Văn hóa

21 Tháng Hai 2019

“Trầu cau em gánh đi phiên chợ Gò”

Thứ Ba 05/02/2019 | 11:50 GMT+7

VHO- Gọi là chợ Gò nhưng không hẳn là chợ vì mỗi năm chỉ họp duy nhất một lần vào ngày đầu của năm mới.

Từ tờ mờ mồng Một Tết các bà, các cô đã bày bán trầu cau, ngũ quả, hàng tươi sống tại chợ Gò

Không một túp lều, chợ chỉ là một bãi đất bằng phẳng, cao ráo, rộng cả ngàn mét vuông, xưa thuộc thôn Phong Ðăng, tổng Tuy Hà, huyện Tuy Phước, phủ An Nhơn, tỉnh Bình Ðịnh (nay là thôn Phong Thạnh, thuộc thị trấn Tuy Phước).

Có địa hình hiểm yếu nên thời Tây Sơn chọn nơi đây để luyện quân, bộ binh đóng đồn trên núi Trường Úc, thủy quân từ đầm Thị Nại vào cửa Làng Sông trấn giữ. Tương truyền, Bắc Bình vương Tây Sơn - Nguyễn Huệ thương binh lính xa nhà trong dịp Tết nên tổ chức cuộc vui cùng với thân nhân ngay trên bãi quân trường vào sáng mồng Một và mồng Hai Tết, nhưng khi trời vừa xế bóng thân nhân phải ra về để binh sĩ trở lại việc canh phòng. Cuộc vui Tết binh gia tuy chỉ ngắn ngủi vậy nhưng lưu lại nhiều cảm khái trong lòng dân. Người địa phương mang hoa quả, thức ăn, nước uống ra bán, lâu năm thành lệ. Khi quân Tây Sơn tan rã, gò Trường Úc trở thành Hội Tết chợ Gò và cũng quen lệ tan chợ vào lúc bóng xế.

“Cho chữ”, viết câu đối, thư pháp được duy trì thường niên tại chợ Gò

Nhiều lần đi chợ Gò vào mờ sáng mồng Một Tết nhưng lần nào tôi cũng rạo rực không khí hội xuân và luôn thắc mắc vì sao người ta gọi là chợ? Bởi chợ Gò có tính cách hội vui xuân dân gian hơn là phiên chợ thông thường. Từ người bán đến khách hàng, từ người đi chơi xuân đến người phục vụ ai cũng đều mặc quần áo mới, nói cười vui vẻ, mặt tươi rói đon đả chào mời, các cụ áo dài khăn đóng chỉnh tề, thanh niên, trung niên thì comple, caravat, các bà các cô phấn son trang sức chưng diện lộng lẫy, các cháu nhỏ cũng xúng xính đi hội khoe quần áo mới.

Nhìn từ xa, khu chợ Gò nổi bật sắc màu của cờ phướn, cờ hội và màu đỏ của cờ Tổ quốc; tiếng hò hát, tiếng trống hội, phèn la, nhạc cụ truyền thống như giục giã chân người.

Các gian hàng ở đây cũng rất trật tự, ngăn nắp, không chen chúc; nào là thịt heo, gà vịt, tôm cá đồng, nấm, măng, rau củ quả … họ mang ra chợ bán lấy may: Người mua muốn chọn món tươi sống, ngon ngọt để lấy thảo, lấy hên đầu năm. Đối diện là hàng mỹ nghệ, đồ trang sức, đồ chơi trẻ em sặc sỡ sắc màu. Người lớn dắt trẻ con đi chợ cho biết cái Tết truyền thống của quê hương. Các bé thích thú trước gian hàng nặn tò he sặc sỡ, gian hàng hình thú xếp giấy, trống rung lắc lưng tưng, hàng đồ chơi các con vật đất sét nung vàng. Cũng chỉ ở chợ Gò còn bày bán cho con trẻ các loại kẹo bình dân nhất mà một thời chúng tôi thèm đến khô miệng; nào là kẹo bột, kẹo kéo, kẹo đường bông xù, kẹo cà… các cháu mua dùng thử, mặc cho ngoài kia các quầy tạp hóa chưng đầy bánh kẹo cao cấp.

