Về nơi biên cương Sín Thầu vui Tết “Dế Khù Chà” với người Hà Nhì

VHO - Cứ vào tháng 6 âm lịch hằng năm, khi những cơn mưa đầu mùa phủ ướt đại ngàn biên giới, đồng bào Hà Nhì ở xã Sín Thầu, tỉnh Điện Biên lại rộn ràng chuẩn bị đón Tết mùa mưa "Dế Khù Chà" - một trong những lễ hội truyền thống độc đáo, thiêng liêng và quan trọng nhất của dân tộc.

Theo kế hoạch, Lễ hội văn hóa Tết mùa mưa năm 2026 sẽ được tổ chức đồng loạt tại các bản có đồng bào Hà Nhì sinh sống từ ngày 1 đến 7.8, nhằm bảo tồn, phát huy giá trị bản sắc văn hóa truyền thống, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc và quảng bá tiềm năng du lịch cộng đồng nơi địa đầu Tổ quốc.

Tết của lòng biết ơn và ước vọng no ấm

Với người Hà Nhì, "Dế Khù Chà" không chỉ là Tết hết mùa khô, đón mùa mưa, mà còn là Tết của lòng biết ơn đất trời, tổ tiên. Sau những tháng ngày gieo hạt, làm nương vất vả, đồng bào dâng lên thần linh, ông bà những sản vật tinh khôi nhất, cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, “trồng ngô được nhiều ngô, trồng lúa được nhiều lúa, nuôi trâu, nuôi lợn, nuôi gà sinh sôi đầy đàn”, cầu cho bản làng bình yên, con cháu khỏe mạnh.

Theo truyền thống, mâm cúng Tết "Dế Khù Chà" giản dị mà ấm cúng với xôi nếp, thịt gà, thịt lợn, rượu ngô, nhưng chứa đựng cả triết lý sống hài hòa với thiên nhiên, “lấy nương rẫy làm gốc, lấy đoàn kết làm sức mạnh” của người Hà Nhì nơi biên cương.

Tết "Dế Khù Chà" cũng là dịp bà con trong bản đến nhà chúc tụng, thăm hỏi nhau. Khách đến nhà nào cũng được gia chủ đón tiếp nồng hậu bằng mâm cỗ đầy rượu, thịt và sản vật tự làm. Đây là nét đẹp truyền thống hiếu khách của người Hà Nhì ở Sín Thầu.

Giữ hồn văn hóa Hà Nhì nơi cực Tây Tổ quốc

Sín Thầu là xã biên giới cực Tây của Tổ quốc, nơi đồng bào Hà Nhì chiếm đa số. Dù cuộc sống còn nhiều khó khăn, nhưng người Hà Nhì nơi đây vẫn gìn giữ nhiều tập quán, nghi lễ cổ truyền: lễ cúng tổ tiên trong nhà, lễ cúng thần suối, thần rừng, tục giã bánh, múa hát, thổi khèn, những trò chơi dân gian...

Trong những ngày Tết "Dế Khù Chà" khắp các bản làng vang lên tiếng khèn, tiếng hát giao duyên của trai gái Hà Nhì trong trang phục thổ cẩm được dệt thủ công với hoa văn tinh xảo, sặc sỡ.

Đó không chỉ là ngày hội, mà còn là “bảo tàng sống” lưu giữ ngôn ngữ, trang phục, ẩm thực, tín ngưỡng của một trong những dân tộc rất ít người độc đáo nhất Việt Nam.

Việc UBND xã Sín Thầu tổ chức lễ hội đồng loạt, giao các bản tự chọn ngày phù hợp theo điều kiện thực tế, vừa bảo đảm giữ gìn nguyên vẹn nghi lễ truyền thống, vừa không ảnh hưởng đến sản xuất, sinh hoạt của nhân dân, cho thấy sự quan tâm sâu sắc của cấp ủy, chính quyền trong bảo tồn văn hóa gắn với phát triển.

"Dế Khù Chà" hôm nay không chỉ là Tết riêng của người Hà Nhì, mà đã trở thành sản phẩm văn hóa - du lịch đặc sắc nơi biên giới Sín Thầu.

Đến với Sín Thầu vào những ngày này, du khách sẽ được hòa mình vào không gian văn hóa đậm chất nguyên sơ, cảm nhận sức sống bền bỉ và lòng tự hào của đồng bào nơi biên cương, nơi mỗi nếp nhà, mỗi thửa ruộng đều mang hồn cốt của Tổ quốc.