Đến Hội An dịp Quốc khánh: “Chạm” vào di sản theo những cách mới

Với gần 20 hoạt động diễn ra từ 28.8 đến 2.9, Tuần lễ Sáng tạo Hội An 2026 “Hành trình chạm Di sản, chạm Sáng tạo” mang đến nhiều cơ hội để du khách không chỉ ngắm nhìn mà còn trực tiếp tham gia trải nghiệm và tự thiết kế cho mình một hành trình khám phá Hội An theo cách riêng.

“Chạm” vào những chất liệu làm nên Hội An

Các triển lãm là một trong những nhóm hoạt động trọng tâm của sự kiện, cho thấy nhiều phương thức giúp di sản, thủ công và đời sống Hội An có thể tiếp tục được nghiên cứu, diễn giải và phát triển trong bối cảnh đương đại.

Không gian sắp đặt “Chạm Truyền thống” nhìn các nghề truyền thống như nguồn tri thức sống được hình thành qua nhiều thế hệ quan sát, thực hành và đúc kết.

Đây là dịp để nhìn chậm, nhìn kỹ hơn từng công đoạn chế tác, từng chi tiết nhỏ và sự khéo léo được tích lũy qua nhiều thế hệ. Du khách có thể cùng đối thoại, tự tay “chạm” vào những công đoạn để hiểu cách nghệ nhân đã học nghề như thế nào, điều gì khiến họ tiếp tục gắn bó và những kỹ nghệ ấy đang được truyền lại ra sao. Khi hiểu thêm câu chuyện phía sau, những món đồ quen thuộc cũng trở nên khác đi.

Từ nền tảng ấy, Hội An tiếp tục được kể bằng những ngôn ngữ mới. Triển lãm “Xuyên mạch Văn hóa - Sáng tạo vươn xa” tại rạp Hội An là một khám phá để có thể hiểu hơn cách thức Hội An đang số hóa di sản của mình bằng những họa tiết văn hóa hay những ứng dụng mới từ chất liệu truyền thống.

Những chất liệu như thẻ bài chòi, nếp mái phố Hội, hát bội hay một gánh chè trong đời sống địa phương được ghi nhận, số hóa và tái cấu trúc thành kiểu chữ, nghệ thuật diễn hoạt (animation), thiết kế đa phương tiện, sản phẩm lưu niệm và đồ chơi nghệ thuật (art toy). Qua đó, dữ liệu văn hóa trở thành điểm khởi đầu cho những cách nhìn, cách kể và ứng dụng mới.

Cũng tại rạp Hội An, triển lãm “Thủ công kiến tạo” của nhà thiết kế Võ Quang Tỵ giới thiệu ba bộ sưu tập được phát triển qua quá trình nghiên cứu và cộng tác với cộng đồng người Dao Tiền, người Kh'Mú và các nghệ nhân vùng làng chài ven biển Phú Yên.

Triển lãm gợi mở cho cộng đồng sáng tạo trẻ tại Hội An về tiềm năng của tri thức thủ công khi được tiếp tục khám phá, thử nghiệm và chuyển hóa trong những bối cảnh sử dụng mới của đời sống đương đại.

“Dấu ấn Sáng tạo Hội An” đưa những câu chuyện, con người và thành quả sáng tạo của Hội An cùng hội tụ trong một không gian. Lấy gốm Thanh Hà làm chất liệu chính và phát triển xoay quanh Thanh Hà Terra Pavilion, triển lãm đồng thời mời công chúng trực tiếp để lại cảm nhận về sự kiện và đóng góp những ý tưởng cho hành trình sáng tạo tiếp theo của Hội An.

Điểm gặp gỡ của các thương hiệu sáng tạo Việt

Không gian “Chạm Sáng tạo” quy tụ các thương hiệu sáng tạo Việt với những sản phẩm thủ công, thiết kế và thực hành sáng tạo đến từ Hội An, Đà Nẵng và nhiều địa phương trên cả nước.

Từ những sản phẩm được phát triển trên nền tảng kỹ nghệ thủ công đến các thương hiệu khai thác chất liệu văn hóa bản địa bằng ngôn ngữ thiết kế mới, không gian giới thiệu một lát cắt đa dạng của sáng tạo Việt hôm nay.

