Menu
  1. Chính trị
  2. Văn hóa
  3. Giải trí
  4. Du lịch
  5. Thể thao
  6. Gia đình
  7. Kinh tế
  8. Ẩm thực
  9. Đời sống
  10. Nhịp sống số
  11. Pháp luật
  12. Thế giới
  13. Tư vấn
  14. Media

Văn hóa

21 Tháng Năm 2022

Từ chuyện cháu V.A bị bạo hành đến chết: Luận về thiện và ác, bạo lực và khoan dung

Thứ Sáu 07/01/2022 | 10:29 GMT+7

VHO- Một lần, đến nhà người bạn chơi, chưa kịp hỏi chào câu nào thì bỗng giật thót mình. Trên ti vi, một con ma đầu trọc lốc đang ngoặm vào cổ một cô gái, máu bắn tung tóe. Lũ trẻ la hét inh ỏi đầy kích động, còn tôi thì lạnh toát cả xương sống vì sợ. Mồ hôi vã ra mà hai hàm răng cứ đánh vào nhau lập cập. Hóa ra khi đến tuổi già mình đâm thành nhát gan quá.

 Khi có nghi ngờ hãy gọi ngay đến Tổng đài bảo vệ trẻ em 111

 Ngày xưa, nhà thơ Tô Đông Pha, uống rượu, ngồi buồn bảo khách kể chuyện ma, khách bảo làm gì có ma mà kể. Nhà thơ họ Tô bảo, thế thì cứ bịa ra cho vui… Biết là bịa, thế mà rồi cả khách lẫn chủ cũng có lúc co rúm người lại… Cái chuyện ma cà rồng hút máu người đẹp trên ti vi làm cho người ta sợ toát mồ hôi, thành ra lại buộc tôi phải tìm đọc ít nhiều xem người xưa viết gì về chuyện bạo lực, chuyện vì sao ngày nay có người nhìn thấy cái ác mà lại có thể cứ cười nắc nẻ.

Nhân chi sơ tính bản thiện

Thuở nhỏ, lúc học bài ở nhà, ông cụ tôi cứ cầm roi bắt đọc “nhân chi sơ tính bản thiện…”, học thuộc mà cũng chẳng hiểu được gì sâu xa. Lớn lên mới nhận ra rằng, sự đời quả đúng như vậy, người ta sinh ra vốn dĩ có lòng thiện, thế rồi cái lòng ham muốn vật dục nó cứ như một trò trêu ngươi, nó cứ như chẳng muốn song hành với cái thiện, làm cho cái thiện phải khốn khổ. Thế rồi người đời vẫn cứ quen dùng cái ác để khắc chế cái ác, rồi lại dùng ác để chống thiện và cái ác cứ dày thêm, hành vi ác độc cứ khủng khiếp hơn. Càng làm cho con người kinh sợ bao nhiêu dường như càng dễ bắt họ cúi đầu, càng dễ đoạt tư lợi bấy nhiêu.

Về cái cách hành hạ con người, dùng bạo lực tàn bạo để khuất phục con người thì theo Lỗ Tấn, “người Trung Hoa được xếp vào loại bậc thầy”. Những cách thức trừng phạt con người như, chặt chân chặt tay, khoét mắt, sẻo mũi, cắt lưỡi, cắt tai, rồi lại “tùng xẻo”, “tứ mã phanh thây”, “lăng trì”, “lột da nhồi cỏ”… chỉ nghe đến cũng phải rợn tóc gáy. Hãy xem Lỗ Tấn chép lại từ sách “An Long dật sử” một đoạn kể chuyện Trương Ứng Khoa trừng trị Lý Như Nguyệt như thế này: “Một lát, trói Như Nguyệt đến trước cửa triều. Có người đội một rổ vôi, mang một bó cỏ đến, để trước mặt Như Nguyệt. Như Nguyệt hỏi “để làm gì thế”. Người đó nói “đây là cỏ để độn vào da ông… Ứng Khoa ra lệnh đè Như Nguyệt xuống đất, róc xương sống đến mông. Như Nguyệt nói to: “Chết mới sướng làm sao, cả người mát rượi”, lại gọi tên Ứng Khoa, Khả Vọng chửi mãi không thôi. Rồi Như Nguyệt bị chặt tay chân, chuyển sang phía trước bụng, còn chửi khe khẽ, đến cổ mới tắc thở, chết. Sau đó lột hết da, tẩm vôi vào da, nhồi cỏ vào, lấy chỉ khâu lại, đem đến trước lầu thành cửa Bắc treo”… Viết đến đây, rồi Lỗ Tấn cũng phải than vãn: “Có những việc chẳng giống chuyện của thế gian, làm cho người nghe sởn gáy, đau xót trong lòng, không thể nào quên được, những việc tàn khốc quá nhiều, tốt nhất là đừng nghe, như thế mới bảo toàn được tâm hồn”.

