Gia Lai phục dựng lễ cúng nhà rông mới của người Jrai tại làng Ơp

VHO - Sáng 30.4, tại nhà Rông làng Ơp (phường Pleiku), UBND phường Pleiku tổ chức phục dựng Lễ cúng mừng nhà Rông mới của người Jrai với sự tham gia của đông đảo người dân và du khách.

Đây là hoạt động nằm trong chuỗi sự kiện hưởng ứng Năm Du lịch quốc gia - Gia Lai 2026, góp phần quảng bá những giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của đồng bào Jrai đến với công chúng và du khách gần xa.

Ngay từ sáng sớm, khi những vạt nắng bắt đầu len lỏi qua từng tán lá của hàng cây cổ thụ cạnh bên nhà rông làng Ơp, không gian nơi đây đã rộn ràng trong tiếng cồng chiêng vang vọng giữa núi rừng Tây Nguyên.

Nhà rông nằm ở trung tâm làng nổi bật với mái cao vút, hoa văn truyền thống cùng không gian rộng mở, nơi gắn kết cộng đồng qua nhiều thế hệ. Người dân trong làng diện trang phục truyền thống, tập trung đông đủ để chuẩn bị cho nghi lễ quan trọng mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc của dân tộc mình.

Mở đầu chương trình là các tiết mục văn nghệ mang đậm âm hưởng Tây Nguyên do đội văn nghệ làng Ơp biểu diễn. Những lời ca, điệu múa hòa cùng âm thanh mộc mạc của cồng chiêng và nhạc cụ truyền thống đã tái hiện sinh động hơi thở đại ngàn, tạo nên không khí sôi nổi, gần gũi và đậm đà bản sắc văn hóa Jrai.

Phần phục dựng Lễ cúng mừng nhà rông mới do già làng và các nghệ nhân thực hiện theo nghi thức truyền thống đã tái hiện sinh động đời sống văn hóa cộng đồng của người Jrai, thu hút đông đảo người dân và du khách theo dõi.

Trong đời sống của đồng bào Jrai, nhà rông không chỉ là công trình kiến trúc cộng đồng mà còn là biểu tượng văn hóa thiêng liêng, nơi diễn ra các cuộc họp, lễ hội và sinh hoạt chung của buôn làng, đồng thời lưu giữ giá trị tinh thần qua nhiều thế hệ.

Vì vậy, khi dựng nhà rông mới, người dân thường tổ chức nghi lễ cúng để tạ ơn thần linh, cầu mong sự che chở, bình an và cuộc sống no đủ cho dân làng.

Để chuẩn bị cho lễ cúng, người dân trong làng tất bật chuẩn bị lễ vật chu đáo với heo, gà, rượu cần được bày trang trọng dưới chân cây nêu.

Trong không khí linh thiêng, già làng Siu Núi cùng các bậc cao niên đứng trước cây nêu, thực hiện nghi thức khấn mời các Yang về chứng giám, cầu mong thần linh phù hộ cho buôn làng bình an, mùa màng thuận lợi, cuộc sống ngày càng no ấm.

Tiếng khấn vang vọng giữa không gian nhà rông thể hiện lòng thành kính của dân làng đối với thần linh, đồng thời gửi gắm ước nguyện về sự đoàn kết, khỏe mạnh và sung túc cho cộng đồng. Sau lời khấn, già làng dùng nước thiêng rẩy khắp nhà rông như biểu tượng cho sự may mắn và bình yên dành cho buôn làng.

Các nghi thức được phục dựng chân thực, góp phần tái hiện sinh động đời sống tâm linh của đồng bào Jrai, đồng thời giúp người dân và du khách hiểu thêm về những giá trị văn hóa truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Sau phần lễ, không gian lễ hội trở nên rộn ràng hơn với hoạt động trình diễn cồng chiêng và múa xoang tập thể. Tiếng chiêng trầm hùng hòa cùng nhịp xoang nhịp nhàng đã thu hút đông đảo người dân, du khách cùng tham gia.

