Menu
  1. Chính trị
  2. Văn hóa
  3. Nghệ thuật
  4. Giải trí
  5. Du lịch
  6. Thể thao
  7. Gia đình
  8. Kinh tế
  9. Ẩm thực
  10. Đời sống
  11. Nhịp sống số
  12. Pháp luật
  13. Thế giới
  14. Media

Văn hóa

01 Tháng Mười Hai 2022

Những nghệ nhân kiên trì trao truyền văn hóa dân gian

Thứ Tư 31/08/2022 | 10:06 GMT+7

VHO- Bao năm qua, với các nghệ nhân ở Quảng Bình, việc lưu giữ, truyền dạy văn hóa dân gian luôn xuất phát từ niềm đam mê và trăn trở trước thực tế nhiều nét đẹp văn hóa địa phương đang ngày càng bị mai một. Ở các làng xã, họ tập hợp nhau lại trong các CLB văn nghệ dân gian, CLB đàn hát dân ca để chung tay và chung ý tưởng lưu giữ, truyền dạy các làn điệu dân ca, dân vũ đến với đông đảo nhân dân...

 Thành viên CLB Ca trù Qung Phương luôn tham gia các hot đng văn hóa văn ngh đa phương

Chúng tôi đến thăm gia đình Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Thị Hải Lý ở làng Đại Phong, xã Phong Thủy (huyện Lệ Thuỷ). Chỉ vài lời mở đầu câu chuyện song như đã chạm vào quá khứ và niềm tự hào của vợ chồng người nông dân đam mê hát dân ca này.

“Tiếp lửa” bằng sự đam mê

Tuổi thơ của nghệ nhân Nguyễn Thị Hải Lý đắm trong giai điệu hò khoan. Bố của bà, cố nghệ nhân hò khoan nổi tiếng của Lệ Thủy là Nguyễn Hữu Sào đã dạy và gieo vào các con niềm đam mê hò khoan từ nhỏ. Nghệ nhân Ưu tú Hải Lý chia sẻ: “Hò khoan Lệ Thủy là loại hình diễn xướng dân gian, hát như để vơi đi sự nhọc nhằn trong lao động, để truyền dạy kinh nghiệm sản xuất, để giao duyên, gửi gắm tình cảm lứa đôi... đã ngấm vào con người mình lúc nào không hay”.

Để có bạn diễn xướng, bà Hải Lý cùng người anh trai là Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Hữu Điệp tập hợp những người biết hát thành CLB dân ca Đại Phong. Cũng từ đấy, nhiều người yêu hò khoan xin góp mặt để sinh hoạt văn nghệ. Ban ngày, họ lo việc đồng áng, tối về sân nhà bà Lý tập luyện. Dưới ánh trăng, người dựng sân khấu, người thì đưa cối xay, cối giã vào để hò điệu giã gạo, quết vôi, người tập hò... Cũng như vợ chồng Nghệ nhân Ưu tú Hải Lý, Nghệ nhân Ưu tú Lê Thành Lộc ở làng biển Cảnh Dương (huyện Quảng Trạch) là người “tiếp lửa” bằng sự đam mê, tâm huyết đối với làn điệu hát ru của làng biển có lịch sử gần 400 năm. Có lẽ, ông cũng là người đàn ông duy nhất ở vùng biển miền Trung biết hát và hát ru con rất hay: “Bôồng bôổng bôồng bôồng/ Hò hẻ hò hè/ Trông ra ngoài biển lu mù/ Thấy anh câu đục câu đù em thương/ Hò hẻ hò hè, bôồng bôổng bôồng bôồng/ Đêm qua anh gối tay nàng/ Ngày nay ra biển, anh gối đàng giây neo/ Hò hẻ hò hè, bôồng bôổng bôồng bôồng”.

Theo nghệ nhân Thành Lộc, hát ru ở làng biển Cảnh Dương không bắt đầu câu “à ơi” như thông thường mà mở đầu hoặc kết thúc bằng câu “hò hẻ hò hè, bôồng bôổng bôồng bôồng...”. Những lời hát ru ở Cảnh Dương đều xuất phát từ thực tế lao động của ngư dân miền biển, vì thế không đơn thuần là mẹ ru con, bà ru cháu mà còn là ông ru cháu, cha ru con, anh ru em. Đi biển về có mớ cá thì người vợ đi chợ bán cá và người chồng ở nhà ru con. Quanh năm, đàn ông ở Cảnh Dương lênh đênh trên biển. Những lúc nhớ người yêu, nhớ vợ con, nhớ làng thì họ hát ru và như ru chính mình. Năm 2017, nghệ nhân Lê Thành Lộc cùng các thành viên thành lập CLB dân ca để “tiếp lửa” cho văn hóa dân gian làng biển Cảnh Dương, trong đó có làn điệu hát ru độc đáo và riêng có.

Hai nghệ nhân hò khoan L Thu Nguyn Th Hi Lý và Đng Th Hi luôn tâm huyết vi vic gìn gi trao truyn nét văn hóa quê hương

Cần có chính sách đãi ngộ thiết thực

Để bảo tồn văn hóa của làng, ông đang sưu tầm lại những câu hát ru bằng nhiều hình thức như ghi âm, viết lại lời rồi lồng ghép vào các hoạt động của câu lạc bộ. Không chỉ đóng vai trò chủ chốt trong các lễ hội quan trọng của làng, những năm qua, CLB dân ca Cảnh Dương còn biểu diễn phục vụ nhiều nơi. Điều đáng mừng là câu lạc bộ có rất nhiều bạn trẻ yêu tha thiết làn điệu hát ru của quê hương qua sự trao truyền và cộng hưởng từ những người như Nghệ nhân Ưu tú Lê Thành Lộc.

