Không dừng lại ở việc xây dựng, kết nối các cơ sở dữ liệu, Bộ VHTTDL đang chuyển mạnh sang giai đoạn chuẩn hóa, xác thực, khai thác và phát huy giá trị dữ liệu. Với yêu cầu gắn từng nhiệm vụ với trách nhiệm người đứng đầu, thời hạn hoàn thành và kết quả có thể kiểm chứng, dữ liệu từng bước trở thành nguồn lực phục vụ quản lý nhà nước, nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp, đồng thời mở ra dư địa phát triển văn hóa, thể thao, du lịch và công nghiệp văn hóa.

Từ kết nối dữ liệu đến đổi mới phương thức quản lý

Xác định dữ liệu là nền tảng quan trọng trong tiến trình chuyển đổi số, Bộ VHTTDL đã tập trung chỉ đạo triển khai đồng bộ các nhiệm vụ xây dựng, hoàn thiện, kết nối và khai thác cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Điểm đáng chú ý trong quá trình thực hiện là việc đề cao vai trò chỉ đạo trực tiếp của lãnh đạo Bộ, đặc biệt là trách nhiệm của người đứng đầu các đơn vị chủ quản dữ liệu.

Bộ VHTTDL quyết liệt đưa dữ liệu vào phục vụ quản lý và phát triển ngành, gắn từng nhiệm vụ với trách nhiệm người đứng đầu, thời hạn hoàn thành và kết quả có thể kiểm chứng. Ảnh: Trần Huấn
Bộ VHTTDL quyết liệt đưa dữ liệu vào phục vụ quản lý và phát triển ngành, gắn từng nhiệm vụ với trách nhiệm người đứng đầu, thời hạn hoàn thành và kết quả có thể kiểm chứng. Ảnh: Trần Huấn

Theo báo cáo kết quả xây dựng, kết nối, đồng bộ và khai thác cơ sở dữ liệu ngành văn hóa, thể thao và du lịch năm 2026, đến ngày 3.11.2026, cả 7/7 cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành được giao cho Bộ tại Nghị quyết số 11/NQ-CP đã hoàn thành kết nối, đồng bộ lên Trung tâm Dữ liệu quốc gia (C12 - Bộ Công an). Cả 7 cơ sở dữ liệu cũng đáp ứng 100% số tiêu chí áp dụng thuộc bộ 19 tiêu chí của Trung tâm Dữ liệu quốc gia, hoàn thành yêu cầu kết nối, đồng bộ dữ liệu ban đầu.

Bảy cơ sở dữ liệu gồm: Hiện vật; Di sản văn hóa phi vật thể; Đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan; Cơ quan báo chí; Sản phẩm quảng cáo; Thành tích thể thao và Phòng, chống bạo lực gia đình. Tổng cộng 22.808 bản ghi của các cơ sở dữ liệu này đã được gửi lên Trung tâm Dữ liệu quốc gia.

Đây là kết quả quan trọng, tạo nền tảng để hình thành nguồn dữ liệu chuyên ngành có cấu trúc, phục vụ công tác quản lý, thống kê, theo dõi tình hình và hoạch định chính sách. Tuy nhiên, Bộ xác định kết nối mới chỉ là bước đầu. Việc bổ sung, chuẩn hóa, đồng bộ các bản ghi còn lại, đối soát với Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06 - Bộ Công an), duy trì dữ liệu theo nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống” tiếp tục phải được thực hiện thường xuyên, liên tục.

Quyết tâm này được thể hiện rõ trong phương thức chỉ đạo, điều hành. Bộ đã thành lập Ban Chỉ đạo dữ liệu do Bộ trưởng làm Trưởng ban, phân công trách nhiệm cụ thể cho các đơn vị chủ quản cơ sở dữ liệu; giao Cục Thông tin điện tử và Chuyển đổi số làm đầu mối điều phối, hướng dẫn kỹ thuật, theo dõi, đôn đốc và tổng hợp kết quả.