Nhiều du khách thích thú khi được hòa mình vào vòng xoang bên bếp lửa, trực tiếp trải nghiệm nét đẹp văn hóa cộng đồng của người Tây Nguyên.

Không chỉ được thưởng thức các tiết mục nghệ thuật dân gian, người dân và du khách còn tham quan không gian nhà rông, vườn tượng và tìm hiểu kiến trúc truyền thống của người Jrai.

Những bức tượng gỗ mộc mạc, giàu tính biểu cảm được bố trí quanh khuôn viên tạo nên không gian văn hóa đặc trưng, phản ánh đời sống sinh hoạt và tín ngưỡng của đồng bào nơi đây.

Bên cạnh đó, khu vực ẩm thực truyền thống cũng thu hút đông đảo người dân và du khách với những món ăn đậm hương vị Tây Nguyên như cơm lam, gà nướng, lá mì xào… cùng những ché rượu cần được chuẩn bị chu đáo.

Không gian quây quần bên nhà rông mang đến cho du khách cơ hội trải nghiệm nét đẹp trong văn hóa cộng đồng, phong tục tiếp khách và sự mến khách của người Jrai qua những câu chuyện đời thường, lời ca tiếng hát và nhịp cồng chiêng rộn rã.

Cùng bạn bè ghé thăm làng Ơp và trải nghiệm phục dựng Lễ cúng mừng nhà rông mới, anh Lê Quảng Hoàng Duy (33 tuổi, Cà Mau) chia sẻ: “Đây là lần đầu tiên tôi được tham quan và trải nghiệm một nghi lễ đặc biệt như thế này. Tôi cảm thấy rất thú vị bởi không khí lễ hội đậm bản sắc văn hóa, người dân thân thiện, hòa đồng.

Những món ăn đặc sản địa phương cũng rất ngon và mang hương vị riêng của Tây Nguyên. Chắc chắn tôi sẽ giới thiệu cho bạn bè và quay lại Gia Lai trong thời gian tới”.

Plei Ơp là một trong những ngôi làng Jrai còn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của Gia Lai. Nơi đây vẫn bảo tồn khá nguyên vẹn không gian văn hóa cồng chiêng, kiến trúc nhà rông, nghề thủ công truyền thống cùng nhiều lễ hội dân gian gắn với đời sống cộng đồng.

Trong những năm gần đây, địa phương chú trọng bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch cộng đồng, tạo điểm nhấn thu hút du khách khi đến với Pleiku.

Việc phục dựng Lễ cúng mừng nhà rông mới sẽ góp phần gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống đang được trao truyền qua nhiều thế hệ, tạo điều kiện để thế hệ trẻ hiểu hơn về bản sắc dân tộc mình.

Thông qua hoạt động này, người dân địa phương thêm ý thức trong việc bảo tồn di sản văn hóa, giữ gìn tiếng chiêng, điệu xoang, các nghi lễ truyền thống và không gian sinh hoạt cộng đồng đặc trưng của người Jrai.

Đồng thời, chương trình cũng góp phần quảng bá hình ảnh văn hóa, con người Gia Lai đến với du khách trong và ngoài tỉnh.

Những trải nghiệm mang đậm hơi thở đời sống bản địa như tham gia lễ hội, thưởng thức cồng chiêng, khám phá nhà rông hay tìm hiểu phong tục tập quán của người Jrai đang trở thành điểm nhấn hấp dẫn trong hành trình khám phá Tây Nguyên.

Giữa nhịp sống hiện đại, việc phục dựng và duy trì các nghi lễ truyền thống sẽ là tiền đề giúp lưu giữ ký ức văn hóa của cộng đồng, đồng thời tạo nên sức sống mới cho các giá trị di sản.

Tại làng Ơp, tiếng cồng chiêng vang lên bên mái nhà rông mới là âm thanh của lễ hội, là nhịp nối bền chặt giữa quá khứ và hiện tại, góp phần làm giàu thêm bản sắc văn hóa của vùng đất Tây Nguyên.