"Lễ hội năm nay yên bình quá"

VH- Ngạc nhiên là cảm xúc dễ thấy khi tham dự cuộc mở màn của lễ hội đền Sóc năm nay. Trả lại cho một lễ hội truyền thống những nét bình yên sau nhiều năm trở thành “điểm nóng” về bạo lực là một thay đổi ngỡ ngàng ở đền Sóc năm 2018. Không còn cảnh tượng tranh cướp xô đẩy, sứt đầu mẻ trán, ngập tràn côn ba khúc, gậy gộc…, người đi lễ điềm tĩnh xếp hàng chờ xin lộc hoa tre, trầu cau và đương nhiên, Ban tổ chức lễ hội thì đã có thể thở phào nhẹ nhõm.

 Ai đến đền Sóc cũng được nhận Hoa tre do BTC lễ hội chuẩn bị chu đáo nên năm nay đã không còn cảnh "sứt đầu mẻ trán" như mọi năm

Xin lộc thay cướp lộc

Cam kết ngay từ đầu mùa lễ hội về phương án không tán lộc tập trung nhằm khắc phục tình trạng đám đông đổ xô tranh cướp lộc hoa tre, lộc trầu cau như nhiều năm trước, nhưng phải qua giờ G, tất cả mới có thể thở phào nhẹ nhõm.

Sớm 21.2 (mùng 6 Tết Mậu Tuất), lễ hội đền Sóc 2018 chính thức khai mạc tại Khu di tích lịch sử đền Sóc (huyện Sóc Sơn, Hà Nội). Năm nay là năm đầu tiên lễ hội đổi mới hình thức tổ chức khi các nghi thức cướp lộc hoa tre, lộc trầu cau… đã được bãi bỏ. Thay vào hình thức tán lộc tập trung, lộc hoa tre, trầu cau được san sẻ để chia cho nhân dân địa phương và du khách thập phương. Bất kỳ ai đã từng có mặt ở thời điểm diễn ra cướp lộc ở đền Sóc năm trước, đến năm nay đều bày tỏ lễ hội đã thay đổi đến khó tưởng tượng.

Ông Tô Xuân Trình (thôn Vệ Linh), thủ từ đền Hạ nói, lễ khai hội năm nay bình yên đến lạ. Thời điểm này năm trước, thậm chí ông còn không dám đặt chân đến khu vực đền Hạ vì hoảng sợ những màn tranh cướp bạo lực. “Chứng kiến cảnh các thanh niên cùng đổ xô, dùng cả gậy gộc và giẫm đạp lên nhau để cướp lộc, những bậc cao niên trong làng ai cũng hoảng hốt. Chỉ lo vì tranh lộc mà xảy ra tai nạn. Nhưng năm nay thì đã khác hẳn rồi”, vị thủ từ cười mỉm hài lòng.

Chia lộc hoa tre để phát cho nhân dân và du khách

Bà Nguyễn Thị Toan, cán bộ hưu trí thôn Xuân Lai, xã Xuân Thu trong trang phục chỉnh tề sau khi tham gia lễ rước truyền thống hào hứng chia sẻ: “Lễ hội năm nay yên bình quá! Dân làng cũng thở phào nhẹ nhõm khi không còn phải nhìn thấy cảnh tượng các thanh niên trai tráng xô xát, đổ máu, rồi tệ nạn móc túi, trộm cắp… Tất cả đến hội đều có lộc hoa tre, lộc trầu cau mang về”.

Bà Toan cũng cho hay, theo tập tục của người dân địa phương, nếu ai đi hội Gióng mà có lộc thì cả năm sẽ gặp nhiều may mắn. Mọi năm khi cướp lộc thì chỉ có lớp thanh niên trai tráng có thể tham gia, trong khi các bậc cao niên, phụ nữ, trẻ em thì đều ngậm ngùi đứng cách xa. Vì vậy, khi BTC lễ hội bàn bạc thay đổi hình thức tổ chức lễ hội như năm nay, ngay lập tức đã được đông đảo người dân địa phương đồng tình ủng hộ.

