12 Tháng Tám 2020

Xâm phạm bản quyền nhạc phim: Bao giờ chấm dứt vấn nạn “xài chùa”?

Thứ Tư 10/06/2020 | 10:49 GMT+7

VHO- Mặc dù việc vi phạm bản quyền âm nhạc trên phim đã bị lên án mạnh mẽ suốt thời gian qua, nhưng trên thực tế, tình trạng này chưa bao giờ có dấu hiệu dừng lại. Phim đoạt giải Cánh diều vàng 2019 Hạnh phúc của mẹ bị tố cáo “xài chùa” ca khúc Mẹ con ta luôn có nhau của nữ ca sĩ Thu Thủy lần nữa cho thấy ý thức yếu kém của một bộ phận các nhà sản xuất…

 Bộ phim “Ngôi nhà bươm bướm” cũng lùm xùm nhiều chuyện liên quan đến bản quyền ca khúc trong phim

 Bao giờ chấm dứt vấn nạn này vẫn là câu hỏi nhức nhối mà những người làm nghệ thuật chân chính luôn trăn trở.

Xâm phạm khó kiểm soát

Trở lại bộ phim Hạnh phúc của mẹ, phía nhà sản xuất lý giải việc sử dụng không xin phép bản thu ca khúc Mẹ con ta luôn có nhau của nữ ca sĩ Thu Thủy chỉ là sơ suất… không đáng có!? Dù nhà sản xuất đã lên tiếng xin lỗi cũng như có động thái khắc phục sai sót thì câu chuyện ý thức tôn trọng tác quyền ở đây vẫn cần được nhìn nhận lại một cách nghiêm túc.

Xâm phạm - phát hiện - tố cáo - xin lỗi - hòa giải, cái vòng lẩn quẩn này vô tình đã tạo nên thói quen sử dụng bừa bãi các tác phẩm nghệ thuật như “của chùa”, khiến cho những vi phạm bản quyền âm nhạc nói chung và nhạc phim nói riêng ngày càng khó kiểm soát. Phải nhấn mạnh lại, “sơ suất không đáng có”, vì “quên” hay vì những lý do nào khác ở phim Hạnh phúc của mẹ cũng từng diễn ra ở không ít tác phẩm điện ảnh, truyền hình. Có một “công thức” chung là các nhà sản xuất khi bị phát hiện vi phạm đều đưa ra lý do: sơ suất, không hiểu luật và sau đó là xin lỗi, thương lượng. Phía tác giả, chủ sở hữu các tác phẩm cũng không muốn mất thời gian, công sức để theo đuổi việc kiện tụng, nên cũng dễ dàng chấp thuận cho qua chuyện.

Trước đây, chuyện xâm phạm bản quyền nhạc phim cũng ồn ào khi Ngôi nhà bươm bướm của đạo diễn Huỳnh Tuấn Anh bị các ca sĩ tố cáo “xài chùa” bản thu ca khúc Mãi mãi bên anh của nhạc sĩ ĐỗHiếu, được ca sĩ Noo Phước Thịnh mua độc quyền. Nam ca sĩ đã yêu cầu đoàn phim phải gỡbỏ toàn bộ ca khúc, công khai xin lỗi và bồi thường nửa tỉ đồng. Ngoài ra, bộ phim này cũng vi phạm bản quyền hai ca khúc Taxi, Đường cong của ca sĩ Thu Minh và nhạc sĩ Nguyễn Hải Phong. Sau sự việc, đoàn làm phim Ngôi nhà bươm bướm lý giải vì chưa hiểu hết về bản quyền tác giả nên họ chỉ xin phép Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC) mà bỏ qua sự đồng ý từ phía nhạc sĩ và nghệ sĩ.

Những lùm xùm nối dài về cách thức xử lý vi phạm bản quyền tác phẩm âm nhạc ở bộ phim nói trên xin không nhắc lại, tuy nhiên, điều cần nói vẫn là những lỗhổng kiến thức pháp luật khiến cho các vi phạm ngày càng nhiều và khó kiểm soát. Câu chuyện các đoàn làm phim vi phạm bản quyền âm nhạc ở Việt Nam không hề mới mẻ. Nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung từng gửi đơn khiếu nại tới VCPMC khi ca khúc Nhật ký của mẹ đã được sử dụng trong tập 19 của bộ phim Quỳnh búp bê mà không hề được sự đồng ý của tác giả. VCPMC cũng phát hiện nhiều đoàn làm phim khác vô tư xâm phạm bản quyền âm nhạc, chẳng hạn phim Cả một đời ân oán đã sử dụng ca khúc Gọi nắng, Tuổi đá buồn, Cả một trời thương nhớ trong một số tập phim…

