Đi tìm những gương mặt của múa Việt ngày mai

Sau những ngày tranh tài tại TP.HCM, đợt 1 Cuộc thi Tài năng Múa HSSV toàn quốc năm 2026 khép lại bằng lễ bế mạc, trao giải diễn ra tối nay 6.11. Do Bộ VHTTDL chủ trì tổ chức, cuộc thi mang chủ đề Tài năng Múa trẻ: Gìn giữ bản sắc - Tỏa sáng tương lai, hướng đến lực lượng đang học tập tại các cơ sở đào tạo nghệ thuật trên cả nước.

Cần một sân chơi để nhận diện tài năng

Gần 200 thí sinh từ 18 cơ sở đào tạo mang đến 158 tác phẩm, tiết mục, tham gia hai đợt thi tại TP.HCM và Hà Nội. Riêng đợt 1 có 63 thí sinh thuộc 8 cơ sở đào tạo tranh tài ở bốn bảng: Múa cổ điển châu Âu (Ballet) và Ballet hiện đại; Múa đương đại; Múa dân gian dân tộc và múa truyền thống; Tài năng biên đạo.

Sự hiện diện của nhiều chuyên ngành, nhiều cấp học tạo cơ hội để những người đang chuẩn bị bước vào nghề quan sát, học hỏi lẫn nhau. Không ít thí sinh lần đầu được đặt tác phẩm của mình bên cạnh những cách tiếp cận khác, trong một không gian biểu diễn có sự theo dõi và nhận xét của giới chuyên môn.

Theo Thứ trưởng Bộ VHTTDL Tạ Quang Đông, Trưởng BTC cuộc thi, cùng với giao lưu và hội nhập quốc tế, nghệ thuật múa ngày càng có cơ hội hiện diện trong âm nhạc, điện ảnh, sân khấu, du lịch văn hóa và các sản phẩm sáng tạo. Cơ hội ấy đòi hỏi người làm nghề vừa có nền tảng truyền thống, vừa tiếp cận được những phương pháp, ngôn ngữ nghệ thuật mới.

Thứ trưởng cho biết Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam và Đề án đào tạo, bồi dưỡng nhân lực văn hóa nghệ thuật ở nước ngoài đến năm 2030 đều đặt ra yêu cầu chú trọng nguồn nhân lực sáng tạo, mở rộng điều kiện học tập, trao đổi chuyên môn.

Trong định hướng đó, cuộc thi còn giúp phát hiện tài năng trẻ, kết nối các cơ sở đào tạo và khích lệ học sinh, sinh viên tìm tòi, sáng tạo.

Với NSND Hà Thế Dũng, Phó Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Múa Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng nghệ thuật Hội Nghệ sĩ Múa TP.HCM, Trưởng Ban Giám khảo, điều đáng quý trước hết là người học có cơ hội được đánh giá trong một môi trường chuyên môn chung.

Trước đây, nhiều cuộc thi, chương trình biểu diễn chủ yếu dành cho nghệ sĩ và các đơn vị chuyên nghiệp. Những người còn ngồi trên ghế nhà trường, dù có năng lực và đam mê, chưa có nhiều dịp thử sức ở một sân chơi tương tự.

Ở cuộc thi này, thí sinh từ bậc trung cấp đến đại học được tiếp xúc với đa dạng phong cách biểu diễn, phương pháp đào tạo khác nhau. Các trường cũng có dịp nhìn lại kết quả giảng dạy khi đặt học trò của mình bên cạnh người học từ những đơn vị khác.

Nhận xét chuyên môn vì thế không chỉ dành cho một tiết mục trên sân khấu mà còn có ích cho quá trình rèn luyện sau cuộc thi. Với các em, đây cũng là dịp làm quen với áp lực biểu diễn, học cách chuẩn bị tâm thế và hoàn thiện tác phẩm trước công chúng.

NSND Hà Thế Dũng lưu ý, không thể dùng thước đo dành cho nghệ sĩ chuyên nghiệp để đánh giá học sinh, sinh viên. Kỹ thuật, khả năng diễn đạt, tư duy nghệ thuật cần được xem xét cùng tiến trình học tập và tiềm năng phát triển.

Với bảng tài năng biên đạo, Ban Giám khảo đặc biệt quan tâm đến ý tưởng, sự tìm tòi và dấu hiệu của tư duy sáng tạo. Theo ông, mục tiêu không phải tìm ngay một biên đạo xuất sắc mà là nhận diện người có tố chất, khát vọng sáng tạo để tiếp tục bồi dưỡng.

