Menu
  1. Chính trị
  2. Văn hóa
  3. Giải trí
  4. Du lịch
  5. Thể thao
  6. Gia đình
  7. Kinh tế
  8. Ẩm thực
  9. Đời sống
  10. Nhịp sống số
  11. Pháp luật
  12. Thế giới
  13. Tư vấn
  14. Media

Văn hóa

04 Tháng Mười Hai 2021

Văn hóa phản biện

Thứ Tư 29/09/2021 | 10:40 GMT+7

VHO-  Phản biện được hiểu theo đúng nghĩa là sự phát hiện chính xác những sai lầm, thiếu sót, sơ hở của một chủ trương, chính sách hay đề tài nghiên cứu cụ thể nào đó; đồng thời tìm ra nguyên nhân và đưa ra gợi ý giải pháp khắc phục hoặc cảnh báo những hệ quả tiêu cực có thể có. Như vậy, phản biện mang tính xây dựng. Nhưng ngày nay dường như nó đang bị lẫn lộn với các ngữ nghĩa gần giống như: Phản bác, chê trách, phủ nhận, chống đối... Đối tượng tiếp nhận phản biện là nơi đưa ra các chính sách, quy định hoặc là tác giả của đề tài nghiên cứu.

 Đối tượng thực hiện phản biện là những người có trình độ hiểu biết chuyên sâu như là chuyên gia ở từng lĩnh vực, không phụ thuộc vào bằng cấp hay địa vị.
Đối với phản biện xã hội thì nó thể hiện ở một số cuộc hội nghị góp ý hay tổng kết việc thực hiện các đề án, chương trình kinh tế, xã hội thường thấy rất ít ý kiến phản biện mạnh mẽ, mà phần nhiều là nói về thành tích và chỉ nêu một vài thiếu sót nhỏ về kỹ thuật thực hiện. Ví dụ như việc phát động và thực hiện phong trào xây dựng khu phố văn hóa một địa phương. Thực tế là có một số nơi mới công nhận danh hiệu chưa được bao lâu thì báo chí đã đăng những bức ảnh đống rác nằm ngay dưới chân bảng hiệu “Khu phố văn hóa” và mô tả bằng cụm từ “nhếch nhác”. Hoặc như việc đăng ký chiến sĩ thi đua, chủ yếu dành cho người đứng đầu cơ quan và ban giám hiệu cũng đã có ý kiến nêu ra hệ quả tiêu cực là làm mất đi động lực thi đua của rất nhiều người khác, vì họ cho rằng cấp trên đã… chiếm chỗ. Những ý kiến phản biện nghiêm túc đó bị chìm ngập trong rất nhiều báo cáo thành tích nên nhanh chóng bị lãng quên.
Phải chăng bên nhận phản biện có tâm lý bảo thủ, sợ bị phát hiện sai lầm thiếu sót về năng lực làm việc, sợ ảnh hưởng đến uy tín cá nhân? Còn bên thực hiện phản biện có tâm lý ngại “đụng chạm” hoặc do năng lực chuyên môn hạn chế nên phản biện thiếu mạnh mẽ. Trong khi đó, một số người luôn sưu tầm những sai lầm, tiêu cực hoặc sơ hở về chính sách, quy định ở một lúc, một nơi nào đó rồi viết status đăng lên Facebook gửi lãnh đạo, chính quyền; họ diễn giải những hiện tượng cục bộ đó thành những vấn đề có tính toàn cục của chính phủ, của đất nước... và tự cho là “phản biện xã hội”. Đồng thời cũng có một số người thích sưu tầm những bài viết kiểu để gửi cho người khác. Thế là hình thành một “dòng phản biện  phi nhận thức” trên mạng xã hội có ảnh hưởng không nhỏ đến dư luận quần chúng. Cụ thể là những “tin đồn” theo kiểu “thuyết âm mưu” về tác hại của vắc xin đã làm cho không ít người hoang mang, lo sợ, dẫn đến tình trạng từ chối tiêm vắc xin Trung Quốc, làm chậm tiến động dịch chung của cộng đồng.
Như vậy, hoạt động phản biện kém hiệu quả phần lớn do tâm lý bảo thủ hoặc không nhận thức được lợi ích to lớn của nó đối với sự phát triển nói chung và trên mặt trận văn hóa tư tưởng nói riêng, nên không coi trọng và không khuyến khích. Mặt khác, phải chăng những người thực sự có khả năng phản biện cũng chưa coi đó là chức năng và trách nhiệm của giới trí thức nên còn thờ ơ với thời cuộc? Lĩnh vực phản biện như một khu vực quan trọng trên mặt trận văn hóa tư tưởng và người lính bảo vệ là đội ngũ trí thức chân chính. Nếu buông lỏng khu vực này thì sẽ bị người khác chiếm lấy. 
Họ không phản biện mà phản bác những thành quả phát triển văn hóa xã hội. 

TS NGUYỄN HỮU NGUYÊN

Print

Hãy Đăng nhập hoặc Đăng ký đăng nhận xét.

Thời tiết

13oC

Độ ẩm: 94%

Tốc độ gió: 8 km/hkm/h

Cập nhật lúc 07:00:00
ngày 2021-12-04

Danh mục theo ngày

«Tháng Mười Hai 2021»
T2T3T4T5T6T7CN
29
30
1
2
3
45
6789101112
13141516171819
20212223242526
272829303112
3456789

© BÁO VĂN HÓA ĐIỆN TỬ
Cơ quan chủ quản: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch
Giấy phép Báo điện tử số: 422/GP-BTTTT cấp ngày 19.8.2016
Bản quyền thuộc về Báo Văn hóa. Mọi hành động sử dụng nội dung đăng tải trên Báo điện tử Văn hóa tại địa chỉ www.baovanhoa.vn phải có sự đồng ý bằng văn bản của Báo điện tử Văn hóa.
Liện hệ quảng cáo: 024.22415051

Tổng Biên tập: CHU THỊ THU HẰNG

Phó tổng Biên tập: PHAN THANH NAM

Phó tổng Biên tập: NGUYỄN VĂN MƯỜI

Tòa soạn: 124 Nguyễn Du, Quận Hai Bà Trưng, Hà Nội
Điện thoại: 024.38220036 - FAX: 024.38229302
Email: baovanhoa@fpt.vn

Close 2021 Bản quyền thuộc về Báo Văn hóa
Back To Top