Menu
  1. Chính trị
  2. Văn hóa
  3. Giải trí
  4. Du lịch
  5. Thể thao
  6. Gia đình
  7. Kinh tế
  8. Ẩm thực
  9. Đời sống
  10. Nhịp sống số
  11. Pháp luật
  12. Thế giới
  13. Tư vấn
  14. Media
26 Tháng Năm 2022

Hướng nghiệp cho học sinh phổ thông: Thực tế vẫn nằm trên... giấy

Thứ Sáu 31/12/2021 | 10:16 GMT+7

VHO- Tại phiên họp của Tiểu ban Giáo dục phổ thông (Hội đồng Quốc gia Giáo dục và Phát triển nhân lực) mới đây, nhiều chuyên gia đã thẳng thắn cho rằng, việc phân luồng hướng nghiệp cho học sinh phổ thông giai đoạn 2018-2020 là… thất bại!

 Học sinh Trường Tiểu học Welspring trong một dự án cho học sinh bán hàng để làm quen với những khái niệm về kinh tế

 Theo mục tiêu đặt ra ở Đề án đã được phê duyệt giai đoạn 2018-2020, tới năm 2020 sẽ có khoảng 55% trường THCS, 60% trường THPT có chương trình hướng nghiệp gắn với hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ của địa phương; vùng khó khăn phải đạt ít nhất 50%. Mục tiêu này tiệm cận với yêu cầu của chương trình mới, thúc đẩy phân luồng, trong đó có một bộ phận học sinh tốt nghiệp sau THCS hoặc THPT đi học nghề, tham gia lao động chứ không “dồn cả vào 1 giỏ”, gây ra tình trạng “thừa thầy, thiếu thợ” như thực trạng nhiều năm qua.

Nghi ngờ con số báo cáo

Để hướng nghiệp sớm cho học sinh, trong đó chú trọng đến những nghề nghiệp tại địa phương, Đề án trên đặt ra khoảng 55% trường THCS, 60% trường THPT có giáo viên kiêm nhiệm làm công tác hướng nghiệp; vùng khó khăn phải đạt ít nhất 50%. Từ đó, phấn đấu ít nhất 30% số học sinh tốt nghiệp THCS tiếp tục học tập tại cơ sở GD nghề nghiệp, đào tạo trình độ sơ cấp, trung cấp; vùng khó khăn đạt ít nhất 25%. Ở cấp THPT, phấn đấu ít nhất 40% học sinh tốt nghiệp THPT tiếp tục học nghề trình độ cao đẳng; vùng khó khăn đạt ít nhất 30%.

Theo số liệu của Bộ GD&ĐT, tính đến năm 2020, tất cả các cấp học đều vượt chỉ tiêu từ 10,61% - 16,61% ở nội dung có chương trình GD hướng nghiệp gắn với hoạt động sản xuất, kinh doanh. Tương tự, cũng có khoảng từ 10% - 19% số trường học có giáo viên kiêm nhiệm làm công tác hướng nghiệp. Cả nước có 27,8% học sinh THCS và 18,34% học sinh THPT tốt nghiệp xong tiếp tục học ở các cơ sở GD nghề nghiệp… Đây là con số còn xa mới chạm đến được mục tiêu. Nhưng một số chuyên gia vẫn hoài nghi con số này là không thực chất, vì thực tế họ tìm hiểu kết quả thấp hơn thế nhiều; nói như một chuyên gia thì đó chỉ là con số báo cáo chưa thực chất.

TS Nguyễn Đắc Hưng, Vụ trưởng Vụ Giáo dục, đào tạo, dạy nghề (Bộ LĐ,TB&XH) cho biết, ông đã có 25 năm trăn trở về vấn đề phân luồng hướng nghiệp và nhận thấy cần phải có giải pháp mới để đạt được kết quả như mong muốn. “Vì cách chúng ta đã làm phải thẳng thắn thừa nhận là không thành công”, ông Hưng nói. Cách “phân luồng cứng” bằng việc áp tỷ lệ phân luồng là không hiệu quả. Thậm chí, một số địa phương còn đưa vào Nghị quyết của tỉnh vẫn khó thực hiện vì “xã hội không chấp nhận, phụ huynh không chấp nhận”.

Trong cuộc họp của Tiểu ban trên về vấn đề này, các chuyên gia cũng dẫn ra kinh nghiệm của các nước khi thiết kế các mô hình phân luồng, Theo PGS.TS Phạm Đức Quang (Viện Khoa học GDVN), mỗi nước có một cách làm, nhưng đều gắn với các chính sách mang tính hệ thống. Ví như Trung Quốc đẩy mạnh kết nối giữa doanh nghiệp với trường phổ thông để hướng nghiệp và tạo nguồn lao động ngay từ trong học đường. Hàn Quốc có slogan Chính phủ mua hết các sản phẩm giáo dục, tức là Nhà nước đặt hàng giáo dục xây dựng các chương trình hướng nghiệp gắn với chiến lược phát triển kinh tế, nhu cầu nhân lực. Họ có vài chục chương trình gắn với các ngành liên quan tới hàng hải, vì thế mạnh của họ là biển. Đức là quốc gia có chính sách phân luồng cứng, chia tới 5 bậc trình độ sau THCS, trong đó học sinh đạt trình độ 5 mới học tiếp THPT để vào đại học, còn các trình độ khác vào các trường nghề.

