Trải nghiệm văn hóa Cơ Tu ở Đhrôồng

VHO - Với sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế, sự đồng lòng của cộng đồng, đến thời điểm này, Làng du lịch cộng đồng Đhrôồng, xã Đông Giang, TP. Đà Nẵng (xã Tà Lu, huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam cũ) đã khẳng định được thương hiệu là điểm đến được du khách quốc tế và trong nước đánh giá cao.

Hoạt động du lịch tại Đhrôồng ngày càng khởi sắc, tăng thu nhập, tạo sinh kế bền vững cho người dân, qua đó tạo động lực để cộng đồng cùng bảo tồn, gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Cơ Tu.

Giữ văn hóa truyền thống để làm du lịch cộng đồng

Xã Đông Giang, TP. Đà Nẵng được hình thành trên cơ sở sáp nhập thị trấn Prao và 3 xã Tà Lu, A Rooih, Zà Hung thuộc huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam cũ, dân số hiện gần 9.000 người, gồm 16 thành phần dân tộc anh em, trong đó hơn 81% là người Cơ Tu.

Được hình thành dựa trên tiềm năng tự nhiên và bản sắc văn hóa đặc trưng của đồng bào Cơ Tu, đưa vào khai thác từ năm 2013, làng du lịch cộng đồng (DLCĐ) Đhrôồng là một trong những ngôi làng ở vùng cao Đà Nẵng còn lưu giữ nhiều nét văn hóa truyền thống đặc sắc của người Cơ Tu.

Nơi đây vẫn bảo tồn gần như nguyên vẹn không gian, giá trị văn hóa Cơ Tu đặc sắc, độc đáo, thể hiện rõ trong từng không gian văn hóa vật thể như gươl; moong; nhà sàn; những bộ trang phục - trang sức.

Đặc biệt các lễ hội mừng lúa mới; lễ kết nghĩa, lễ mừng khánh thành gươl, các loại nhạc cụ truyền thống; ẩm thực truyền thống, di sản văn hóa phi vật thể quốc gia nghề dệt thổ cẩm, nói lý- hát lý, múa Tung tung da dá; ca, tiếng nói, chữ viết, truyện cổ dân gian, phong tục tập quán, tín ngưỡng dân gian, các dòng họ…vẫn được bảo tồn và phát triển trong đời sống hàng ngày của người dân nơi đây.

Những giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể độc đáo đó được trao truyền qua nhiều thế hệ, gắn bó trong đời sống của từng gia đình, dòng họ, cộng đồng dân tộc... và đang tiếp tục phát huy giá trị, đã và đang trở thành những sản phẩm du lịch độc đáo, góp phần thúc đẩy phát triển du lịch, phát triển bền vững nền kinh tế - xã hội trên địa bàn xã.

Điểm đến này ngày càng thu hút du khách trong nước và quốc tế đến trải nghiệm, khám phá và tìm hiểu đời sống cộng đồng Cơ Tu; tham gia các hoạt động trải nghiệm như: Tham quan nhà Gươl, giao lưu cồng chiêng, nhảy múa truyền thống; trải nghiệm dệt thổ cẩm; chế biến ẩm thực cùng người dân; trekking rừng, tham quan thác suối; nghỉ dưỡng homestay,….

Với sự hỗ trợ từ nguồn dự án 6, hỗ trợ phát triển du lịch miền núi từ nguồn ngân sách tỉnh Quảng Nam cũ, giai đoạn 2020-2025, làng Đhrôồng được đầu tư nhiều hạng mục cơ sở hạ tầng, cải tạo nhà đón tiếp; xây dựng mới nhà sản xuất và trưng bày sản phẩm dệt thổ cẩm,…

Bên cạnh đó là các hoạt động hỗ trợ bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch cộng đồng; Tổ chức đào tạo, nâng cao tay nghề cho lao động địa phương, cải tiến mẫu mã sản phẩm nghề đan lát mây tre tại làng…

Du lịch phát triển, cùng với đó là sự hỗ trợ, tư vấn, liên kết từ các dự án, nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào Cơ Tu tại làng Đhrôồng có cơ hội hồi sinh. Ngoài giờ lên nương rẫy, phụ nữ ở làng tham gia hợp tác xã, cùng dệt thổ cẩm, trình diễn và giới thiệu du khách về nghề truyền thống tại không gian làng DLCĐ Đhrôồng.

Các sản phẩm thổ cẩm của làng cải tiến mẫu mã phù hợp thị hiếu khách hàng nhưng vẫn giữ vẻ đẹp truyền thống riêng, tiếp cận thêm được nhiều khách hàng, người dệt thổ cẩm cũng có thêm nhiều cơ hội nâng cao tay nghề cũng như thu nhập. Từ đó, nâng cao ý thức bảo tồn, phát triển nghề truyền thống, giữ gìn văn hóa bản địa để phát triển du lịch cộng đồng.

