Những kiêng kỵ trang phục kỳ lạ ở Trung Quốc

VHO - Sự trở lại của Hán phục (Hanfu) và phong cách Tân Trung Hoa khiến nhiều quan niệm dân gian về trang phục được chú ý trở lại. Ở Trung Quốc, từ số lượng cúc áo đến cách cài khuy đều được cho là mang ý nghĩa may rủi riêng.

Theo SCMP, sự trở lại mạnh mẽ của Hán phục và phong cách Tân Trung Hoa (Xinzhongshi) trong những năm gần đây không chỉ làm sống dậy xu hướng thời trang truyền thống, mà còn khiến nhiều quan niệm dân gian xưa quanh chuyện ăn mặc được nhắc lại.

Trong đó, số lượng cúc áo hay cách cài khuy được cho là có thể ảnh hưởng đến vận may, địa vị xã hội, thậm chí liên quan tới quan niệm về người sống và người chết.

Trên mạng xã hội Trung Quốc, nhiều người cho biết họ từng lo lắng khi mua phải những bộ quần áo có “số cúc không may mắn”. Theo tín ngưỡng dân gian ở một số địa phương, áo có 4 hoặc 6 cúc bị xem là không tốt cho đường công danh. Quan niệm này xuất phát từ câu nói dân gian mang hàm ý “4 hay 6 đều không thuận lợi”.

Do số lượng cúc áo trên trang phục truyền thống thường không nhiều, nên nhiều người cũng tin rằng số cúc chẵn mang ý nghĩa xui rủi. Một số cách lý giải còn cho rằng số lẻ dành cho người sống, trong khi số chẵn gắn với người đã khuất.

Tuy nhiên, ở một số nơi khác lại tồn tại quan niệm trái ngược: Áo liệm của người chết không nên có cúc áo nào, bởi chữ “khuy/cúc” trong tiếng Hán phát âm gần giống từ mang nghĩa “giữ lại”, khiến con cháu e ngại tổ tiên sẽ “giữ chân” người sống.

Không chỉ số lượng, vị trí cài khuy áo cũng bị xem là mang ý nghĩa tâm linh. Theo quan niệm truyền thống Trung Quốc, áo khoác có khuy cài sang bên trái thường dành cho người đã khuất.

Người xưa cho rằng bên trái tượng trưng cho trời, ánh sáng và vị trí cao hơn, còn bên phải đại diện cho đất, bóng tối và phần thấp hơn. Vì vậy, cách cài áo khiến phần vạt phải phủ lên bên trái bị cho là mang ý nghĩa âm khí che khuất ánh sáng.

Một số vùng còn có những quy tắc cụ thể hơn. Chẳng hạn, nam giới bị cho là không nên mặc áo ba cúc, còn phụ nữ tránh mặc áo bốn cúc. Để tránh điều xui xẻo, có người thậm chí tháo bớt một chiếc cúc trên quần áo mới mua.

Theo nhà nghiên cứu Fang Yun thuộc Học viện Nghệ thuật và Thiết kế Thượng Hải, cúc áo tròn hiện đại chỉ xuất hiện trên trang phục Trung Quốc từ thời nhà Nguyên (1271–1368).

Trước đó, Hanfu truyền thống chủ yếu dùng dây buộc hoặc ruy băng thay cho cúc áo, phản ánh quan niệm đề cao sự hài hòa tự nhiên và vẻ đẹp thanh nhã của người xưa.

Các quy tắc liên quan đến cúc áo cũng thay đổi tùy thời kỳ và địa phương. Trong thời kỳ Trung Hoa Dân Quốc (1912–1949), tại Thượng Hải, số cúc áo từng được xem như dấu hiệu nhận biết thân phận xã hội.

Theo chuyên gia nghiên cứu dệt may truyền thống Wang Xuegen, người dân bình thường thường mặc áo 5 cúc, giới giang hồ dùng 7 cúc, người luyện võ mặc 6 hoặc 11 cúc, còn võ sư dùng 13 cúc.

Ông cho biết nếu một người bình thường mặc áo có 11 cúc, họ có thể bị đánh chỉ vì bị cho là “vượt vai”.

Ngoài ra, dân gian Trung Quốc còn lưu truyền điều kiêng kỵ rằng không nên vá cúc áo khi vẫn đang mặc trên người. Nếu buộc phải làm, người mặc cần ngậm một cọng rơm trong miệng để tránh việc hai người “trở mặt thành thù”.

Những quan niệm này ngày nay chủ yếu tồn tại dưới dạng phong tục dân gian hoặc yếu tố văn hóa thú vị. Tuy nhiên, cùng với sự hồi sinh của trang phục truyền thống, các quy tắc tưởng chừng đã bị lãng quên ấy lại một lần nữa trở thành đề tài thu hút sự quan tâm của giới trẻ Trung Quốc.