Chuyện trả thù bằng bạo lực ngày xưa khủng khiếp đến vậy, nhưng có điều là những kẻ gây bạo lực sẽ đều bị lên án mạnh mẽ, đều bị coi là đớn hèn khi dùng bạo lực với những kẻ yếu thế, người già cả, phụ nữ, trẻ em, người tàn tật, những người không có đủ sức lực đáp trả. Khi đối thủ bị rơi kiếm, người có tinh thần thượng võ sẽ bảo, “hãy nhặt kiếm lên đi, ta không đấu với kẻ không vũ khí…”. Ngạn ngữ xưa còn nói “không đánh chó ngã ao”, không “ném đá giấu tay”… Chuyện hai người lớn, một “dì ghẻ” ác độc phối hợp với người cha vô cảm, đánh tới chết một cô bé 8 tuổi, ngây thơ không sức lực chống trả đã cho thấy, việc dùng bạo lực bây giờ hèn hạ, vô liêm sỉ tới mức nào…

 GS Đặng Cảnh Khanh

“Sự trả thù cao quý nhất chính là tha thứ”

Người xưa bảo, “ác giả ác báo”, “tích thiện phùng thiện, tích ác phùng ác”, có nghĩa là làm điều thiện thì gặp thiện, làm điều ác thì gặp ác, nhưng rồi thực tế lại không hẳn đã như vậy. Cho nên, ta cần chống lại cái ác. Nhưng chống như thế nào đây. Sách xưa cũng dạy “tòng thiện như đăng, tòng ác như băng” (tức là theo được điều thiện khó như leo núi cao, làm điều ác dễ như gặp đất lở). Điều này càng khiến chúng ta hiểu được cuộc chiến chống lại bạo lực, chống lại cái ác là không dễ dàng. Ngày xưa, Trang Tử dạy:

Ư ngã thiện giả, ngã diệc thiện chi

Ư ngã ác giả, ngã diệc thiện chi

Ngã ký vô ác, nhân năng ư ngã hữu ác tai

Tạm dịch

Người tốt với ta, ta cũng tốt lại

Người ác với ta, ta cũng tốt lại

Ta đã không ác, người ác với ta được mãi sao

Điều Trang Tử nói quả sâu sắc. Là vì, ông cảm nhận được rằng làm sao thắng cái xấu bằng cái xấu, thắng được bạo lực chỉ bằng bạo lực, thắng được tội ác chỉ bằng sử dụng tội ác. Không thể lấy lửa để chữa lửa. Ta chỉ có thể chiến thắng bạo lực, chiến thắng cái ác bằng chính cái thiện, bằng chính nghĩa, bằng văn hóa, bằng tri thức, bằng cách thắp lên trong xã hội ánh sáng của lòng từ bi và sự yêu thương. Cái lẽ ấy là hiển nhiên và là một lý tưởng.

Chúng ta cần một cái gì thật căn bản, một gốc rễ xã hội phi bạo lực, những kiến giải văn hóa, những tiếng nói và hành vi phi bạo lực. Chỉ khi nào xác lập được điều đó, ta mới thắng được cái bạo lực và sự tàn ác. Nhà văn hóa vĩ đại của Ấn Độ Mahatma Gandhi đã dành cả cuộc đời cho cuộc đấu tranh vì một triết lý sống không bạo lực. Ông khuyên mọi người “Con người nên quên đi sự giận dữ mỗi lần trước khi ngủ”. Rồi ông lại bảo “Không chịu khoan dung cũng là một hình thức của bạo lực”. Nhưng rồi chính những con người vĩ đại nổi tiếng, đức độ, truyền bá cho tư tưởng khoan dung, cho văn hóa phi bạo lực như Mahatma Gandhi, Martin Luther King, như ca sĩ John Lennon… lại ngã xuống bằng họng súng nóng bỏng của bạo lực, của những kẻ thủ ác.

Cuộc đời của họ là bi kịch của cái thiện. Họ đã phải trả giá cho sự khoan hòa bằng sinh mệnh của mình trước cái ác. Nhưng họ không thua, lý tưởng của họ về một cuộc sống. Phi bạo lực cho nhân loại vẫn tiếp tục dẫn đường cho chúng ta.