Người Cơ Tu ở Đhrôồng luôn tự hào về nghề dệt thổ cẩm truyền thống được Bộ VHTTDL công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia. Dù bận đến đâu, dù có khách hay ít khách, các thành viên vẫn cố gắng cố gắng tập trung, nhận đơn hàng dệt thổ cẩm để duy trì sản xuất, động viên nhau tiếp tục gắn bó, giữ nghề truyền thống không mai một, giữ không gian làng sinh động.

Tại nhà sản xuất, trưng bày dệt thổ cẩm làng, các thành viên của tổ luôn cố gắng duy trì thời gian mở cửa, phân chia nhau dọn dẹp vệ sinh, sản xuất để giữ cho không gian có sức sống, tinh tươm đón khách.

Cần sự hỗ trợ, giải pháp lâu dài

Làng cũng tổ chức nhiều hoạt động mới mẻ, ấn tượng bước đầu đã hình thành một số homestay cộng đồng do người dân tự quản; tổ chức thành công nhiều đoàn tham quan, trong đó có khách quốc tế, góp phần tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Cơ Tu.

Chính quyền và cộng đồng nơi đây rất nỗ lực khai thác và đầu tư có chiều sâu nhiều hơn từ các tiềm năng sẵn có, giá trị văn hóa bản địa để có thể tạo dấu ấn riêng nhằm thu hút du khách, tạo ra sự khác biệt cuốn hút du khách bằng các hoạt động văn hóa, văn nghệ dân gian, lễ hội, ẩm thực truyền thống,...

Được biết, sau thời điểm sáp nhập Quảng Nam vào Đà Nẵng, vào đầu tháng 10.2025, đoàn công tác do bà Nguyễn Thị Anh Thi, Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng dẫn đầu đã có chuyến khảo sát thực tế về thực trạng quản lý, phát triển tại một số làng DLCĐ ở các xã miền núi phía Tây thành phố, trong đó có làng Đhrôồng. Qua đó nhằm đánh giá tiềm năng, hiện trạng hoạt động và định hướng phát triển du lịch gắn với bảo tồn văn hóa bản địa; góp phần tạo sinh kế bền vững cho người dân địa phương.

Trải nghiệm “nhập làng” Cơ Tu tại Ta Lang

VHO - Tinh thần đoàn kết và kết cấu cộng đồng trong văn hóa Cơ Tu chính là điểm độc đáo ở làng Ta Lang. Với người dân Ta Lang, từ khi làng làm du lịch cộng đồng, sự đoàn kết, tương trợ lẫn nhau như văn hóa làng xưa nay cũng được người làng đem ra ứng xử, đối đãi để đón khách đến với làng.

Tại buổi làm việc, đại diện địa phương cũng nêu ra những khó khăn thực tế mà làng đang đối diện như: Nhiều giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể có sự thay đổi do nguồn nguyên liệu ngày càng khan hiếm, thị hiếu thị trường thay đổi, sản phẩm dệt, đan lát làm ra tiêu thụ khó khăn; việc lưu giữ và truyền đạt các loại hình văn hóa, văn nghệ, nghệ thuật liên quan đến văn hóa độc đáo của người Cơ Tu ngày càng khó, mai một dần.

Cùng với đó, kinh phí đầu tư cho các loại hình hoạt động văn hóa hạn chế, nếu có thủ tục thực hiện khó khăn, nhất là các chương trình mục tiêu quốc gia,…

Đồng thời cũng kiến nghị các cấp, ngành tiếp tục quan tâm hỗ trợ về vốn, hạ tầng và quảng bá; đồng thời tạo cơ chế khuyến khích cộng đồng tham gia mạnh mẽ hơn vào hoạt động du lịch.

Về định hướng phát triển, thời gian tới, làng Đhrôồng sẽ tiếp tục bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa đặc trưng. Phát triển hạ tầng du lịch; nâng cao năng lực, kỹ năng làm du lịch cho cộng đồng. Tăng cường quảng bá, kết nối tour – tuyến với các điểm du lịch trong khu vực. Khuyến khích du khách trải nghiệm du lịch xanh, bền vững, gắn với bảo vệ thiên nhiên.

Nhiều doanh nghiệp đã gắn bó, có kinh nghiệm với các mô hình DLCĐ ở khu vực này cũng đều nhìn nhận rằng địa phương, cộng đồng nơi đây còn phải nỗ lực, khai thác và đầu tư có chiều sâu nhiều hơn từ các tiềm năng sẵn có, giá trị văn hóa bản địa để có thể tạo dấu ấn riêng nhằm thu hút du khách. Cần có sự thống nhất trong một quần thể cộng đồng để du lịch có bản sắc, tạo ra sự khác biệt cuốn hút du khách.