“Hạnh phúc của mẹ” bị tố vi phạm bản quyền âm nhạc

Cần hiểu đúng, đủ luật

Để tránh những trường hợp xâm phạm bản quyền tác giả và quyền liên quan cũng như những kiện tụng không đáng có, theo các chuyên gia về bản quyền, trước khi sử dụng ca khúc làm nhạc phim, nhà sản xuất cần tìm hiểu kỹ, đầy đủ các quy định pháp luật. Đối với tác phẩm đã được tác giả ủy quyền cho VCPMC quản lý thì liên hệ với cơ quan này để xin cấp phép. Ví dụ, ca khúc Mãi mãi bên nhau do nhạc sĩ ĐỗHiếu sáng tác đã ủy quyền cho VCPMC làm đại diện và đứng ra thu hộ tiền tác quyền âm nhạc. Trong quyền hạn của mình, VCPMC đã cấp phép sử dụng ca khúc này cho đoàn làm phim Ngôi nhà bươm bướm, phía đoàn làm phim cũng đã nộp tiền tác quyền theo quy định. Tuy nhiên, VCPMC chỉ cung cấp cho ê kíp làm phim quyền tác giả, ê kíp có thể mời ca sĩ, nhạc sĩ dựng một bản thu âm mới thì không vi phạm về tác quyền. Nhưng đoàn làm phim lại tự ý lấy bản thu của ca sĩ Noo Phước Thịnh để đưa vào trong phim là sai.

Bên cạnh đó, ngoài việc thực hiện quy định về quyền tác giả theo Điều 20 Luật Sở hữu trí tuệ, còn cần phải tìm hiểu để thực hiện nghĩa vụ theo Điều 29 (quyền của người biểu diễn), Điều 30 (quyền của nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình), Điều 31 (quyền của tổ chức phát sóng) trong việc xin phép và trả tiền thù lao, quyền lợi vật chất cho chủ sở hữu các quyền liên quan. Việc hiểu không đúng, không đủ luật là một trong những nguyên nhân cơ bản khiến cho câu chuyện xâm phạm bản quyền nhạc phim hết năm này qua năm khác vẫn diễn ra như đã từng...

Theo Cục Bản quyền tác giả, Việt Nam hiện đã có hệ thống các văn bản pháp lý về quyền tác giả, quyền sở hữu trí tuệ khá đầy đủ. Tuy nhiên, ứng xử lành mạnh với quyền tác giả đến thời điểm này dường như vẫn là điều mong mỏi còn cách khá xa so với thực tiễn. Bởi thế, bản thân mỗi nghệ sĩ cũng cần trang bị cho mình những kiến thức pháp luật thì mới tuân thủ đúng pháp luật, cũng như biết tự bảo vệ quyền lợi cho bản thân và tác phẩm khỏi vấn nạn xâm phạm bản quyền.

 MỘC MIÊN

Print

Hãy Đăng nhập hoặc Đăng ký đăng nhận xét.

Thời tiết

30oC

Độ ẩm: 75%

Tốc độ gió: 17 km/hkm/h

Cập nhật lúc 21:00:00
ngày 2020-08-12

© BÁO VĂN HÓA ĐIỆN TỬ
Cơ quan chủ quản: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch
Giấy phép Báo điện tử số: 422/GP-BTTTT cấp ngày 19.8.2016
Bản quyền thuộc về Báo Văn hóa. Mọi hành động sử dụng nội dung đăng tải trên Báo điện tử Văn hóa tại địa chỉ www.baovanhoa.vn phải có sự đồng ý bằng văn bản của Báo điện tử Văn hóa.
Liện hệ quảng cáo: 024.22415051

Tổng Biên tập: CHU THỊ THU HẰNG
Phó tổng Biên tập: PHAN THANH NAM
Tòa soạn: 124 Nguyễn Du, Quận Hai Bà Trưng, Hà Nội
Điện thoại: 024.38220036 - FAX: 024.38229302
Email: baovanhoa@fpt.vn

Close 2020 Bản quyền thuộc về Báo Văn Hóa
Back To Top