Menu
  1. Chính trị
  2. Văn hóa
  3. Giải trí
  4. Du lịch
  5. Thể thao
  6. Gia đình
  7. Kinh tế
  8. Ẩm thực
  9. Đời sống
  10. Nhịp sống số
  11. Pháp luật
  12. Thế giới
  13. Tư vấn
  14. Media

Văn hóa

27 Tháng Năm 2022

Người “nặng lòng” với ngôn ngữ Nôm Dao

Chủ Nhật 23/01/2022 | 16:34 GMT+7

VHO- Ở xã Lương Thịnh, huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái, khi ngôn ngữ Nôm Dao đang có nguy cơ bị mai một thì bằng tình yêu và đam mê của mình, có một người vẫn dày công nghiên cứu để gìn giữ những nét đẹp truyền thống. Cả cuộc đời ông luôn tâm huyết với việc khơi dậy tình yêu ngôn ngữ, góp phần bảo tồn và phát triển bản sắc văn hóa của dân tộc. Đó là ông Triệu Quý Tín – ông đã được UBND tỉnh Yên Bái phong tặng danh hiệu nghệ nhân ưu tú trên lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể.

Nghệ nhân Triệu Quý Tín đang truyền dạy ngôn ngữ, chữ viết Nôm Dao cho thế hệ trẻ

Vượt qua con đường đèo dốc quanh co, chúng tôi tìm đến gặp nghệ nhân Triệu Quý Tín khi ông đang miệt mài chuẩn bị cho chương trình lên lớp buổi tối. Đã hẹn từ trước, thấy tiếng xe dừng ngay ở cửa, ông niềm nở ra đón rồi mời vào nhà.  

Nhấp ngụm trà nóng, những kỷ niệm, cảm xúc của một quá trình dài say mê học hỏi cứ thế ùa về, nghệ nhân Triệu Quý Tín bắt đầu kể cho chúng tôi nghe về “cái duyên” đến với ngôn ngữ Nôm Dao: “Năm 2000, “cái duyên” đã đưa tôi gặp được cụ Lý Tiến Thọ - người ở thôn Khe Lụa (xã Lương Thịnh, huyện Trấn Yên) truyền dạy cho nhiều kiến thức về văn hóa, tập quán, ngôn ngữ, chữ viết của dân tộc Dao quần chẹt”. Được sự chỉ bảo của người đi trước, ông bắt đầu thích thú và đam mê với ngôn ngữ Nôm Dao.

Không thỏa mãn với những kiến thức được truyền dạy, ông thường xuyên trau dồi, học hỏi kinh nghiệm để làm giàu thêm vốn hiểu biết của mình. Năm 2016, để bổ sung thêm kiến thức, ông tham gia theo học lớp bồi dưỡng tiếng và chữ Nôm Dao tại trường Đại học Hồng Đức (Thanh Hóa). Sau khóa học, ông củng cố kiến thức để truyền dạy cách phát âm chuẩn tiếng Dao, viết và đọc được một số cuốn sách phục vụ cho các lễ hội bản sắc tâm linh truyền thống. Nhờ vậy, ông được người dân trong và ngoài xã tin tưởng để đứng chủ chân nhang tại các lễ cúng gia tiên, lễ cấp sắc, lễ tạ mộ… và trở thành nghệ nhân có kỹ năng, am hiểu văn hóa, tập quán, ngôn ngữ dân tộc Dao.

Lo lắng cho cái hồn túy của văn hóa người Dao có nguy cơ thất truyền, nghệ nhân Triệu Quý Tín đã cùng những người có uy tín tìm đến từng nhà để trò chuyện, vận động lớp trẻ đi học. Ông nói về cái hay, cái đẹp của văn hóa, tập quán và đặc biệt là sự quý giá của ngôn ngữ dân tộc mình. Ông luôn cố gắng khơi dậy và thắp lên ngọn lửa đam mê về tiếng nói, chữ viết trong tâm hồn các bạn trẻ. Việc thành lập và duy trì các lớp học tiếng Nôm Dao không những là chìa khóa để bảo tồn nền văn hóa của dân tộc mà còn giúp người dân nơi đây phát triển kinh tế dựa vào chính kiến thức mình học được.

Hiểu được nỗi lòng của nghệ nhân cũng chính là những việc mà chính quyền xã Lương Thịnh cần phải làm để bảo tồn, gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa trên địa bàn, đồng chí Triệu Khánh Thiện – Phó Chủ tịch UBND xã Lương Thịnh cho biết: “Ngoài việc đẩy mạnh tuyên truyền đến các tầng lớp nhân dân về việc học hỏi, lưu giữ và phát huy văn hóa truyền thống dân tộc, nghệ nhân Triệu Quý Tín chính là niềm tự hào và là kho tư liệu sống quý báu. Vì vậy, chúng tôi luôn trân trọng, tạo mọi điều kiện để nghệ nhân có thể tổ chức các lớp truyền dạy văn hóa, thông qua các lễ hội của các dòng họ người Dao hay các lớp học lớp dạy về văn hóa, tập quán, ngôn ngữ, chữ viết của người Dao”.  

