Ngày 11.11, TAND TP Hà Nội mở phiên sơ thẩm xét xử chín bị cáo trong vụ sản xuất, buôn bán bình chữa cháy giả và những sai phạm liên quan đến kiểm định. Do vắng người bào chữa cùng nhiều người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, hội đồng xét xử quyết định hoãn, ấn định mở lại vào 13 giờ 30 ngày 30.11.
Vụ án khởi phát từ đơn tố giác ngày 17.9.2025 của một người dân Hà Nội đã mua bình chữa cháy nhãn hiệu Dragon với tổng tiền gần 64 triệu đồng. Khi sử dụng, sản phẩm không dập được đám cháy như hướng dẫn trên vỏ bình và cam kết của bên bán. Kết quả giám định các mẫu được kiểm tra xác định hàng giả; quá trình điều tra tiếp tục mở rộng tới hoạt động sản xuất, phân phối.
Theo cáo trạng, hai doanh nghiệp Vietlink và An Phú đã đưa ra thị trường hơn 1,27 triệu bình chữa cháy. Những con số ấy cho thấy phạm vi vụ án vượt xa một giao dịch mua nhầm hàng.
Khi giấy chứng nhận trở thành một phần của vấn đề
Cáo trạng nêu việc chi tiền ngoài hợp đồng để sản phẩm được kiểm định “đạt”, với mức tính theo từng bình, ban đầu 8.000 đồng rồi tăng lên 10.000 đồng; tổng tiền hối lộ bị xác định hơn 17 tỉ đồng. Vụ án còn có cáo buộc cấp khống giấy chứng nhận hiệu chuẩn thiết bị.
Điểm đáng lo nằm chính ở đó. Người mua thông thường khó tự xác định thành phần bột bên trong một chiếc bình. Họ dựa vào thông số, nguồn gốc và chứng nhận để lựa chọn. Nếu khâu xác nhận chất lượng bị làm sai, thứ vốn giúp phân biệt hàng đạt yêu cầu lại có thể che khuất sự thật về sản phẩm.
Với nhiều món hàng, chất lượng kém bộc lộ trong quá trình sử dụng thường ngày. Bình chữa cháy thì khác: có thể nằm yên rất lâu, đến lúc cần mới được đưa ra. Sự yên tâm vì “đã trang bị” sẽ trở nên nguy hiểm nếu thiết bị không làm được việc mà người mua trông cậy.
Bởi vậy, xử lý vụ án cần đi cùng việc làm rõ đường đi của sản phẩm: những lô hàng nào, qua đơn vị nào, đến đâu. Đối với người đã mua, thông tin nhận diện cụ thể có giá trị thiết thực hơn một lời cảnh báo rộng rằng thị trường có hàng giả.
Người mua cần câu trả lời về chiếc bình đang có
Từ vụ việc, điều các gia đình và cơ sở sử dụng có thể chủ động làm là tập hợp lại hóa đơn, thông tin nhà cung cấp, nhãn sản phẩm và hồ sơ đi kèm để thuận tiện đối chiếu, yêu cầu xác minh. Khi có nghi ngờ, cần tìm đến đơn vị chuyên môn có năng lực kiểm tra; việc tự đốt lửa để “thử bình” không phải cách xử lý an toàn.
Trách nhiệm bảo đảm chất lượng cũng không thể dồn hết về phía khách hàng bằng lời nhắc “hãy là người tiêu dùng thông thái”. Người mua có quyền trông cậy vào một hệ thống kiểm định làm đúng chức năng. Họ không thể vừa bỏ tiền mua thiết bị, vừa phải thay cơ quan chuyên môn kiểm tra từng thành phần bên trong.
Phiên tòa sẽ tiếp tục xem xét trách nhiệm của từng bị cáo. Còn với người sử dụng, câu hỏi cấp thiết vẫn nằm ở chiếc bình đang đặt trong nhà, cửa hàng hay cơ sở làm việc: nó có thực hiện được nhiệm vụ khi cần hay không? Câu trả lời phải đến từ chất lượng thật, không thể dừng ở một dấu xác nhận trên giấy.