Bao năm qua, ở vùng cao huyện Minh Hóa, nghệ nhân Đinh Thị Phương Đống, thành viên “gạo cội” của CLB đàn và hát dân ca huyện Minh Hóa là người lưu giữ và trao truyền nhiều làn điệu dân ca của quê hương. Không chỉ dày công sưu tầm, tìm hiểu các làn điệu, tích hát cũ xưa, nghệ nhân Phương Đống còn đảm nhận việc truyền dạy dân ca.

Những năm gần đây, từ chủ trương khôi phục, phát huy giá trị văn hóa truyền thống, tại huyện Minh Hóa xuất hiện nhiều câu lạc bộ, nhóm đàn, hát dân ca. Bất kể nơi xa hay điểm gần, bà Đống luôn có mặt đúng giờ và say sưa truyền dạy, tiếp thêm niềm đam mê dân ca cho những người trẻ. Nhiều năm nay, hình ảnh một cụ bà say sưa dạy hát cho nhóm trẻ và cả những người mê hát đã trở nên quen thuộc với người dân Minh Hóa. Chi hội Văn nghệ dân gian tỉnh Quảng Bình cho biết, từ các câu lạc bộ, nhiều làn điệu dân ca như hò khoan, hát kiều, ca trù, hát đúm, ví, hát nhà trò… được khôi phục và ngày càng có nhiều chương trình biểu diễn chất lượng cao, phục vụ các sự kiện chính trị, các ngày lễ lớn ở các địa phương. Nơi nào có các nghệ nhân và câu lạc bộ, ở đó các giá trị của văn hóa dân gian dường như được khôi phục, truyền dạy khá tốt.

Nhiều làn điệu dân ca, dân vũ tưởng chừng như mai một đi thì được phục hồi và trở thành “món ăn tinh thần” trong đời sống của người dân. Điều đó cũng giúp người dân ý thức hơn về vai trò của mình trong xây dựng đời sống văn hóa cơ sở gắn với việc bảo tồn, phát huy các bản sắc văn hóa của quê hương. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được trong công tác gìn giữ, lưu truyền nét văn hóa của quê hương, cái khó đối với các câu lạc bộ đàn hát dân ca là kinh phí để duy trì hoạt động. Nghệ nhân Lê Thành Lộc cho biết, CLB dân ca Cảnh Dương được chính quyền và cơ quan văn hóa cơ sở rất ủng hộ nhưng đó chỉ về mặt tinh thần, còn vật chất thì phần lớn các thành viên phải tự lo. Theo ông Lộc, các loại hình văn hóa, văn nghệ dân gian truyền thống rất khó tồn tại nếu không có phương hướng đúng, không có kinh phí duy trì hoạt động và đặc biệt là không tự đổi mới thường xuyên để đáp ứng sở thích của người dân, nhất là lớp trẻ.

Nghệ nhân Ưu tú Lê Thành Lộc chia sẻ thêm: “Dù khó khăn nhưng bản thân tôi và các thành viên câu lạc bộ cố gắng duy trì hoạt động thường xuyên. Hiện nay, Cảnh Dương đang hướng tới làng văn hóa du lịch kiểu mẫu của tỉnh. Chúng tôi mong được đưa các làn điệu dân ca vào phục vụ du khách. Đó là cách vừa bảo tồn, vừa quảng bá văn hóa địa phương đến với mọi người, lại có thêm nguồn kinh phí cho câu lạc bộ sinh hoạt”.

Theo đại diện Sở VHTT Quảng Bình, để văn nghệ dân gian ngày càng được lưu giữ, trao truyền, các cấp chính quyền cần phải có chế độ, chính sách đãi ngộ thiết thực hơn đối với các nghệ nhân dân gian để khích lệ họ có những tác phẩm hay, góp phần bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. 

Dù khó khăn nhưng bản thân tôi và các thành viên câu lạc bộ cố gắng duy trì hoạt động thường xuyên. Hiện nay, Cảnh Dương đang hướng tới làng văn hóa du lịch kiểu mẫu của tỉnh. Chúng tôi mong được đưa các làn điệu dân ca vào phục vụ du khách. Đó là cách vừa bảo tồn, vừa quảng bá văn hóa địa phương đến với mọi người, lại có thêm nguồn kinh phí cho câu lạc bộ sinh hoạt.

(Nghệ nhân Ưu tú LÊ THÀNH LỘC)

 

 PHẠM PHÚ - HOÀNG PHÚC

Print

Hãy Đăng nhập hoặc Đăng ký đăng nhận xét.

Danh mục theo ngày

«Tháng Mười Hai 2022»
T2T3T4T5T6T7CN
28
29
30
1234
567891011
12131415161718
19202122232425
2627282930311
2345678

© BÁO VĂN HÓA ĐIỆN TỬ
Cơ quan chủ quản: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch
Giấy phép Báo điện tử số: 422/GP-BTTTT cấp ngày 19.8.2016
Bản quyền thuộc về Báo Văn hóa. Mọi hành động sử dụng nội dung đăng tải trên Báo điện tử Văn hóa tại địa chỉ www.baovanhoa.vn phải có sự đồng ý bằng văn bản của Báo điện tử Văn hóa.
Liện hệ quảng cáo: 024.22415051

Phó tổng Biên tập: PHAN THANH NAM

Phó tổng Biên tập: NGUYỄN VĂN MƯỜI

Tòa soạn: 124 Nguyễn Du, Quận Hai Bà Trưng, Hà Nội
Điện thoại: 024.38220036 - FAX: 024.38229302
Email: baovanhoa@fpt.vn

Close 2022 Bản quyền thuộc về Báo Văn hóa
Back To Top