Tiến độ từng cơ sở dữ liệu được cập nhật hằng ngày, đồng thời đưa ra kiểm điểm tại giao ban lãnh đạo Bộ hằng tuần. Những nhiệm vụ có nguy cơ chậm tiến độ được yêu cầu làm rõ nguyên nhân, xác định giải pháp và thời hạn hoàn thành. Đối với các nhiệm vụ đã có phương án giải quyết nhưng vẫn có nguy cơ không bảo đảm tiến độ, Bộ ban hành văn bản yêu cầu kiểm điểm trách nhiệm, xem xét đánh giá không hoàn thành nhiệm vụ đối với người đứng đầu đơn vị.

Cách làm quyết liệt này đã tạo chuyển biến rõ rệt. Từ ngày 28.10 đến ngày 3.11.2026, số cơ sở dữ liệu hoàn thành kết nối tăng từ 4/7 lên 7/7. Việc gắn trách nhiệm lãnh đạo với nhiệm vụ, thời hạn, đầu mối thực hiện và kết quả có thể kiểm chứng trở thành một trong những kinh nghiệm quan trọng trong quá trình triển khai.

Tinh thần chỉ đạo xuyên suốt được Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh: "Người đứng đầu chịu trách nhiệm về chất lượng dữ liệu và hiệu quả sử dụng. Hoàn thành kết nối là bước khởi đầu; tạo ra giá trị thực chất, để người dân và doanh nghiệp thụ hưởng, là yêu cầu xuyên suốt".

Bộ VHTTDL: Quyết liệt biến dữ liệu thành nguồn lực phát triển

Người đứng đầu chịu trách nhiệm về chất lượng dữ liệu và hiệu quả sử dụng. Hoàn thành kết nối là bước khởi đầu; tạo ra giá trị thực chất, để người dân và doanh nghiệp thụ hưởng, là yêu cầu xuyên suốt.

Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh

Song song với kết nối các cơ sở dữ liệu được giao, Bộ chủ động triển khai nhiều hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác, nhất là trong lĩnh vực du lịch và di sản văn hóa. Trong lĩnh vực du lịch, các cơ sở dữ liệu về doanh nghiệp lữ hành, cơ sở lưu trú, khu du lịch, điểm du lịch, hướng dẫn viên, thống kê du lịch và tài nguyên du lịch từng bước được hình thành. Trên Nền tảng Quản trị và Kinh doanh du lịch đã có các nhóm dữ liệu về sản phẩm, tour, trải nghiệm, khả năng cung ứng, giá và chính sách giá, nhà cung cấp dịch vụ, đánh giá của du khách, nội dung số đa phương tiện và lịch trình gợi ý.

Trong lĩnh vực di sản, Hệ thống thông tin quản lý di tích đã có 13.479 bản ghi. Nền tảng, cơ sở dữ liệu quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa đã tạo lập dữ liệu từ 4.307.019 trang tài liệu thuộc 12.161 hồ sơ, tài liệu lưu trữ. Đây là những nguồn dữ liệu quan trọng phục vụ quản lý, bảo tồn, nghiên cứu và phát huy giá trị di sản.

Hình thành kho dữ liệu văn hóa số, mở rộng không gian thụ hưởng di sản

Một dấu ấn đáng chú ý trong quá trình chuyển đổi số của ngành là việc thiết lập và triển khai thử nghiệm bước đầu Kho dữ liệu văn hóa số quốc gia. Hướng tới hình thành hạ tầng dữ liệu dùng chung, Kho được định hướng phục vụ lưu trữ, tích hợp, chia sẻ và khai thác tài nguyên dữ liệu của 10 ngành công nghiệp văn hóa từ năm 2027.

Theo báo cáo, tính đến ngày 20.11.2026, Kho đã cập nhật dữ liệu số của hơn 5.500 hiện vật, trong đó có 100 bảo vật quốc gia. Đáng chú ý, 436 hiện vật đã được xác thực; hơn 5.000 hiện vật do cộng đồng đóng góp đang được kiểm tra, xác thực.