Đánh bài chòi là một trong những nội dung không thể thiếu tại chợ Gò

Quang cảnh chợ Gò

Đặc biệt nhất là hàng bán trầu cau, ngũ quả, hoa tươi được đông đảo người mua để đi chùa, đi miếu, dâng cúng gia tiên cầu lộc cầu tài, cầu duyên cầu phúc. Những thếp trầu xanh, những quả cau ướm vàng, với bình vôi đỏ hồng mời khách. Các cô gái mua trầu cau về cúng ông bà cũng là mua cái duyên lành đầu năm. Người Bình Định có câu:

Đầu xuân đón lộc cầu duyên/ Trầu cau em gánh đi phiên chợ Gò.

Một nét riêng ở chợ Gò không thể không nhắc đến, khi mà hầu hết các chợ Tết quê nay đã vắng bóng hình ảnh ông đồ già và câu đối đỏ thì ở chợ Gò tục viết, bán câu đối Tết vẫn còn giữ và được ban tổ chức bố trí nơi trang trọng. Giờ có thêm những thế hệ trẻ hơn nối nghiệp “cho chữ”, viết câu đối, viết thư pháp; người đi hội rất hào hứng chiêm ngưỡng, sở hữu những con chữ như rồng bay, phụng múa.

Khi nắng hửng lên là các trò chơi múa lân, kéo co, nhảy thụng đôi nam nữ, đi cà kheo, đập ấm,…, hát bộ, võ thuật truyền thống ở khu chợ Gò cũng bắt đầu khởi xướng.

Chợ Gò diễn ra tuy ngắn ngủi nhưng ý nghĩa rất lớn, vì nó tạo ra không khí vui tươi thoải mái sau một năm miệt mài lao động vất vả đi vào ký ức người dân nơi đây như một mảng tâm hồn tươi sáng và tìm về với bản sắc dân tộc, tìm về với cội nguồn.

 Trung tâm Sách Kỷ lục Việt Nam đã đưa chợ Gò vào danh sách 100 phiên chợ đặc sắc nhất Việt Nam. Đặc sắc bởi người đi hội chợ mua bán lấy may không mặc cả, không cò kè bớt một thêm hai như chợ hàng hoá ta thường thấy. Không lều trại, chợ nhóm từ mờ sáng ngày đầu năm, đến quá trưa thì chợ tan; vậy mà tồn tại hàng trăm năm như một nét văn hóa, trải bao vật đổi sao dời.

 

NGỌC DIÊN

Print

Hãy Đăng nhập hoặc Đăng ký đăng nhận xét.

Thời tiết

29oC

Độ ẩm: 62%

Tốc độ gió: 21 km/hkm/h

Cập nhật lúc 16:00:00
ngày 2019-02-21

Danh mục theo ngày

«Tháng Hai 2019»
T2T3T4T5T6T7CN
28
29
30
31
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21222324
25262728123
45678910

© BÁO VĂN HÓA ĐIỆN TỬ
Cơ quan chủ quản: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch
Giấy phép Báo điện tử số: 422/GP-BTTTT cấp ngày 19.8.2016
Bản quyền thuộc về Báo Văn hóa. Mọi hành động sử dụng nội dung đăng tải trên Báo điện tử Văn hóa tại địa chỉ www.baovanhoa.vn phải có sự đồng ý bằng văn bản của Báo điện tử Văn hóa.
Liện hệ quảng cáo: 024.22415051

Tổng Biên tập: CHU THỊ THU HẰNG
Phó tổng Biên tập: LƯƠNG TRUNG HIẾU
Phó tổng Biên tập: PHAN THANH NAM
Tòa soạn: 124 Nguyễn Du, Quận Hai Bà Trưng, Hà Nội
Điện thoại: 024.38220036 - FAX: 024.38229302
Email: baovanhoa@fpt.vn

Close 2019 Bản quyền thuộc về Báo Văn Hóa
Back To Top