Biên tập sách trong cơ chế thị trường: Cần có vốn kiến thức để “đối thoại sòng phẳng” (Thứ Tư 08/08/2018 | 10:04 GMT+7)

VH- Gần đây, số lượng xuất bản phẩm vi phạm bị xử lý đã giảm so với cùng kỳ năm 2017. Tuy nhiên, hiện tượng buông lỏng quản lý, không thực hiện nghiêm túc quy trình biên tập, đọc duyệt nội dung xuất bản phẩm vẫn còn tồn tại ở một số nhà xuất bản, dẫn đến vi phạm ở nhiều mức độ khác nhau, ông Chu Văn Hòa, Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành (Bộ TT&TT) cho biết tại Hội nghị giao ban công tác xuất bản vừa diễn ra tại Cần Thơ.

 Độc giả thích thú khi được tham gia vào các hội sách

 Trong thời gian qua, các nhà xuất bản đã chủ động khai thác, xuất bản được nhiều xuất bản phẩm phục vụ nhu cầu ngày càng cao và đa dạng của bạn đọc, nhiều cuốn sách có nội dung tốt, mang tính thời sự. Đồng thời, các nhà xuất bản cũng luôn tích cực tham gia các hoạt động ưởng ứng đẩy mạnh việc phát hành thật nhiều sách đến với bạn đọc thông qua các ngày sách, hội sách.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành cũng chỉ ra những mặt còn tồn tại như, hiện tượng buông lỏng quản lý, không thực hiện nghiêm túc quy trình biên tập, đọc duyệt nội dung xuất bản phẩm dẫn đến vi phạm ở nhiều mức độ khác nhau. Điển hình có trường hợp biên tập viên biên tập sai sót có hệ thống. Các vi phạm về nội dung xuất bản phẩm vẫn tập trung vào những vấn đề đã mắc phải từ những năm trước. Cụ thể như: Nội dung sách phản ánh không khách quan về các cuộc chiến tranh chống quân xâm lược của dân tộc ta, về tình hình đất nước những năm sau giải phóng và đánh giá, nhận định sai lệch về người chiến sỹ cách mạng; nội dung viết về sự kiện lịch sử nhưng không được kiểm chứng hoặc không chính xác; sách dành cho thiếu nhi nhưng từ ngữ không trau chuốt, chưa chuẩn mực, không phù hợp với lứa tuổi các em… Ngoài ra, công tác đăng ký đề tài không phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của nhà xuất bản; các đề tài nhiều tập, nhà xuất bản chưa nộp lưu chiểu các tập trước nhưng đã đăng ký xuất bản các tập tiếp theo.

Tại Hội nghị giao ban công tác xuất bản, nhiều ý kiến nhấn mạnh, đội ngũ biên tập viên xuất bản trong bản tình hình hiện nay, đóng vai trò là cầu nối giữa tác giả và độc giả, ngày càng có nhiều khó khăn, thách thức đặt ra với họ. Đầu tiên, đó là từ phía đội ngũ tác giả. Càng ngày, hàm lượng tri thức, văn hóa trong tác phẩm của họ ngày một nâng cao, đòi hỏi biên tập viên cũng cần phải có một vốn kiến thức, phông văn hóa nhất định để có thể “đối thoại sòng phẳng”. Tiếp đến là về phía độc giả, với mặt bằng dân trí và đời sống ngày càng nâng cao, độc giả ngày một “khó tính” hơn, họ có quyền đòi hỏi những xuất bản phẩm thực sự có chất lượng về mọi mặt. Đặc biệt, sức ép từ phía dư luận, truyền thông. Trong bối cảnh bùng nổ thông tin và sự phát triển cùng tốc độ lan truyền mạnh mẽ của mạng xã hội như hiện nay, dư luận, truyền thông có nhiều điều kiện để tiếp cận, tiếp nhận, đối chiếu, so sánh thông tin, và vì thế sẽ ngày càng khắt khe hơn trong việc bình luận, đánh giá các xuất bản phẩm.

Theo ông Nguyễn Anh Vũ, Giám đốc - Tổng biên tập NXB Văn học, công tác biên tập trong việc rà soát, chỉnh sửa nội dung xuất bản phẩm để có những tác phẩm không bị lệch chuẩn, loạn chuẩn là rất quan trọng. Đồng thời, biên tập viên cũng là những người lựa chọn tác phẩm, định hướng các dòng sách phù hợp với nhu cầu độc giả. Với không ít những thách thức đặt ra như vậy, đội ngũ biên tập viên xuất bản bắt buộc ngày càng phải bồi đắp, hoàn thiện những phẩm chất, năng lực cần có của một biên tập viên để có thể hoàn thành tốt công việc của mình, để có thể “trụ vững” trong hoạt động xuất bản hiện nay. Trước tiên, đó là phẩm chất chính trị, tư tưởng, tiếp đến là năng lực chuyên môn, nghiệp vụ và phẩm chất cần phải có và rất quan trọng đối với biên tập viên giữa bối cảnh hoạt động xuất bản trong nền kinh tế thị trường hiện nay, đó là khả năng nắm bắt thị trường, nhanh nhạy với xu hướng, thị hiếu của độc giả. Phẩm chất này thể hiện ở sự thẩm định, chọn lựa, khai thác đề tài, ở khả năng đánh giá, dự báo thị trường để từ đó có những tham vấn cho công tác sản xuất kinh doanh, phát hành mang lại hiệu quả cao nhất.

Thực tế cho thấy: Sách văn học là một mảng sách lớn, quan trọng trong hoạt động xuất bản, của thị trường sách. Bên cạnh đó, sách văn học cũng là một mảng sách nhạy cảm, nó rất dễ bị cài cắm, lồng ghép những quan điểm, ý kiến, nhìn nhận, đánh giá chủ quan, đôi khi là cực đoan, sai lệch của người viết về những vấn đề chính trị, tôn giáo, văn hóa, xã hội… Những quan điểm này có khi bộc lộ khá lộ liễu, nhưng cũng đôi lúc ẩn giấu hết sức kín kẽ, khéo léo dưới vỏ bọc một tác phẩm văn học đơn thuần. Do đó, phải xây dựng một quy trình biên tập chặt chẽ từ khâu tiếp nhận bản thảo cho đến khi ký Quyết định phát hành xuất bản phẩm. Dẫu vậy, dù đã có quy trình biên tập đề ra cụ thể như vậy, tuy nhiên trong không ít trường hợp, công việc thẩm định, biên tập vẫn phải được xử lý bằng kinh nghiệm và sự nhạy cảm của người làm nghề bởi có nhiều những thao tác, kỹ năng thẩm định, phát hiện vấn đề chẳng thể nào chỉ mặt đặt tên.

 ​Theo báo cáo chính thức của Cục Xuất bản, In và Phát hành, trong 6 tháng đầu năm 2018, toàn ngành xuất bản nộp lưu chiểu 16.004 xuất bản phẩm với gần 174,671 triệu bản ấn phẩm. Trong đó, sách giấy chiếm ưu thế hoàn toàn với 15.650 xuất bản phẩm (đầu sách) và hơn 165,2 triệu bản, sách điện tử là 19 xuất bản phẩm với 176.000 bản. Bên cạnh đó là các xuất bản phẩm khác như tranh ảnh, bản đồ, lịch... gồm 300 loại với gần 9 triệu bản.

 THỦY NGUYỄN

 

 

Print
Tags: