Được đầu tư hơn 132 tỉ đồng, Văn Miếu Huế sẽ “hồi sinh” ra sao?

VHO - Di tích Văn Miếu tại Huế đang được triển khai tu bổ nhiều hạng mục quan trọng với mức đầu tư hơn 132 tỉ đồng, nhằm góp phần bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa thế giới gắn với phát triển du lịch bền vững.

Văn Miếu Huế được hình thành từ thời các chúa Nguyễn khi mở mang Đàng Trong, ban đầu đặt tại làng Triều Sơn nhưng chưa xác định rõ thời điểm xây dựng. Đến năm 1770, dưới thời chúa Nguyễn Phúc Khoát, công trình được dời về xã Long Hồ.

Đến đầu triều Nguyễn, dưới thời vua Gia Long, Văn Miếu được xây dựng tại vị trí hiện nay thuộc làng An Ninh bên bờ sông Hương, nay ở địa phận phường Kim Long, TP. Huế. Văn Miếu dưới triều Nguyễn được kiến thiết khá quy mô với nhiều công trình khác nhau; riêng nhà bia có 32 tấm bia khắc tên 293 vị Tiến sĩ triều Nguyễn.

Sau hơn 200 năm, trải qua thời gian và biến động lịch sử, di tích này đã bị tàn phá nặng nề, nhiều hạng mục xuống cấp. Hiện nay, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đang triển khai dự án “Tu bổ, tôn tạo và phục hồi thích nghi di tích Văn Miếu” (giai đoạn 1) với tổng mức đầu tư hơn 132 tỉ đồng.

Theo chủ đầu tư, dự án tập trung tu bổ, phục hồi nhiều hạng mục quan trọng như Đại Thành Điện, Đại Thành Môn, Kim Thanh Môn, Ngọc Chấn Môn, Văn Miếu Môn… cùng với tu bổ, chỉnh trang cảnh quan khu vực bến thuyền phía trước di tích Văn Miếu.

Trong đó, hạng mục trọng tâm là điện Đại Thành có diện tích khoảng 830m² sẽ được phục hồi thích nghi toàn diện. Các cấu kiện gỗ khung chính được phục hồi bằng vật liệu gỗ nhóm II, kết hợp gia cố nền móng bằng bê tông cốt thép, tường móng xây gạch truyền thống có bó đá Thanh.

Nền công trình được xử lý chống ẩm, chống mối, hoàn thiện bằng gạch Bát Tràng men. Hệ mái lợp ngói liệt men vàng cùng các chi tiết trang trí truyền thống cũng được phục dựng đồng bộ. Không gian nội thất, hệ thống điện, phòng cháy chữa cháy được bố trí phù hợp, đảm bảo công năng sử dụng và an toàn.

Khu vực sân miếu với diện tích hơn 750m² sẽ được tôn tạo theo hướng vừa bảo tồn, vừa cải thiện cảnh quan. Trục thần đạo được lát đá Thanh; hai bên sân phía Bắc lát gạch Bát Tràng; phần sân phía Nam giữ nguyên thảm cỏ, bổ sung cây xanh nhằm tạo không gian hài hòa.

Đại Thành Môn (diện tích 48m²) sẽ tu bổ phần bờ mái đã bị gãy, vệ sinh bề mặt toàn bộ công trình, sửa chữa trám vá một số vết nứt thân tường; đồng thời, phục hồi hệ cửa gỗ thượng song hạ bản đã mất, sơn quang hoàn thiện.

Tu bổ các vết nứt, các vị trí bị hư hỏng, vệ sinh toàn bộ hai cổng Kim Thanh Môn, Ngọc Chấn Môn và sơn quang các cánh cửa gỗ.

Cổng chính Văn Miếu Môn được phục hồi toàn diện, bao gồm tháo dỡ mái cũ, xử lý tường bị xuống cấp, phục dựng hệ khung gỗ, mái ngói âm dương và các chi tiết trang trí bằng sành sứ. Các hoành phi, họa tiết trang trí truyền thống cũng được phục hồi theo nguyên trạng, góp phần tái hiện diện mạo kiến trúc đặc trưng của di tích.

Đáng chú ý, khu vực bến thuyền với diện tích hơn 400m² sẽ được phục hồi theo hình thức thích nghi, sử dụng kết cấu bê tông cốt thép kết hợp nền lát gỗ lim. Hệ thống kè dọc sông được xây dựng bằng đá hộc và bê tông nhằm đảm bảo ổn định lâu dài, đồng thời phục vụ nhu cầu tham quan đường thủy trong tương lai...

Dự án cũng sẽ tôn tạo cảnh quan tổng thể với hệ thống cây xanh, thảm cỏ, điện chiếu sáng; cùng với xây dựng hài hòa các công trình phụ trợ như: nhà bán vé - hướng dẫn, nhà vệ sinh...

Theo ghi nhận của phóng viên Văn Hóa, hiện nay nhà thầu đang triển khai thi công các hạng mục theo đúng tiến độ. Tại công trường, các đơn vị đã hoàn thành công tác hạ giải Văn Miếu Môn, đánh giá hiện trạng các cấu kiện và đang tiến hành phục dựng các chi tiết kiến trúc.

Ông Hồ Hữu Hành - Giám đốc Công ty Tu bổ Di tích Huế, cho biết: đơn vị thi công đang tu bổ nền móng điện Đại Thành và gia công hệ khung gỗ của công trình này theo hồ sơ đã được phê duyệt, đảm bảo chất lượng và tiến độ theo kế hoạch.

Đại diện Ban Quản lý dự án Di tích Cố đô Huế thông tin, dự án được khởi công từ tháng 1.2026, đến thời điểm hiện tại tổng khối lượng thực hiện đạt hơn 15%. Theo kế hoạch, đến hết năm 2026, dự án sẽ hoàn thành các hạng mục chính như: hệ khung và mái Đại Thành Điện; hoàn thành tu bổ Văn Miếu Môn, Kim Thanh Môn, Ngọc Chấn Môn.

Dự án “Tu bổ, tôn tạo và phục hồi thích nghi di tích Văn Miếu” (giai đoạn 1) sẽ được triển khai trong vòng 3 năm, dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2028 cùng với di tích Quốc Tử Giám triều Nguyễn bên trong Kinh thành Huế.

Việc đầu tư tu bổ phục hồi di tích Văn Miếu nhằm tưởng nhớ đến những danh nhân đã góp phần xây dựng đất nước dưới triều Nguyễn, đồng thời góp phần tôn vinh, cổ vũ tinh thần hiếu học của dân tộc.

Sau khi tu bổ, phục hồi, di tích Văn Miếu sẽ góp phần làm phong phú thêm cho di sản kiến trúc Cố đô Huế nói chung. Trong đó, kỳ vọng hình thành chuỗi điểm đến tham quan hấp dẫn của cụm di tích khu vực Kim Long như: nhà vườn, phủ đệ vùng Kim Long - chùa Thiên Mụ - di tích Văn Miếu...