Tuy nhiên, ông Quang và một số chuyên gia cho rằng, mô hình phân luồng cứng càng ngày càng bộc lộ những bất cập. “Phân luồng cứng làm mất đi cơ hội học tập, sự công bằng đối với người học”, TS Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng vụ GD chuyên nghiệp (Bộ GD&ĐT) bày tỏ quan điểm. Ông Vinh cho rằng, quan điểm hướng nghiệp sớm cũng cần xem xét ở khía cạnh thực chất, hiệu quả. Vì việc định hướng nghề với học sinh lứa tuổi 15 là không hợp lý. Ngay cả Mỹ cũng đang phải điều chỉnh quan điểm phân luồng sớm ở lứa tuổi này. Việc phân luồng chậm hơn, nhưng làm bài bản, hiệu quả hơn là cách “phân luồng mềm” hiệu quả. Bên cạnh đó là thông tin về dự báo nhu cầu nhân lực, mô tả các ngành nghề trong xã hội được cập nhật đầy đủ hơn. Từ đó, bản thân học sinh có những thông tin, trải nghiệm cần thiết để lựa chọn một nghề nghiệp tương lai qua các chương trình hướng nghiệp, trải nghiệm.

Phải thay đổi

Ở Việt Nam, theo các chuyên gia, việc hướng nghiệp ở trường phổ thông theo kiểu phân luồng áp đặt là hoàn toàn thất bại. “Khảo sát nguyện vọng, một tỷ lệ lớn học sinh đăng ký các trường công an, quân đội, một tỷ lệ cũng đáng kể học sinh muốn làm ca sĩ, diễn viên. Đó là kết quả khá bất ngờ, nhưng cũng cho thấy học sinh thiếu thông tin về cơ cấu ngành nghề trong xã hội, lựa chọn cảm tính”, một chuyên gia cho biết.

TS Lê Đông Phương (Viện Khoa học GDVN) cho biết, ông từng hỗ trợ môt số trường trong công tác hướng nghiệp và thấy những bất cập nổi cộm: Thiếu giáo viên hướng nghiệp được đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ; hầu hết đều kiêm nhiệm, chưa có định danh cho vị trí giáo viên phụ trách hướng nghiệp. Các chương trình, tài liệu hướng nghiệp lạc hậu, cách thức tổ chức các hoạt động chưa hiệu quả. Đó là những điểm hạn chế khiến cho hướng nghiệp ở trường phổ thông không thiết thực. Hơn nữa, việc lựa chọn nghề nghiệp, hướng đi trong tương lai không xuất phát từ nhu cầu, sự hiểu biết của cá nhân người học nên mục tiêu phân luồng khó đạt được mục tiêu là đương nhiên.

Cũng tại cuộc họp trên, nhiều chuyên gia cho rằng, các trường sư phạm cần mở mã ngành đào tạo Giáo viên hướng nghiệp và Bộ GD&ĐT cần thúc đẩy để có vị trí định danh cho giáo viên hướng nghiệp. Có như thế thì GD hướng nghiệp mới thay đổi. Năm học tới cần triển khai chương trình mới ở lớp 10 theo hướng phân hoá mạnh, định hướng nghề nghiệp rõ ràng. Học sinh sẽ được lựa chọn các môn học cần thiết cho nghề nghiệp tương lai trong nhóm môn tự chọn. Để làm được việc này thì cần có người tư vấn, cần tổ chức các hoạt động trải nghiệm hợp lý, chất lượng.

Tuy nhiên, nói về điều này, GS Nguyễn Văn Minh, Hiệu trưởng trường ĐH Sư phạm Hà Nội lại cho biết, còn nhiều vướng mắc cho việc mở ngành đào tạo mà giải pháp trước mắt chỉ có thể là bồi dưỡng cho giáo viên kiêm nhiệm. Hiện tại, Bộ GD&ĐT đang dự thảo Đề án triển khai phân luồng, hướng nghiệp cho giai đoạn tiếp theo và cũng là giai đoạn triển khai chương trình GD phổ thông mới. Tuy nhiên, nếu không thay đổi một cách mạnh mẽ so với trước thì kết quả vẫn sẽ chỉ là những con số vô hồn nằm trên giấy mà thôi! 

 TRIỆU ANH

Print

Góc ảnh

Xem nhiều nhất

© BÁO VĂN HÓA ĐIỆN TỬ
Cơ quan chủ quản: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch
Giấy phép Báo điện tử số: 422/GP-BTTTT cấp ngày 19.8.2016
Bản quyền thuộc về Báo Văn hóa. Mọi hành động sử dụng nội dung đăng tải trên Báo điện tử Văn hóa tại địa chỉ www.baovanhoa.vn phải có sự đồng ý bằng văn bản của Báo điện tử Văn hóa.
Liện hệ quảng cáo: 024.22415051

Tổng Biên tập: CHU THỊ THU HẰNG

Phó tổng Biên tập: PHAN THANH NAM

Phó tổng Biên tập: NGUYỄN VĂN MƯỜI

Tòa soạn: 124 Nguyễn Du, Quận Hai Bà Trưng, Hà Nội

Điện thoại: 024.38220036 - FAX: 024.38229302

Email: baovanhoa@fpt.vn

Close 2022 Bản quyền thuộc về Báo Văn hóa
Back To Top