Bảo vệ quyền tác giả, chủ sở hữu lĩnh vực văn học, nghệ thuật: Nhờ vào “mạng” hay theo luật? (Thứ Hai 09/07/2018 | 10:23 GMT+7)

VH- Phần lớn các vụ vi phạm bản quyền lĩnh vực văn học, nghệ thuật, mỹ thuật, nhiếp ảnh sau khi bị phát hiện, chủ sở hữu thường nhờ truyền thông mạng làm... ầm lên. Nhưng sau đó lại “dĩ hòa, vi quý”, mọi chuyện lại như chưa có gì xảy ra. Chính vì điều này mà các vụ vi phạm bản quyền ngày một tăng, còn “kẻ cắp” ngày càng… lờn. Dù luật hoặc những quy định về quyền tác giả, quyền liên quan đã gần như đầy đủ và có tính răn đe. Vì sao?

  Hành vi livestream “Cô Ba Sài Gòn” đã bị công an xử lý nhanh chóng

 Mới đây, trong một hội nghị tập huấn về việc thực thi quyền tác giả, quyền liên quan, ông Bùi Nguyên Hùng, Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả đã nêu một thực tế là khi xảy ra vi phạm bản quyền, hầu hết chủ sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan toàn cung cấp thông tin cho báo chí mà không báo cáo đến cơ quan chức năng hoặc đưa ra tòa… Ông Hùng cho biết: Theo báo cáo của Cục Xuất bản- In và Phát hành (Bộ TT&TT) thì từ 2017 đến nay Thanh tra Bộ không nhận được khiếu nại nào của chủ thể quyền về vi phạm. Khi có vi phạm thì chủ sở hữu quyền phải chứng minh quyền sở hữu tài sản của mình, chứng minh người vi phạm… thì cơ quan nhà nước mới kịp thời vào cuộc.

Ông lấy ví dụ trường hợp của bộ phim Cô Ba Sài Gòn bị quay lén. NSX đã quyết liệt đưa vụ việc ra pháp luật và Cục Bản quyền tác giả cũng nhanh chóng vào cuộc thì mọi việc mới được xử lý nhanh và quyết liệt như vậy.

Thực tế thì không ít trường hợp các vụ vi phạm khi bị chủ sở hữu phát hiện đưa lên trang mạng xã hội, hoặc nhờ truyền thông “đánh tiếng”. Có những vụ việc được chủ sỡ hữu mời luật sư tập hợp bằng chứng các vi phạm nhưng chỉ để cung cấp cho báo chí, truyền thông. Ngay lập tức các thông tin về hành vi đánh cắp, sao chép… được rầm rộ đưa tin trên các trang báo. Tới khi được “kẻ cắp” đàm phán, xin lỗi thì mọi việc lại trở về như chưa hề có việc tố cáo nhau. Đây cũng là một trong những nguyên nhân chính khiến cho các hành vi vi phạm ngày một nhiều và có dấu hiệu lờn thuốc.

Một tác giả từng bị “sao chép” tác phẩm của mình cho rằng: “Thực ra khi phát hiện ra tác phẩm của mình bị đánh cắp chúng tôi cũng chỉ biết kêu trên mạng xã hội, hoặc nhờ bạn bè, truyền thông lên tiếng. Việc đưa ra tòa thực ra nghệ sĩ chúng tôi rất ngại. Nếu bên vi phạm biết lỗi và xin tha thứ thì chẳng ai nỡ làm khó và cũng sớm được bỏ qua…”. Với tâm lý ngại kiện tụng, không muốn rắc rối… mà nhiều chủ sở hữu quyền đã tặc lưỡi bỏ qua nhiều hành vi vi phạm bản quyền ở nhiều lĩnh vực. Trường hợp ca sĩ Mỹ Tâm thắng kiện đòi quyền lợi của mình đối với dịch vụ nhạc chuông, nhạc chờ… là một trong những sự kiện hiếm hoi trong giới nghệ thuật.

Ở lĩnh vực phim điện ảnh, vụ livestream Cô Ba Sài Gòn ở Bà Rịa - Vũng Tàu nếu NSX Ngô Thanh Vân không kiên quyết làm đến cùng chắc chắn đã tạo tiền lệ xấu. Việc công khai xử lý và quyết liệt cũng là cách răn đe, giáo dục cộng đồng về hành vi vi phạm bản quyền, những hành động sai trái, vi phạm pháp luật. Từ trước đến nay, không ít vụ việc quay lén khi phim ra rạp mới chỉ dừng lại ở việc nhắc nhở. Sau khi phát hiện bộ phim xuất hiện trên mạng xã hội, website… thì các chủ tài khoản này sẽ được nhắc nhở và báo cáo vi phạm và đề nghị quản trị mạng tháo xuống… Cách làm thủ công này chắc chắn không mang tính răn đe và phòng tránh được vi phạm bản quyền.

Trong khi đó, Luật Sở hữu trí tuệ, trong đó các quy định về quyền tác giả, quyền liên quan có nhiều bổ sung, sửa đổi phù hợp với thực tế. Trong Bộ luật Hình sự cũng có những quy định riêng về Tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan. Điều 225, Bộ luật Hình sự quy định đối với hành vi xâm phạm từ 50 - 300 triệu, phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm…

Ông Bùi Nguyên Hùng cho rằng: Trong điều 225 Bộ luật Hình sự sửa đổi hướng tới dù hành vi không cố ý, không có quy mô thương mại nhưng gây thiệt hại cho chủ thể quyền cũng có thể bị xử lý hình sự; hoặc có thu lợi bất chính từ hoạt động ấy cũng bị xử lý. Không chỉ cá nhân mà pháp nhân thương mại theo điều 225 cũng có thể bị xử lý. Như vậy, với Luật SHTT 2005 và sửa đổi 2009, cùng các Nghị định, đặc biệt NĐ 22/2018/NĐ-CP mới đây quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành quyền tác giả, quyền liên quan…

Chúng ta đã thực thi tốt các điều ước quốc tế liên quan đến quyền tác giả, quyền liên quan, điều còn lại chính là ở các chủ sở hữu quyền. Quyết liệt và mạnh tay đòi quyền lợi cho mình là hành động chính đáng và có tính răn đe, giáo dục ý thức của cộng đồng trong việc tôn trọng quyền tác giả, quyền liên quan…

 MAI LINH

Print
Tags: