào các lĩnh vực điện ảnh, thu hút đoàn làm phim nước ngoài vào làm phim tại VN; Đề xuất Chính phủ sớm ban hành Quyết định của Thủ tướng Chính phủ bổ sung danh mục các gói thầu đặc biệt (trong đó có gói thầu hợp tác sản xuất phim) theo Điều 26 của Luật Đấu thầu, theo đó xây dựng các văn bản hướng dẫn thực hiện cơ chế đặt hàng sản xuất phim và đấu thầu đặc biệt sử dụng ngân sách nhà nước... Xây dựng cơ chế phối hợp giữa các Bộ, ngành, đoàn thể Trung ương và địa phương thực hiện Chiến lược và Quy hoạch điện ảnh đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 của Chính phủ và kế hoạch thực hiện. 

Hiền Lương