Mang chất liệu quê hương lên sân khấu

Lần đầu tham gia một cuộc thi múa quy mô toàn quốc, Trương Phạm Thảo Vy, sinh viên Trường Đại học Văn Lang, mang đến tác phẩm Vọng do chính em biên đạo. Thảo Vy chia sẻ, bên cạnh sự háo hức, em không tránh khỏi hồi hộp khi bước lên sân khấu lớn.

Qua theo dõi phần thi của các bạn đến từ nhiều cơ sở đào tạo, Vy ấn tượng với sự đầu tư nghiêm túc, niềm say mê dành cho nghệ thuật múa, đồng thời học hỏi thêm được nhiều điều từ cách dàn dựng, xử lý tác phẩm và phong cách biểu diễn của từng thí sinh.

Trong Vọng, Vy sử dụng giai điệu và bốn câu hát từ Dạ cổ hoài lang của cố nhạc sĩ Cao Văn Lầu, đưa tâm tư, tình cảm gửi trong âm nhạc Nam Bộ vào ngôn ngữ hình thể.

Với nữ sinh viên, chất liệu truyền thống không phải phần nhạc nền có thể mượn tùy ý. Người biên đạo cần hiểu câu chuyện và tinh thần văn hóa phía sau giai điệu ấy trước khi tìm cách thể hiện bằng múa đương đại.

Cách nghĩ của Vy cũng gợi ra một câu hỏi quen thuộc trong đào tạo nghệ thuật: Làm mới di sản thế nào để người xem hôm nay cảm nhận được, mà không làm mất đi cốt cách của di sản?

Không chỉ thí sinh, những người đến theo dõi cuộc thi cũng có được bài học riêng. Phùng Vinh Quang, sinh viên năm thứ hai ngành Quản lý văn hóa, chuyên ngành Tổ chức sự kiện VHTTDL, Trường Đại học Văn hóa TP.HCM, quan tâm đến cách một chương trình nghệ thuật được tổ chức và vận hành.

Việc quan sát tiết mục, sân khấu, nhịp điều phối giúp Quang nối kiến thức học ở trường với công việc mình hướng tới.

Còn Vũ Thị Nhuần, sinh viên ngành Múa dân gian dân tộc Trường Trung cấp Múa TP.HCM, tìm thấy ở các phần diễn cơ hội tiếp cận những kỹ thuật và nội dung mà chương trình học chưa có điều kiện đi sâu. Những gì tận mắt chứng kiến trở thành tư liệu để Nhuần nghiên cứu, tập luyện thêm.

Mỗi người đến với cuộc thi từ một vị trí khác nhau, nhưng đều có thêm điều để mang trở lại giảng đường.

Từ những trải nghiệm ấy, ý nghĩa của sân chơi vượt ra ngoài bảng điểm và thứ hạng. Người trẻ biết mình đang ở đâu, được nhìn thấy bạn bè cùng thế hệ nỗ lực ra sao và hiểu rõ hơn những đòi hỏi của nghề.

Với các cơ sở đào tạo, đó cũng là cơ hội nhận diện những điểm mạnh, khoảng trống và khả năng hợp tác trong đào tạo.

NSND Hà Thế Dũng cho biết, bên cạnh chính sách đầu tư của Nhà nước, một số cơ hội học bổng quốc tế đang mở ra cho người học đáp ứng yêu cầu chuyên môn. Bởi vậy, phát hiện đúng tài năng từ khi còn ở trường sẽ giúp cơ sở đào tạo và cơ quan quản lý có căn cứ lựa chọn, hỗ trợ những gương mặt triển vọng.

Ông kỳ vọng cuộc thi được duy trì thường xuyên, trở thành nơi lực lượng trẻ cọ xát, trưởng thành và chuẩn bị cho các cuộc thi quốc tế.

Sau đợt thi tại TP.HCM, Tài năng Múa trẻ: Gìn giữ bản sắc - Tỏa sáng tương lai sẽ tiếp tục diễn ra tại Hà Nội, mở thêm cơ hội giao lưu, thử sức cho học sinh, sinh viên các cơ sở đào tạo nghệ thuật.

Từ sân chơi đầu tiên này, điều được mong đợi là cuộc thi sẽ trở thành hoạt động thường xuyên, giúp các tài năng múa trẻ có thêm điều kiện rèn luyện, tích lũy kinh nghiệm biểu diễn và từng bước trưởng thành trong nghề.