Với sự chỉ đạo quyết liệt của Bộ trưởng và các đồng chí lãnh đạo Bộ, Bộ VHTTDL đã hoàn thành 18/18 nhiệm vụ thành phần trong Kế hoạch hành động 100 ngày xử lý các điểm nghẽn về chuyển đổi số, theo báo cáo cập nhật ngày 4.11.2026. Kết quả tạo chuyển biến trong quản trị dữ liệu và phục vụ người dân, doanh nghiệp. Ảnh: Trần Huấn
Với sự chỉ đạo quyết liệt của Bộ trưởng và các đồng chí lãnh đạo Bộ, Bộ VHTTDL đã hoàn thành 18/18 nhiệm vụ thành phần trong Kế hoạch hành động 100 ngày xử lý các điểm nghẽn về chuyển đổi số, theo báo cáo cập nhật ngày 4.11.2026. Kết quả tạo chuyển biến trong quản trị dữ liệu và phục vụ người dân, doanh nghiệp. Ảnh: Trần Huấn

Những kết quả bước đầu cho thấy khả năng huy động sự tham gia của các cơ quan, đơn vị và cộng đồng trong việc làm giàu nguồn tài nguyên văn hóa số. Việc số hóa không chỉ góp phần lưu giữ thông tin, hình ảnh và tri thức về di sản mà còn tạo điều kiện mở rộng khả năng tiếp cận, phục vụ nghiên cứu, giáo dục và quảng bá văn hóa Việt Nam.

Kho dữ liệu được xây dựng theo mô hình kết hợp giữa lưu trữ tập trung và kết nối các kho dữ liệu phân tán của bộ, ngành, địa phương, thiết chế văn hóa. Cách tiếp cận này vừa kế thừa nguồn dữ liệu đã có, vừa tạo điều kiện để các cơ quan, đơn vị chủ động đóng góp, cập nhật và làm giàu dữ liệu. Quy trình xác thực, phê duyệt nhiều cấp kết hợp thẩm định chuyên môn với ứng dụng trí tuệ nhân tạo hỗ trợ kiểm soát chất lượng.

Định hướng quan trọng là đưa Kho trở thành hạ tầng dữ liệu văn hóa dùng chung quốc gia, không chỉ phục vụ bảo tồn, giáo dục di sản, quảng bá văn hóa Việt Nam mà còn tạo nguồn tài nguyên số cho phát triển sản phẩm, dịch vụ văn hóa, du lịch, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và công nghiệp văn hóa.

Khi dữ liệu văn hóa được chuẩn hóa, xác thực, xác định rõ nguồn gốc và quyền sử dụng, đây có thể trở thành nguồn đầu vào quan trọng cho hoạt động sáng tạo. Tư liệu di sản, hình ảnh hiện vật và mô hình số có thể được khai thác để xây dựng học liệu, phim, trò chơi điện tử, sản phẩm thiết kế, triển lãm số, thuyết minh đa ngôn ngữ và các hình thức trải nghiệm văn hóa, du lịch mới.

Đối với doanh nghiệp, tổ chức sáng tạo và cơ sở giáo dục, nguồn dữ liệu tin cậy giúp giảm thời gian tìm kiếm, kiểm chứng, tạo lập lại tư liệu, qua đó tập trung nguồn lực cho phát triển sản phẩm, dịch vụ. Việc kết nối dữ liệu văn hóa với thông tin điểm đến, dịch vụ du lịch và nhu cầu thị trường cũng mở ra khả năng phát triển những sản phẩm du lịch gắn với bản sắc địa phương, kết hợp trải nghiệm trực tuyến và tham quan trực tiếp.

Thực tiễn tại các thiết chế văn hóa đã cho thấy hiệu quả bước đầu của việc đưa tài nguyên di sản lên môi trường số.

Theo số liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, riêng trưng bày ảo 3D “Bảo vật quốc gia” đã ghi nhận 62.761 lượt truy cập, tạo điều kiện để người dân, học sinh, người nghiên cứu và công chúng ở xa tiếp cận di sản.

Kết quả này cho thấy số hóa không chỉ là giải pháp lưu trữ mà còn góp phần mở rộng không gian tiếp cận và thụ hưởng văn hóa. Khi được tổ chức và khai thác hiệu quả, dữ liệu có thể giúp di sản đến gần hơn với công chúng, đồng thời tạo thêm điều kiện để phát triển các hình thức trưng bày, giáo dục và trải nghiệm văn hóa số.

Cùng với lĩnh vực văn hóa, dữ liệu cũng đang từng bước hỗ trợ đổi mới công tác quản lý thể thao. Việc kết nối Cơ sở dữ liệu Thành tích thể thao tạo tiền đề hình thành phương thức quản lý dựa trên dữ liệu thống nhất. Khi thông tin về thành tích, vận động viên, môn thể thao và giải thi đấu được chuẩn hóa, cập nhật thường xuyên, cơ quan quản lý có thêm cơ sở để đánh giá kết quả đào tạo, tuyển chọn, theo dõi lực lượng kế cận và xác định trọng tâm đầu tư phát triển thể thao.

Lấy hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp làm thước đo

Một trong những kết quả cụ thể nhất của việc khai thác dữ liệu là đổi mới quy trình giải quyết thủ tục hành chính, giảm yêu cầu cung cấp lại thông tin, giấy tờ đã có.

Bộ đã kết nối Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, hệ thống định danh và xác thực điện tử VNeID, Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, Cổng Dịch vụ công quốc gia và Cơ sở dữ liệu quốc gia về giáo dục và đào tạo, phục vụ xác thực, đối soát và tái sử dụng thông tin trong giải quyết thủ tục hành chính.

Trong tổng số 273 thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của Bộ, 41/41 thủ tục có khả năng thay thế thành phần hồ sơ bằng dữ liệu đã được triển khai thực hiện, đạt tỷ lệ 100%. Tỷ lệ tái sử dụng dữ liệu đạt 99,89%.

Việc khai thác thông tin sẵn có giúp giảm yêu cầu người dân, doanh nghiệp kê khai, cung cấp lại giấy tờ; đồng thời hỗ trợ cơ quan giải quyết thủ tục hành chính kiểm tra, đối soát thông tin và xử lý hồ sơ trên môi trường số. Đây là bước chuyển quan trọng từ phương thức quản lý dựa nhiều vào hồ sơ giấy sang khai thác dữ liệu đã được hình thành, xác thực và kết nối.

Bên cạnh đó, Bộ đã ban hành Bộ chỉ số phục vụ chỉ đạo, điều hành trên môi trường điện tử; đưa Cổng dữ liệu mở vào vận hành, ban hành Danh mục dữ liệu mở và kế hoạch cung cấp dữ liệu mở giai đoạn 2026-2027, xác định 17 nguồn dữ liệu dự kiến công bố theo lộ trình.

Bộ VHTTDL: Quyết liệt biến dữ liệu thành nguồn lực phát triển

Hiện nay, các nguồn dữ liệu đang tiếp tục được chuẩn hóa, kiểm tra chất lượng và điều kiện công bố theo quy định. Bộ đặt mục tiêu hoàn thiện các nguồn dữ liệu đủ điều kiện để công bố đợt đầu trước ngày 31.12.2026, tiếp tục triển khai các đợt công bố trong năm 2027.

Tuy nhiên, hiệu quả của chuyển đổi số không chỉ được đo bằng số lượng cơ sở dữ liệu được kết nối hay khối lượng dữ liệu đã hình thành. Những lợi ích cụ thể như thời gian, chi phí tiết kiệm được, số người thụ hưởng, sản phẩm mới, doanh thu và đóng góp cho tăng trưởng hiện chưa được thống kê đầy đủ. Đây là những chỉ tiêu cần tiếp tục xây dựng, theo dõi và đánh giá để có cơ sở xác định hiệu quả đầu tư, định hướng khai thác dữ liệu trong thời gian tới.

Năm 2027: Chuyển trọng tâm sang hoàn thiện và khai thác dữ liệu

Trên cơ sở kết quả đạt được và những vấn đề đặt ra, năm 2027, Bộ VHTTDL xác định tiếp tục chuyển trọng tâm từ hoàn thành kết nối sang nâng cao chất lượng, hiệu quả khai thác dữ liệu, bảo đảm các cơ sở dữ liệu thực sự phát huy giá trị trong quản lý nhà nước và phát triển kinh tế - xã hội.

Trước hết, Bộ tiếp tục rà soát, chuẩn hóa, đồng bộ các bản ghi còn lại của 7 cơ sở dữ liệu ưu tiên lên Trung tâm Dữ liệu quốc gia; duy trì cập nhật thường xuyên, kiểm tra chất lượng theo nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống”. Việc số hóa dữ liệu giấy, dữ liệu lịch sử sẽ được đẩy mạnh, trước hết trong lĩnh vực di sản văn hóa và thể thao theo nguồn kinh phí được bố trí.

Bộ VHTTDL: Quyết liệt biến dữ liệu thành nguồn lực phát triển

Đối với Kho dữ liệu văn hóa số quốc gia, trong quý I.2027, Bộ sẽ tiếp tục triển khai, đánh giá kết quả thử nghiệm, hoàn thiện mô hình tổ chức và các yêu cầu về nghiệp vụ, kỹ thuật, quản trị, xác thực, kết nối, chia sẻ dữ liệu.

Đồng thời, mở rộng phạm vi thử nghiệm kết nối, tiếp nhận và cập nhật dữ liệu từ các bộ, ngành, địa phương, thiết chế văn hóa; hoàn thiện thông tin định danh, nguồn gốc, hồ sơ khoa học, trạng thái xác thực, quyền và điều kiện sử dụng dữ liệu.

Trong quý II.2027, Bộ đặt mục tiêu hoàn thiện các hồ sơ, thủ tục đầu tư đối với những hạng mục phát triển, mở rộng Kho và hạ tầng dữ liệu văn hóa số theo quy định; hoàn thiện hồ sơ đề xuất bổ sung Cơ sở dữ liệu quốc gia về di sản văn hóa vào Danh mục cơ sở dữ liệu quốc gia.

Cùng với đó, việc rà soát, điều chỉnh Chiến lược dữ liệu của Bộ, cập nhật khung kiến trúc, tiêu chuẩn và quy định quản trị dữ liệu sẽ tiếp tục được triển khai. Bộ cũng nghiên cứu, đề xuất xây dựng nền tảng số quốc gia trong lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch, bảo đảm phù hợp với kiến trúc và khả năng kết nối, chia sẻ trong hệ thống dữ liệu quốc gia.

Một nhiệm vụ có ý nghĩa lâu dài là bảo đảm nguồn lực duy trì vận hành thường xuyên, bảo trì hệ thống, cập nhật, xác thực, làm giàu và bảo quản dữ liệu. Bộ sẽ rà soát, ưu tiên bố trí kinh phí chi thường xuyên và vốn đầu tư công theo quy định, tập trung cho số hóa dữ liệu lịch sử, hoàn thiện các cơ sở dữ liệu và phát triển hạ tầng dữ liệu có phạm vi quốc gia.

Đồng thời, tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu các đơn vị chủ quản đối với chất lượng, mức độ cập nhật và hiệu quả khai thác dữ liệu; nghiên cứu bố trí nhân lực chuyên trách về công nghệ thông tin, an ninh mạng và quản trị dữ liệu.

Có thể thấy, từ việc hoàn thành kết nối 7/7 cơ sở dữ liệu được giao, triển khai Kho dữ liệu văn hóa số quốc gia đến kết quả tái sử dụng dữ liệu trong 41/41 thủ tục hành chính có khả năng thay thế thành phần hồ sơ, ngành văn hóa, thể thao và du lịch đã bước đầu hình thành nền tảng dữ liệu phục vụ quản lý và phát triển.

Yêu cầu đặt ra trong giai đoạn tới là phải tiếp tục nâng cao chất lượng, tính xác thực, khả năng kết nối và mức độ khai thác dữ liệu; đồng thời đo lường cụ thể hiệu quả mang lại đối với cơ quan quản lý, người dân, doanh nghiệp và các chủ thể sáng tạo.

Khi dữ liệu được cập nhật thường xuyên, được sử dụng nhiều lần và tạo ra giá trị trong thực tiễn, đây sẽ không chỉ là công cụ hỗ trợ quản lý mà còn trở thành nguồn lực quan trọng để bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa, phát triển thể thao, du lịch và các ngành công nghiệp văn hóa.