​ Thay đổi đáng kể ở lễ hội đền Sóc năm nay là một nỗ lực rất cần được ghi nhận của chính quyền địa phương và BTC lễ hội, BQL di tích. Cam kết trước lãnh đạo Bộ VHTTDL cũng như lãnh đạo TP Hà Nội đã được thực hiện nghiêm túc và quan trọng hơn, hình ảnh bình yên đã khiến cho lễ hội đền Sóc không còn là “điểm nóng” tiêu cực như mọi năm. Việc bãi bỏ một tập tục vốn có từ lâu đời có thể được xem như một kinh nghiệm dành cho công tác tổ chức đối với các lễ hội có hình thức cướp lộc tương tự. (Bà NINH THỊ THU HƯƠNG, Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở, Bộ VHTTDL)

Lễ hội “nóng” được trả lại bình yên

Thủ từ đền Hạ Tô Xuân Trình thì bày tỏ, cá nhân ông rất ủng hộ chủ trương bỏ cướp lộc tại lễ hội. Dù là tục lệ truyền thống nhưng khi không còn phù hợp với xã hội văn minh thì việc thay đổi là cần thiết.

Cũng theo bà Nguyễn Thị Toan, việc thay đổi hình thức cướp lộc sang phát lộc tại đền Sóc đã giảm được đáng kể tình trạng chen lấn, xô xát. Trước đây ai đến hội cũng với tâm thế để cướp lộc, nếu không cướp được thì cả năm được cho là sẽ không may mắn. Nhận thức này khiến cho chính người dân địa phương có suy nghĩ tiêu cực khi lộc của làng, xã bị du khách thập phương, đa phần là các thanh niên trẻ cướp mất. “Những người già như chúng tôi thì chỉ biết đứng từ xa nếu không muốn bị xô ngã chứ chưa nói đến việc lấy được lộc. Năm nay, tất cả đều hồ hởi khi chỉ cần đứng xếp hàng là đều có lộc…”, bà Nguyễn Thị Toan bày tỏ.

Lễ vật ngựa sắt

Lễ vật voi chiến

Theo ông Nguyễn Nam Nho, Giám đốc Trung tâm quản lý khu du lịch- di tích đền Sóc Sơn, kịch bản bỏ cướp lộc đã được chuẩn bị từ nhiều tháng trước khai hội. Nhiều cuộc thương lượng, đối thoại giữa Ban tổ chức với nhân dân hai thôn Vân Tảo, Vệ Linh đã được tổ chức để thống nhất thay phương án tất lộc trầu cau và hoa tre, là hai trong số tám lễ vật được dâng tại sân Rồng, Đền Thượng ở núi Sóc. Những năm trước, sau khi đoàn rước đã nỗ lực đưa mâm lễ trầu cau và hoa tre an toàn về đền Mẫu và đền Hạ thì chỉ sau khi các cụ hô tất lộc là diễn ra màn lao vào tranh cướp, xô xát đến bươu đầu mẻ trán.

“Thay đổi hình thức tất lộc nhưng những nghi lễ truyền thống tại lễ hội vẫn được đảm bảo, không đi ngược lại cam kết với UNESCO”, ông Đoàn Văn Sinh, Trưởng phòng Văn hóa Thông tin huyện Sóc Sơn nói. Ngoài chuẩn bị hoa tre cung tiến vào đền Thượng như những mùa trước, năm nay, 15.000 hoa tre cũng đã được chuẩn bị để phát lộc cho nhân dân và du khách thập phương.

Sau lễ cung tiến, lễ vật giò hoa tre, trầu cau được di chuyển vào hậu cung đền Thượng chứ không di chuyển xuống khu vực đền Hạ và tổ chức tất lộc tập trung như mọi năm. Hình ảnh được chứng kiến sau màn khai hội là hình ảnh người dân sắp hàng vào đền xin lộc hoa tre, trầu cau...

“Trong nhiều cuộc kiểm tra công tác quản lý và tổ chức lễ hội của Bộ VHTTDL, không ít địa phương có lễ hội có hình thức cướp lộc tương tự đền Sóc đều trần tình rằng nghi thức truyền thống thì không thể bỏ. Nhưng rõ ràng, cướp lộc ở đền Sóc cũng là truyền thống mà vẫn có thể thay thế. Cốt lõi là việc vẫn giữ được những nét đẹp văn hóa truyền thống và nâng cao ý thức ứng xử văn minh của người dân trong lễ hội…”, Cục trưởng Ninh Thị Thu Hương nhấn mạnh. 

Phương Anh