Ngăn chặn bạo lực từ những điều bình thường nhất

Bạo lực, nơi nào cũng vậy, giống như ngọn lửa, dễ bùng cháy, dễ lây lan. Mahatma Gandhi cũng bảo rằng đừng hiểu phi bạo lực là một sự yếu đuối. Tư tưởng phi bạo lực là tư tưởng mạnh mẽ nhất… Phải bắt đầu từ những hành động tưởng như nhỏ nhoi và bình thường nhất quanh ta. Hãy loại bỏ cách tư duy bạo lực, thói quen dùng bạo lực để giải quyết các mối quan hệ xã hội. Tăng cường truyền bá cho lòng vị tha và đức khoan dung, ngăn chặn và xử lý ngay các loại sản phẩm văn hóa gắn liền với bạo lực, phim ảnh bạo lực, đồ chơi bạo lực. Xã hội cần nhiều hoa và đĩa nhạc để tặng nhau. Con người cũng cần nhiều tình thương yêu và được dạy tình yêu thương từ trong gia đình và nhà trường.

Một nhà phê bình Trung Quốc nói rằng, đọc Thủy Hử đoạn Lý Quỳ trợn mắt cầm búa bổ vỡ từng đầu người mà cứ ngỡ anh chàng “thiết ngưu” này đang bổ búa vào đầu mình, vào đầu người đọc.

Một lần dẫn trẻ con đi xem xiếc, đến đoạn ảo thuật hấp dẫn, một cô gái xinh đẹp đứng chật khít trong một chiếc hòm, chỉ để hở một khuôn mặt tươi cười và trong sáng như thiên thần ra ngoài. Nhà ảo thuật rất tài tình lần lượt dùng kiếm đâm xuyên qua chiếc hòm. Cô gái vẫn cười, mọi người trong rạp cũng vẫn cười. Bên cạnh tôi, một cô bé bỗng khóc ré lên, khuôn mặt tái ngắt đầm đìa nước mắt. Tiếng la thét làm tất cả khán phòng giật thót mình. Tôi bỗng nhìn thấy nhà ảo thuật sao mà giống Lý Quỳ thiết ngưu thế. Ôi, chúng ta đã quá quen với những thứ trò chơi “đâm vào con người” rồi sao, lấy việc đâm người để giải trí rồi sao… Chuyện nhỏ, đấy chỉ là trò chơi, làm giả vậy thôi, có ai chết thực đâu. Nhưng sao ngày nay, ranh giới giữa cái thực và cái ảo lẫn lộn quá nhiều.

Một buổi tối, sau buổi chiếu phim, tôi gặp ở bên ngoài rạp hai đứa trẻ. Đứa bé gái thì cứ ôm mặt khóc thút thít, còn cậu trai bên cạnh thì lúng túng ra mặt, cố giải thích: “Khóc thương quá làm gì… toàn là chuyện bịa cả thôi mà…”. Tôi đến bên cạnh đứa bé gái và nói nhẹ nhàng: “Đừng nghe lời cậu ấy, cứ khóc đi cháu ạ, khóc đi rồi cháu sẽ mạnh mẽ hơn…”. Cô bé chùi nước mắt và bước một mạch, không ngoái đầu lại… 

GS ĐẶNG CẢNH KHANH

Print

Hãy Đăng nhập hoặc Đăng ký đăng nhận xét.

Danh mục theo ngày

«Tháng Năm 2022»
T2T3T4T5T6T7CN
25
26
27
28
29
30
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23242526272829
303112345

© BÁO VĂN HÓA ĐIỆN TỬ
Cơ quan chủ quản: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch
Giấy phép Báo điện tử số: 422/GP-BTTTT cấp ngày 19.8.2016
Bản quyền thuộc về Báo Văn hóa. Mọi hành động sử dụng nội dung đăng tải trên Báo điện tử Văn hóa tại địa chỉ www.baovanhoa.vn phải có sự đồng ý bằng văn bản của Báo điện tử Văn hóa.
Liện hệ quảng cáo: 024.22415051

Tổng Biên tập: CHU THỊ THU HẰNG

Phó tổng Biên tập: PHAN THANH NAM

Phó tổng Biên tập: NGUYỄN VĂN MƯỜI

Tòa soạn: 124 Nguyễn Du, Quận Hai Bà Trưng, Hà Nội
Điện thoại: 024.38220036 - FAX: 024.38229302
Email: baovanhoa@fpt.vn

Close 2022 Bản quyền thuộc về Báo Văn hóa
Back To Top