Đây cũng là điểm gặp gỡ giữa nghệ nhân, nhà thiết kế, thương hiệu, doanh nghiệp và công chúng, góp phần mở thêm cơ hội tiếp cận thị trường, trao đổi chuyên môn và hình thành những kết nối có thể tiếp tục phát triển sau sự kiện.

Khám phá Hội An bằng những cách mới

Các hoạt động tương tác mở rộng trải nghiệm ra ngoài không gian triển lãm và sân khấu, đưa người tham gia trực tiếp đi vào phố cổ, bảo tàng, làng nghề và những điểm sáng tạo đang hiện diện trong đời sống Hội An.

Với thử thách “Xuyên mạch Nghệ”, công nghệ định vị GPS được sử dụng để dẫn người tham gia qua các điểm trong đô thị. Tại mỗi điểm dừng, người chơi tiếp tục khám phá những lớp thông tin, chi tiết di sản và nhiệm vụ tương tác, biến hành trình tham quan thành một trải nghiệm chủ động hơn với văn hóa địa phương.

Trong khi đó, Bản đồ các không gian Nghệ thuật và Sáng tạo Hội An được giới thiệu phiên bản thử nghiệm như một công cụ mở kết nối các làng nghề, điểm đến văn hóa, không gian nghệ thuật, nghệ nhân, nghệ sĩ và cộng đồng đang thực hành sáng tạo.

Bên cạnh đó, các workshop thủ công, hoạt động check-in, trải nghiệm tại bảo tàng và những hành trình kết nối làng nghề tiếp tục tạo thêm nhiều cơ hội để người dân, du khách trực tiếp chạm vào vật liệu, kỹ thuật, câu chuyện và con người của Hội An.

Cảm nhận chất liệu dân gian bằng đa giác quan

Các chương trình biểu diễn nghệ thuật cũng sẽ diễn ra xuyên suốt sự kiện tại Quảng trường sông Hoài, với sự tham gia của nghệ sĩ, nghệ nhân, các câu lạc bộ nghệ thuật dân gian và lực lượng thiếu nhi địa phương.

Sự gặp gỡ của nhiều thế hệ nghệ sĩ và người thực hành nghệ thuật góp phần đưa những chất liệu dân gian tiếp tục sống trong không gian biểu diễn đương đại, gần gũi và giàu sức lan tỏa với công chúng.

Chuỗi hoạt động giao lưu nghệ thuật diễn ra lúc 19h30 hằng đêm với nhiều sắc màu nghệ thuật như trình diễn thời trang “Dấu ấn phố Hội”, dân ca, múa đội nước, ca cảnh “Quê em vang hội Bài Chòi” và chương trình nghệ thuật “Hương sắc Quảng – Đà”.

Liên hoan các câu lạc bộ dân ca Bài chòi là nơi những làn điệu dân gian tiếp tục được xướng lên từ chính cộng đồng. Cùng với đó là chuỗi giao lưu với chương trình trống hội, dân ca, hòa tấu và múa với sự tham gia của Gánh hát Thong dong, đội nghệ thuật của Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa Thế giới Hội An cùng các đội thiếu nhi địa phương.

Bên cạnh đó, còn có chuỗi tọa đàm - tập huấn được triển khai với thông điệp xuyên suốt “Hội An - Hợp lực nguồn lực bản địa; Phát huy giá trị di sản trong dòng chảy công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo”.

Các tọa đàm, tập huấn “Nghệ cả Làng” và “Làng nghề lên số” được thiết kế bổ trợ cho nhau, song song với đối thoại, các buổi tập huấn đưa những định hướng này vào thực hành cụ thể, các sản phẩm, câu chuyện và điều kiện thực tế của chính địa phương được sử dụng làm học liệu trong quá trình thực hành.

Chuỗi hoạt động đồng thời thử nghiệm các chức năng của Không gian Sáng tạo Hội An. Quảng trường sông Hoài được sử dụng cho đối thoại, học tập, tham vấn, kết nối.

Cùng với đó, không gian Bảo tàng và Công viên Đất nung Thanh Hà trở thành điểm thực hành và đồng kiến tạo. Những dữ liệu, ý tưởng và kết nối được hình thành từ chương trình sẽ góp thêm đầu vào cho các hoạt động đổi mới sáng tạo tiếp theo tại Hội An.