Đến nay, ông đã mở 3 lớp dạy cho trên 120 học viên. Nhớ về những ngày đầu vận động mọi người đi học, ông bồi hồi chia sẻ: “Việc vận động đi học không phải dễ dàng bởi địa bàn xã rộng, người dân ở rải rác. Hơn nữa, một khóa học cũng phải kéo dài có khi đến 2 năm. Chưa kể, các lớp học đều phải dạy buổi tối bởi học viên đều là những người lao động chân tay, ban ngày đi làm nên chỉ có thể tranh thủ vào thời gian đó”.

Với tình yêu văn hóa truyền thống của dân tộc mình, trong tâm khảm nghệ nhân Triệu Quý Tín luôn đau đáu suy nghĩ làm sao để truyền dạy những gì mình học được thật nhiều cho thế hệ trẻ. Vì thế, ông còn tích cực sao, lưu, soạn giảng những quyển sách cổ có giá trị, những đoạn thơ ca phục vụ cho các lễ hội của cộng đồng dân tộc Dao quần chẹt như: Cuốn “Thông thư tạp lương” xem ngày lành tháng tốt, xem tiết khí hàng năm; 3 cuốn trường ca quyển 36 đoạn ca từ 7 đoạn ca khúc và quyển 24 đoạn ca từ 7 đoạn ca khúc; quyển trường ca “Lưu lạc tam miếu thánh vương”; các quyển sách hát đối, hát phúng của nam nữ dành cho đám cấp sắc; quyển gốc sớ cổ và quyển Đại sư ca chuyên dùng trong các lễ khai đàn tết nhảy, lễ cấp sắc và đám ma, đám tạ mồ mả các dòng họ người Dao quần chẹt. Đặc biệt, tập tài liệu dạy chữ Nôm Dao Việt Nam gồm 9 quyển đã được UBND tỉnh Thanh Hóa phê duyệt và lưu hành. Có lẽ, chính tình yêu, sự trăn trở của ông đã tiếp thêm ý chí, động lực cho các học trò, để họ lại tiếp bước ông ngày đêm miệt mài nghiên cứu, rèn luyện để trao truyền bản sắc văn hóa dân tộc. Còn đó câu nói của cậu học trò Triệu Đức Hà (thôn Vực Tròn, xã Lương Thịnh) -  cậu học trò xuất sắc của nghệ nhân Triệu Quý Tín: “Dù nói được thành thạo tiếng của dân tộc Dao nhưng để học viết, học nghi lễ và hiểu các bài cúng để về thực hành tại gia đình thực sự cần rất nhiều thời gian, lòng kiên trì và say mê. Khi đã thực sự yêu thích thì đều có thể thu xếp thời gian, công việc, mọi khó khăn trong quá trình học đều có thể giải quyết”…

Chúng tôi rời đi khi âm điệu văng vẳng tiếng Nôm Dao được cất lên, làm sôi động hơn bầu không khí về đêm của bản làng. Đúng là chỉ có thể dùng từ độc đáo để diễn tả về ngôn ngữ Nôm Dao. Người nặng lòng với văn hóa dân tộc mình như nghệ nhân Triệu Quý Tín chắc chắn sẽ tô thắm cho nét đẹp văn hóa cũng như tri thức quý báu của văn tự người Dao sẽ được gìn giữ và phát triển.

HẠNH VÕ

Print

Hãy Đăng nhập hoặc Đăng ký đăng nhận xét.

Danh mục theo ngày

«Tháng Năm 2022»
T2T3T4T5T6T7CN
25
26
27
28
29
30
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
2829
303112345

© BÁO VĂN HÓA ĐIỆN TỬ
Cơ quan chủ quản: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch
Giấy phép Báo điện tử số: 422/GP-BTTTT cấp ngày 19.8.2016
Bản quyền thuộc về Báo Văn hóa. Mọi hành động sử dụng nội dung đăng tải trên Báo điện tử Văn hóa tại địa chỉ www.baovanhoa.vn phải có sự đồng ý bằng văn bản của Báo điện tử Văn hóa.
Liện hệ quảng cáo: 024.22415051

Tổng Biên tập: CHU THỊ THU HẰNG

Phó tổng Biên tập: PHAN THANH NAM

Phó tổng Biên tập: NGUYỄN VĂN MƯỜI

Tòa soạn: 124 Nguyễn Du, Quận Hai Bà Trưng, Hà Nội
Điện thoại: 024.38220036 - FAX: 024.38229302
Email: baovanhoa@fpt.vn

Close 2022 Bản quyền thuộc về Báo Văn hóa
Back To Top